16 كۇن جۇبايلىق ءومىر نەمەسە 52 جىل كۇتۋمەن وتكەن عۇمىر

كەشەگى سۇراپىل سوعىس جىلدارى كىمدەردى جىلاتپاعان, كىمدەردى قاسىرەتكە باتىرماعان؟ قانشاما ارمان, ماقسات ورىندالمادى. قانشاما جاستىق, ادال ماحاببات ەرتە ءۇزىلدى! رەداكتسياعا كوپ جىل ۇستاز بولعان ارداگەر ءشاريپا اپاي كەلىپ, سول ءبىر سۇراپىل جىلدىڭ ءبىر تاعدىر يەسىن اڭگىمەلەپ بەردى. ول ءوزىنىڭ ناعاشىسى, سوعىستا حابارسىز كەتكەن عينيات اعاسىنىڭ سۇيگەن جارى – ءزابيرا جەڭگەسىنىڭ تاعدىرى ەدى. عينيات قايىر مەن قايشانىڭ جالعىز ۇلى بولاتىن. كەڭەس وكىمەتى ورناپ, 22-جىلعى اشتىق تا, 37-جىلعى زوبالاڭ دا ارتتا قالىپ, سوتسياليزم قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدىڭ ايقاي ۇراندارى باستالعان كەز. قايىر اعا مەن قايشا اپا ازامات بولعان جالعىز ۇلى عينياتتىڭ قىزىعىن كورۋ, كەلىن ءتۇسىرۋ, نەمەرە ءسۇيۋدى ارماندادى. 1941 جىلدىڭ جادىراعان ماۋسىم ايىندا اتا-انانىڭ بۇل ارمانى دا ورىندالدى. جالعىز ۇل جاڭاقالا اۋدانىنىڭ №6 اۋىلىنان مىنەزىنە كوركى ساي ءزابيرا اتتى قىزدى شاڭىراققا كەلىن ەتىپ ءتۇسىردى. اتا-انانىڭ قۋانىشىندا شەك جوق. جالعىز ۇل كەلىن اكەلدى. ەرتەڭ ومىرگە ۇرپاق كەلەدى. قايىر اعانىڭ ۇرپاعى ءارى قاراي جالعاسادى... بىراق, قۋانعان اتا-انا دا, ەندى قوسىلعان ەكى جاس جۇرەك تە 16 كۇننەن كەيىن بۇل قۋانىشتىڭ ماڭگىگە جوعالاتىنىن بىلگەن جوق. قاسىرەتتىڭ قارا بۇلتى باتىستان ءتونىپ كەلە جاتىر ەدى... سوعىس باستالدى. ۇيلەنگەندەرىنە 16 كۇن تولعاندا عينيات مايدانعا اتتاندى. جالعىز ۇلدىڭ ءتىرى ورالۋىن تىلەپ, كوز جاستارى كول اتا-انا مەن جار قىزىعىن, جاستىق قىزۋىن سەزىنىپ تە ۇلگەرمەگەن جار قالدى. جاس ءزابيرا بۇكىل تاۋقىمەتتى كوتەرىپ, شارۋاعا ارالاستى, اتا-اناسىن كۇتتى. بار قۋانىشى عينياتتان كەلىپ تۇرعان حاتتار ەدى. بىراق ءبىر جىلدان كەيىن حات ءۇزىلدى. نە ءتىرى, نە ءولى دەگەن حابار بولمادى. ءزابيرا حابار بولماسا دا ءۇمىتىن ۇزبەدى. اتىن تەپەڭدەتىپ, سومكەسىن ءىلىپ الىپ كەلە جاتاتىن پوشتاشى قارتتىڭ ۇيگە قاراي بۇرىلۋىن اللادان سۇراپ, جالبارىناتىن... امال نە, پوشتاشى قارت سوقپاي ءوتىپ كەتەتىن. پوشتاشى شالدىڭ سومكەسىنەن شىققان حاتتار ءبىر شاڭىراقتى قۋانتىپ, ءبىر شاڭىراقتى جىلاتاتىن, ال جاس ءزابيرانى كورگەندە قارت تا ىشتەي جىلاپ, كۇرسىنەتىن... سوعىس تا ءبىتتى. عينيات حابارسىز كەتتى. اتا-انا جالعىز ۇلدىڭ حابارسىزدىعىنان قايعى شەكتى. ءىشتى قاسىرەت مەڭدەدى. جاس كەلىنگە بىلدىرتپەي اللادان مەدەت كۇتەتىن, كەلىندەرىن ايايتىن. امالدارى تاۋسىلعان قوس مۇڭلىق شاڭىراقتىڭ شايقالماۋى ءۇشىن كەلىنىنە بالا اسىراپ الۋعا كەڭەس بەردى. ءسويتىپ, وزدەرىنە تۋىس بولىپ كەلەتىن سىدىق ەسىمدى ازاماتتان ۇل بالا اسىراپ الدى جانە وزدەرىنىڭ تەگىنە جازدىردى. ۋىلدەگەن ءسابي ءۇنى, جورگەك ءيىسى قوس مۇڭلىقتى دا, جاس ءزابيرانى دا ( بۇل كەزدە ءزابيرانىڭ جاسى 21-دە بولاتىن) باقىتقا بولەدى. بىراق, بۇل قۋانىش ۇزاققا بارمادى. ءسابي از اۋىرىپ, شەتىنەپ كەتتى. ءومىر بولعان سوڭ, ءبارى بولادى. كەيبىر اتقا مىنگەن «بىرگادىر», «زاپپەرمەلەر» جاس كەلىنشەككە كوز سالىپ, قىرىنداي دا باس­تادى. جار الدىندا ادالدىقتى, پاكتىكتى تۋ ەتكەن قوس مۇڭلىقتىڭ كوز جاسىن كورىپ وتىرعان جاس ءزابيرا ەشكىمگە يىلمەدى. تەك قانا اسىل جارىنىڭ اتا-اناسىنىڭ جاعدايىنا قاراعان, شاڭىراقتىڭ قۇلاماۋىن تىلەگەن ءزابيرا ءوزىنىڭ تۋعان جەزدەسى نىعمەتتىڭ 1953 جىلى دۇنيەگە كەلگەن مىڭباي ەسىمدى ءسابيىن اسىراپ الدى. قايعى شەككەن شاڭىراققا شاتتىق كەلدى. مىڭباي عينياتتىڭ ۇرپاعى بولىپ, مەكتەپكە باردى. شاڭىراقتى قۇلاتپاي, ءارى قاراي ءتۇتىنىن تۇتەتەتىن ازامات بولىپ ءوسىپ كەلە جاتتى. بىراق... تاعدىر قاتىگەز ەكەن. مىڭباي كەنەتتەن ومىردەن وزدى. جالعىز ۇلدى مايدانعا اتتاندىرعان, ودان ءبىر حابار الا الماعان قوس مۇڭلىق اتا-انا دا ومىردەن وزدى. كىم بىلگەن؟ بۇل عازيز اتا-انا كوز جۇماردا جالعىز ۇلدى جالماعان سۇم سوعىسقا لاعىنەت ايتىپ, تۋعان قىزدارىنداي بولعان, بۇكىل جاس ءومىرىن شاڭىراقتى قۇلاتپاۋعا ارناعان كەلىننىڭ تاعدىرىنا كوز جاستارىن توككەن بولار... ءزابيرا زەينەت جاسىنا شىققانعا دەيىن قاراوبا اۋىلىندا ەڭبەك ەتتى. 1993 جىلى ناۋرىز ايىندا عۇمىرىن جارىن كۇتۋمەن وتكىزگەن اسىل اپا دا ومىردەن ءوتتى. 16 كۇن جۇبايلىق ءومىر. 52 جىل كۇتۋمەن وتكەن عۇمىر. اسىل جارىنان ءبىر حابار بولار ما ەكەن دەپ ارمانداعان كۇندەر مەن تۇندەر. بۇل ارمان ورىندالمادى. بىراق ءبىر اقيقات بار دەپ بىلەمىز. بۇل دۇنيەدە قايتا تابىسا الماعان ءزابيرا اپا مەن عينيات اعانىڭ رۋحى و دۇنيەدە كەزدەسكەن بولار... جاراتقان ەمەس, ادام بالاسىنىڭ قارا نيەتتى ماقساتتارىنان تۋعان قاسىرەتكە بىرگە لاعىنەت ايتقان شىعار... عينيات اعامىز: «ءزابيرا, سەن نەگە ءوز جولىڭدى تاڭدامادىڭ؟ جار تاباتىن, بالا قىزىعىن كورەتىن ساتتەرىڭ بولدى عوي», – دەگەن بولار... ءزابيرا اپا ايتقان شىعار: «عينيات-اۋ, مەنىڭ جۇرەگىم سەنىمەن بىرگە كەتتى عوي, مەن سەنىڭ ولگەنىڭە سەنبەدىم, كەلەر دەپ كۇتتىم, سەنىڭ وتىڭدى وشىرمەدىم. اتا-اناڭنىڭ سەنەن ءبىر ايىرىلىپ, مەنەن ءتىرى ايىرىلۋىن قالامادىم», – دەپ. ال بۇل ولىلەر رۋحتارىنىڭ سىرلاسۋى. رۋحى بيىكتەر عانا ماقساتقا جەتەدى دەسەك تە, جارىق دۇنيەدە جەتە الماي كەتەتىندەر دە بار ەكەن. ءشاريپا اپاي بىلاي دەيدى: – بۇگىندە مەن دە اجە بولدىم. كەيدە ءومىر­دىڭ قيىندىقتارى باسىما تۇسكەندە اسىل جەڭگەمنىڭ سۋرەتىنە قاراپ: «نەتكەن اسىل جان­سىڭ, بويىڭداعى كۇش پەن قايراتتى قايدان العان­سىڭ؟ ءبىزدىڭ جانە قازىرگى جاس ۇرپاقتىڭ بويىن­دا وسىنداي قاسيەتتەر بار ما؟» دەپ ويلايمىن. ءيا, جاستىق ءومىرىن, جۇبايلىق ءومىرىن سوعىس جالماعان وسىنداي ءزابيرا سىندى انالارىمىزدى قالاي دارىپتەسەك تە ارتىق ەمەس. نەبىر قيىن كۇندەردە دە اق نەكەسىن بۇزىپ, اق توسەگىن لايلاماعان, بۇكىل عۇمىرىن دا, قۋانىشىن دا شاڭىراققا ارناعان قازاق ايەلدەرىندەي جاندار سيرەك بولار, ءسىرا. تاڭەرتەڭ ۇيلەنىپ, كەشكە ايىرىلىسىپ جاتاتىن بۇگىنگى جاستارىمىز وسىنداي اسىل انالاردان ۇلگى السا ەكەن؟! بۇل شاعىن ماقالانى سۇراپىل سوعىس جىل­دارى ادالدىق پەن ادامدىقتىڭ ۇلگىسىن كور­سەتكەن بارلىق انالارىمىزدىڭ بەينەسىنە ارنايمىز. سەرىك جۇماعاليەۆ, جۋرناليست. باتىس قازاقستان وبلىسى, كازتالوۆ اۋدانى. سۋرەتتە: (سولدان وڭعا قاراي) ءزابيرا اپا, جەزدەسىنىڭ زايىبى – باكۋ اپا جانە مۇگىلسىن اجە. 1963 جىل.