ايماقتار • 15 تامىز، 2022

اۋىلدىڭ كوسەگەسى كوگەرسە يگى

39 رەت كورسەتىلدى

اۋىلداعى اعايىننىڭ «اۋىل اماناتى» جوباسىنان ءۇمىتى مول. سان مارتە جاقسىلىقتان دامەلەنىپ، كۇدەرى ۇزىلمەي كەلە جاتقان اۋىل تۇرعىندارى ناق وسى جولى ءبىر جاقسىلىق بولار دەپ دامەتەدى.

كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل، «EQ»

شىنتۋايتىندا اۋىلداعى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ءۇشىن قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋ جارتىكەش شاراداي كورىنەرى بار. تۇپتەپ كەلگەندە، قول جەتكىزگەن ازىن-اۋلاق تابىستى ودان ءارى ارتتىرۋدىڭ جولىن كورسەتۋ، جەكە كاسىپكەر رەتىندە دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا قالاي تۇسۋگە بولا­تىندىعىن نۇسقاۋ، تىعىرىققا تىرە­لەردەي بولسا دەر كەزىندە قولداۋ اي­رىق­شا ماڭىزدى. مىنە، وسى باعىتتا ۇكىمەت باعدارلاما دا ءتۇزىپ قويدى. ءسوز باسىندا بىردەن ايتاتۇعىن بولساق، جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتى – بەرەكەنىڭ باس­تاۋ كوزى بولاتىن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار­لارىن وندىرۋشىلەردى جان-جاقتى قولداۋ. اۋىل تۇرعىندارىن اگروبيزنەسكە مۇمكىندىگىنشە يكەمدەۋ، وعان قوسا ەلىمىزدەگى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن نىعايتىپ، ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى شەشۋ. «امانات» پارتياسى وسى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا قولداۋ تانىتىپ، ەل ىشىندە اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن قولعا الىپ وتىر. پارتيانىڭ ءموبيلدى توبى الدىمەن ستەپنوگورسك قالاسى جانىنداعى بەستوبە كەنتى مەن يزوبيلنوە، قىرىق­قۇ­دىق جانە ءبىرجان سال اۋدانىنا قاراستى ماماي، ءبىرسۋات، ساۋلە اۋىل­دارىندا بولىپ، تۇرعىندارمەن كەز­دەستى. اۋىل حالقى تۇبەگەيلى وزگەرىس بولارىنا سەنىپ، وڭ قاباق تانىتۋدا. كەيبىرىنىڭ بەيمالىم بيزنەس الەمىنە قاتىستى سان الۋان ساۋالدارى دا بار. وسىعان وراي پىكىر الۋاندىلىعى دا بار. ايتالىق، ساۋلە اۋىلىنىڭ تۇر­عى­نى عيززات شولاقوۆتىڭ ايتۋىنشا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ بارلىعى بىردەي كووپەراتيۆ قۇرۋعا ىنتالى بولماۋى دا مۇمكىن.

– نەگىزىنەن باعدارلاما ءبىز ءۇشىن وتە پايدالى دەپ ەسەپتەيمىن. اۋىل تۇر­عىنى ءۇشىن بار بولعانى 2،5 پايىز وسىممەن نەسيە الۋ ارينە ءتيىمدى. كووپە­را­تيۆكە ۇركە قاراپ وتىرعاندارىن دۇرىس ۇعىنعاندارى ءجون. ونىڭ ۇتىمدى تۇستارى دا بار. ەگەر بىرىگە قيمىلدايتىن ادامدار بولسا، كووپەراتيۆكە كىرەر ەدىم. ونىڭ قۇرا­مىندا كەم دەگەن بەس ادام بولۋى كەرەك دەپ جاتىر عوي. جەكە-دارا قيىن­دىق­پەن الىسقاننان گورى كوپ بولىپ كۇ­رەس­­كەن الدەقايدا ءتيىمدى، – دەيدى عيززات شولاقوۆ.

ءوز ويىن تاپتىشتەپ تۇسىندىرگەن ازامات بيزنەس الەمىنىڭ قىر-سىرىن ءبىر­شا­ما بىلەدى ەكەن. «باستاۋ» بيزنەس باع­دار­لاماسى ارقىلى نەسيە الىپ، جىل­قى ءوسىرىپ، ەگىن سالعان. الداعى ۋاقىت­تا ليزينگ ارقىلى تەحنيكا الىپ، ەگىستىك القابىن كەڭەيتسەم بە دەيدى. پار­تيا­نىڭ موبيلدىك توبىنىڭ مۇشەسى، ساراپ­شى گۇلسىن ابدۋللينانىڭ پىكىرىنە قارا­عان­دا، جوبانىڭ ارتىقشىلىعى كوپ.

– ۇكىمەت اۋىل تۇرعىندارىن كووپەراتيۆكە بىرىكتىرۋ ارقىلى كاسىپ­تە­رىن جەتىلدىرۋدى ۇسىنادى. ۇتىمدى تۇسى از ەمەس. اسىرەسە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ءوندىرۋ سالاسىنا وتە ءتيىمدى. بىرىنشىدەن، كووپەراتيۆ قۇرۋ ارقىلى مال ازى­عى مەن تۇقىمدى جانە تىڭايتقىشتى ار­زانعا ساتىپ الۋعا بولادى، – دەيدى ول.

وسى ارادا باستان جاقتى ايىرعانداي ەتىپ انىقتاپ ايتاتىن ءبىر جاي، كووپەراتيۆكە بىرىككەن اۋىل تۇرعىندارى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ليزينگكە ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. وعان قوسا، ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالار بو­لى­نە­دى. تاجىريبەسى بار بىلىكتى ماماندار كەڭەس بەرەدى. تاعى ءبىر ەسكەرەتىن جاي، كووپەراتيۆ مۇشەلەرىنىڭ بارلىعىنىڭ قۇقىقتارى تەڭ بولماق.

كۇش بىرىكتىرۋگە اۋىلداعى اعايىن دا قارسى ەمەس. بىراق ولار الدىمەن جا­يى­لىمدىق جانە شابىندىق جەر ماسە­لەسى تەزىرەك شەشىلسە ەكەن دەيدى. باع­دار­لامامەن بايىپتاپ تانىسىپ، وڭ-سولىن كوڭىل تارازىسىنا تارتقان اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كوكەيىنەن شىققانى – جەڭىلدەتىلگەن نەسيە ارقىلى ليزينگكە تەحنيكا بەرىلەتىندىگى.

پارتيانىڭ ءموبيلدى توبى ون كۇن ىشىن­­دە ءوڭىردىڭ بارلىق اۋدانىندا بو­­لىپ، ۇزىن-ىرعاسى الپىستان اسا اۋىل تۇر­عىنىمەن جۇزدەسىپ، تابىستى جولدى تارازىلادى. جوبا ۇكىمەتتىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ باعدارلاماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا قولعا الىنىپ وتىرعاندىعى ايتىلدى. باعدارلاما باياندى بولسا، جۇمىسسىزدىق جويىلماق، ەل ىرىسى مولايماق. موبيل­دىك توپ ارشالى اۋدانىنا قاراس­تى جىبەك جولى، يجەۆ اۋىلدارى مەن ارشالى كەنتىنىڭ تۇر­عىن­دارىمەن دە كەزدەستى. بۇل جەردە دە الداعى ماقسات-مۇرات بايىپتى ءسوز بولدى. ساراپشى مامان دميتري شلە­دە­ۆيتس­تىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، ەڭ باس­تىسى وندىرىلگەن ءونىم ءادىل باعالانادى. ماسەلەن، كووپەراتيۆ مۇشەسى مالىنىڭ ءسۇتىن نارىق باعاسىمەن ساتا الادى. بۇل اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەڭبەگىنىڭ جانعانى دەگەن ءسوز. جاقسى ءىس بۇگىن عانا قولعا الىنىپ وتىرعان جوق. بۇعان دەيىن جامبىل وبلىسىندا وڭ ناتيجە بەرگەن. ىسكە بەرەكە ءبىتىپ، ويعا العان شارۋا وڭعارىلعان كەزدە ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تابا الماي وتىر­عان جۇمىسسىزداردىڭ سانى ازايىپ، اتاۋ­لى كومەك سۇراۋشىلار كۇرت ازايعان. ەسەسىنە، اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينا­لى­­ساتىندار كوبەيىپ، كاسىپكەرلەردىڭ سانى وسە تۇسكەن. باعالى باستامانى قول­­داۋ­شىلار از ەمەس. ماسەلەن، جىبەك جولى اۋى­لىنىڭ تۇرعىنى، جەكە كاسىپكەر مەيرام مۇسايبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، جوبا جۇ­زەگە اسقان كەزدە تيىمدىلىگى مول بولماق. ەڭ باستىسى، باعدارلاما حالىقتى بىرلە­سىپ جۇمىس ىستەۋگە شاقىرادى. بىرلىك بار جەردە، تىرلىك بار ەمەس پە؟!

– ءىسىن ەندى باستاعان ادامدارعا وسى سا­لا­نىڭ جىلىگىن شاعىپ مايىن ىشكەن بىلىكتى مامانداردىڭ كەڭەسى وتە قاجەت-اق، – دەيدى مەيرام مۇسايبەكوۆ.

يجەۆ اۋىلىنىڭ تۇرعىنى سۆەتلانا ياكوبي دە جوبانىڭ ەل تابىسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەتىنىنە سەنىمدى. كوڭىل تارازىسىنا سالىپ، ابدەن باعامداعان كەزدە، جاڭا جوبانىڭ جانىنا جاققانىن ايتىپ وتىر.

– جەكە كاسىپپەن اينالىسىپ، شارۋاسىن دوڭگەلەتۋگە قۇلشىنىپ وتىرعاندار كوپ، – دەيدى ول. – ەڭ باستىسى، حالىقتىڭ تابىسىن ەسەلەي تۇسەتىن كەز كەلگەن پايدالى شارۋانى جۇزەگە اسىرۋىمىز كەرەك. ءسوز اراسىندا «اۋىل اماناتى» جوباسى اياسىندا اۋىل اكىمدەرى ارنايى وقۋدان وتكەندەرىن دە ايتا كەتەلىك. بۇ­گىنگى تاڭدا ولار ءوز اۋىلدارىنداعى باسىم باعىتتاردى انىقتاماق. ساراپتاما جاسالادى، جەر تەلىمى، ينفراقۇرىلىم جانە باسقا دا قاجەتتىلىكتەر ەسكەرىلەدى. پيلوتتىق جوبالارعا ساي كووپەراتيۆتەر قۇرىلماق. اۋىلدىڭ قاجەتتىلىگىن وتەيتىن نارىققا شىعارۋعا بولاتىن سا­پالى دا سۇرانىسقا يە ءونىم وندىرۋگە با­سىمدىق بەرىلمەك.

موبيلدىك توپ مۇشەلەرى شالعايداعى ەرەيمەنتاۋ اۋدانىنىڭ تورعاي، تايباي، ەركىنشىلىك اۋىلدارىندا دا بولىپ، ءدال وسىنداي جۇمىس جۇرگىزدى. جوبانىڭ ماق­ساتى جان-جاقتى ءتۇسىندىرىلدى. سك­رينينگ ارقىلى ءار ەلدى مەكەننىڭ گەوگرا­فيا­لىق ەرەكشەلىكتەرى، ەڭبەك جانە قار­جى­لىق، ودان باسقا دا رەسۋرستار جو­نىن­دە مالىمەتتەر جيناقتالىپ، كۇش-قۋات ساراپقا سالىناتىندىعى ءسوز بولدى. جەر­­­گى­لىكتى اكىمدىكتەرگە ادىستەمەلىك كومەك كور­سەتىلەدى. جوعارىدا ايتىلعان ستا­­­تيس­­تي­كالىق اقپاراتتى جوبالىق كەڭسە ساراپتاپ، اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ ەكو­­­نو­­ميكالىق ماماندانۋ باعىتى انىق­ت­الماق.

اتباسار اۋدانىنداعى پولتاۆكا، پوك­روۆكا، بوريسوۆكا جانە جارقايىڭ اۋدا­­نىنىڭ پريگورودنوە، گوستەللو، پياتي­گورسكوە ەلدى مەكەندەرىنىڭ تۇر­عىن­دارى «امانات» پارتياسىنىڭ ۇيىم­داس­تى­رۋى­مەن وتكىزىلگەن اقپاراتتىق مارافون اياسىندا جوبامەن تانىسىپ، ءۇمىت وتىن تۇتاتتى. ەل ىشىندە كاسىبىن دوڭ­گەلەتىپ وتىرعاندار دا از ەمەس. ما­سەلەن، پولتاۆكا اۋىلىنىڭ تۇر­عى­نى ولگا وسيپوۆا تىگىنشىلىكپەن اينا­لى­سىپ، تابىس تاۋىپ وتىر. الداعى ۋا­قىت­تا جاڭا جوبا اياسىندا قۇس شارۋا­شى­لى­عىمەن اينالىسپاق. نەسيە الۋدان جۇرەكسىنەتىندەر دە بار.

– ەگەر كووپەراتيۆكە بىرىكسەك، ءوزىمىز وندىرگەن ەتتى دە، ءسۇتتى دە، كوكونىستى دە جاق­سى باعامەن ساتا الادى ەكەنبىز، – دەيدى اۋىل تۇرعىنى ۆاديم نەچەپۋرەنكو. – نە­گىزى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋ وتە اۋىر. ءوز باسىم كووپەراتيۆكە كىرىپ، كو­كو­نىس ءوسىرۋدى قولعا الماقپىن.

ساندىقتاۋ مەن زەرەندى اۋداندارىندا دا جاڭا جوبانى قۇپتاپ وتىرعاندار از ەمەس. ايتسە دە، وڭ-سولىن باجايلاپ، مۇمكىندىك مەجەسىن مەيلىنشە ەسكەرگەن دۇرىس.

– اۋىلدىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن تۇر­عىندارعا ءارى قاراي قانداي كاسىپتى يگە­رۋ كەرەكتىگى اۋىل اكىمدەرىنە جۇكتەلسە وڭ بولار ەدى، – دەيدى ماكسيموۆسيكي اۋىل­دىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ەربول اتىعاەۆ. – كەز كەلگەن شارۋامەن اينالىسۋ ءۇشىن بارلىعىن ناقتى ەسەپتەپ العان ءجون.

بۇل ورايداعى ءىس بارىسى ەسكەرىلگەن ەكەن. ايتالىق، بيزنەس جاتتىقتىرۋشىلار ناق­تى اقپارات بەرە وتىرىپ، ءومىردىڭ وزى­نەن الىنعان مىسالداردى دەرەك رەتىن­دە ۇسىنادى.

تۇرعىنداردىڭ پايىمىنشا، بۇل مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان ۇلكەن قولداۋ. سوندىقتان دا بۇرىنعىداي كە­پىل­دىك سومانىڭ 50 پايىزى ەمەس، 70 پا­يىزى بەرىلمەك. ال ءوز اتىندا مۇلكى جوق جاستار، اتا-انالارى نەمەسە دوس-جاران­دا­رى­نىڭ مۇلكىن كەپىلگە قويا الادى.

«اۋىل اماناتى» جوباسى الداعى جىل­­دىڭ باسىندا ىسكە قوسىلماق. ازىرگە ەل ىشىندە اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىس­تا­رى جالعاسۋدا. كومەك-قولداۋعا سۋساپ وتىر­عان اۋىلداعى اعايىننىڭ وسى جوبا ار­قىلى ەڭسەسى ءبىر كوتەرىلىپ قالسا عوي، شىركىن!

 

اقمولا وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

جاپونيادا جەر سىلكىندى

الەم • بۇگىن، 10:22

ۇقساس جاڭالىقتار