جارىق دۇنيەدەگى ەلۋ توعىز جىلعا دا جەتپەگەن عۇمىرىندا ەربول شايمەردەن ۇلى ارتىنا مول مۇرا قالدىردى. قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جازىلعان باياندامالارى مەن رەسمي سوزدەرىن, ءوزى مىندەتتى تۇردە قولىمەن جازىپ بەرەتىن سۇحباتتارى مەن ماقالالارىن, كوسەمسوزدەرىن بىلاي قويعاندا, ول ەكى كىتاپقا توپتاعان كوپتەگەن ولەڭدەر مەن ءۇش پوەمانىڭ اۆتورى دا بولاتىن. ال ەندى ول جيناقتاعان, اۋدارعان افوريزمدەر 5-6 كىتاپقا مولىنان جەتكەن. سونىمەن بىرگە, افوريستيكانىڭ تەوريالىق ماسەلەلەرىن جان-جاقتى زەردەلەپ, باعزى زامانداردان بۇگىنگە دەيىنگى قازاق باعلاندارى مەن بيلەرىنىڭ, اقىندارى مەن جازۋشىلارىنىڭ از سوزبەن كوپ ويدى جەتكىزگەن دانالىقتارىن كىتاپ ەتىپ شىعاردى.
افوريزم جانرىن زەرتتەپ, بەلگىلى تۇلعالاردىڭ افوريزمدەرىن ازىرلەۋ بارىسىندا ەربول شايمەردەن ۇلى ءوزى دە قاناتتى سوزدەردىڭ تالايىن ارتىندا قالدىرىپتى. سولاردىڭ بىرقاتارى اۆتوردىڭ ارحيۆىنەن تابىلعان بولاتىن. ورتامىزدا جۇرگەندە الپىس دەيتىن اعا جاسىنىڭ تابالدىرىعىنان اتتايتىن دوسىمىزدىڭ جان جارى كۇلاش شايمەردەنوۆا باسپاعا ازىرلەگەن ەڭبەگىن ءوزى كەزىندە جۇمىس ىستەگەن, ارنايى ايدار اشىپ, جۇيەلى جۇرگىزگەن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنە ۇسىنۋدى ءجون كوردىك.
جاقسىنىڭ جانى – شىراق.
* * *
تىرشىلىكتىڭ قانى – مەيىرىم.
* * *
دۇنيەگە كەلگەنىڭ دە دالباسا – ارتىڭدا ءىز, ارتىڭدا ءىس قالماسا.
* * *
ارەكەتسىز وي – قاناتسىز قۇس ءتارىزدى.
* * *
ويعا جالعىزدىق جاراسسا, سەزىمگە سەرىك تۇمار.
* * *
باقىتتى ەكەندىگىڭدى شىڭ باسىنا شىعىپ العاننان گورى, شىڭ باسىنا كوتەرىلىپ كەلە جاتقاندا تەرەڭىرەك سەزىنەسىڭ. باقىت دەگەن – كومبە ەمەس, باقىت دەگەن – جول. باقىت دەگەن – جۇلدە ەمەس, باقىت دەگەن – پروتسەسس.
* * *
– جول ماڭىنا نەگە ءۇيىر ەل وسى؟
– جەتىپ قالۋ ماقسات قوي بەكەتىنە كەلەسى.
– قايدا بارىپ بىتەدى ەكەن جول وسى؟
– وتىرىكتەن بولعان كەزدە ولەسى.
* * *
دۇنيەگە مەيىرىممەن قاراساڭ, دۇنيە دە ساعان مەيىرىمىن توگەدى.
* * *
اركىم – ءوز الەمىنىڭ كىندىگى
* * *
ايگىلىنىڭ ءبارى – ۇلى, ۇلىنىڭ ءبارى ايگىلى بولا بەرمەيدى.
* * *
ساۋ جۇرەك پەن سالاۋاتتى باسشىنىڭ «مەنى» بىلىنبەيدى.
* * *
ايتقانىڭ – از, ۇققانىن ايت!
* * *
جالعىزدىقتان قورىققان ادام نە توبىرعا بارىپ قوسىلادى, نە جۇيكە اۋرۋىنا ۇشىرايدى.
* * *
جاقىنىڭنىڭ جانىن جەگەنشە, ادام بولۋدىڭ قامىن جە.
* * *
ءوزىڭدى وگەيسىتكەن ء(وزىڭ وگەيسىرەگەن) ورتادا ءومىر سۇرۋدەن اسقان قاسىرەت جوق: كۇنىڭ سولۋمەن بىردەي.
* * *
قوزعالماساڭ قوزعالما,
نازالانبا وزعانعا.
* * *
اتاعى زور – اسقاق شىڭ,
اتاعى جوق – باسپاقشىل.
* * *
ءوزىڭدى ءوزىڭ قامشىلاماساڭ,
وزگەدەن بۇرىن جان شىعارارسىڭ.
* * *
جاماننىڭ اتى – جورتاقشىل,
وزا الماعان – ورتاقشىل.
* * *
يىلە بىلگەن يە دە بىلەدى,
كۇيە بىلگەن سۇيە دە بىلەدى.
* * *
اردان ارىلىپ, اقشاعا جالىنعان جاڭا عاسىردىڭ ەركىندىگى قاي كىندىككە بايلانار ەكەن, شىركىن؟!
* * *
قارا كۇش پەن ينتەللەكتۋالدىق كۇشتىڭ ايىرماشىلىعى: ءبىرى – وزبىرلىقكا, ءبىرى – اقىلعا (بىلىمگە) نەگىزدەلگەن.
* * *
شامادان تىس ارەكەتشىلدىك شامادان تىس شامشىلدىق تۋعىزادى.
* * *
استامشىلىقتىڭ استارىندا اسقان شىلىق جۇرەدى.
* * *
ارەكەتسىزدىك دەگەنىمىز – جاقسىلىق ءبىتكەندى جورگەگىندە تۇنشىقتىرۋشى.
* * *
جالپيىپ وتىرۋ بار, شالجيىپ وتىرۋ بار – ەكەۋى دە استامشىلىق پەن كورگەنسىزدىكتىڭ بەلگىسى. سەنىمدىلىكتىڭ ەمەس.
* * *
كۇن – كوكتە, پەندە – جەردە. ءالىمساقتان سولاي جاراتىلعان. قانشا قىزعانساڭ دا, كۇن بولا المايسىڭ.
* * *
بىرەۋدىڭ قاتەسىن كەشىرۋ – ءوزىڭدى ءوزىڭ ءوسىرۋ.
* * *
قينالعاندى قىسىلعان قۇتقارادى.
* * *
كوڭىل كىرى – تۇزاق,
دوستىق جىرى – ۇزاق.
* * *
ادام بىلمەيدى, زامان بىلەدى.
* * *
زاڭىنا قاراي زامانى,
ايلاسىنا قاراي امالى.
* * *
جاقسىنى جاقسى جاقسى كورسە جاقسى.
* * *
كورىنۋ ءۇشىن كورىنىپ قالعاندى كورگە تىعۋ كەرەك پە؟
* * *
جولى بولعاننىڭ قولى جۇرەدى.
* * *
كىسى ەڭبەگىمەن كۇن كورۋدەن اسقان كىساپىرلىك جوق.
* * *
الساڭ – بەر: بەرسەڭ – الاسىڭ.
* * *
«ابىلايلاپ» اتقا قونۋ – ءبىر باسقا, ابىلايشا جاۋ قايتارۋ – ءبىر باسقا.
* * *
ايعاي-شۋ بىتكەننىڭ ارتى قۋىس كەلەدى.
* * *
السىزگە ايەلى دە جاۋ.
* * *
جولىم بولسىن دەسەڭ – جولىڭنان قالما.
قيانات باس الار, باس الماسا جاس الار.
* * *
كۇلە بىلگەن, كەمىمەي جۇرە بىلەدى.
* * *
جاقسىعا جاماندىق جاساعاننىڭ جاماندىق جاعاسىنان الار.
* * *
ادىلدىك بارىنا سەنبەسەڭ دە, ءادىلەت بارىنا سەن
* * *
ءبىر ۇرپاق ءبىر ۇرپاقتان ارتىق تا ەمەس, كەم دە ەمەس. تەك زاماندارى بولەك, تاعدىرلارى ارقيلى. وسىنى ەسكەرمەگەندە, جاراتىلىستانۋدا «مۋتاتسيا» دەپ اتالاتىن بەرەكەسىزدىككە, قوعامدا (تاريحتا) الەۋمەتتىك وپاسىزدىققا جول بەرىلەدى.
* * *
ءبىردىڭ ارۋاعى باسىم با, مىڭنىڭ ارۋاعى باسىم با – ول ءبىر تاڭىرگە ايان.
* * *
كەشەگىنىڭ كوشەلىسىن بۇگىنگىنىڭ كوشەسىندە ساقالىنان سۇيرەپ جۇرگەن سۇرەڭسىزدىكتەن ساقتاسىن
* * *
ادام عانا ەمەس, قوعام دا مەيىرىمدى بولۋى كەرەك.
* * *
مەن – مەملەكەتشىلمىن! بۇل – مەملەكەت مۇددەسىن ادام مۇددەسىنەن, ۇلت مۇددەسىنەن جوعارى قويۋ جاعىندامىن دەگەن ءسوز ەمەس.
* * *
جالعاندىق – ار ساۋدالاۋمەن جان ساۋعالاۋ ءتاسىلى.
* * *
كۇشتى – كۇشتىنىڭ ق ۇلى.
* * *
ءبالسىنۋدىڭ ءوزى – ساياسات.
* * *
وزگەنى ويلايمىن دەپ, ءوزىڭدى بايلايتىن دا كەزدەر بولادى.
* * *
جۇرەگى توقتاماعاننىڭ قولى قالتىرايدى.
* * *
كۇنىڭ تۇسسە باسقاعا – كىرىپتارسىڭ تاسقا دا.
* * *
جاقسى بالانىڭ ۇل-قىزى بولمايدى.
* * *
ءتانىڭ اۋىرسا – ءدارىڭ سەپ,
جانىڭ اۋىرسا – جارىڭ سەپ.
* * *
سەنىڭ قالاۋىڭ جۇرتتىڭ ءبارىنىڭ قالاۋى بولا بەرە مە؟!
* * *
ءومىر وڭەشتەن عانا تۇرمايدى.
* * *
جاعامىن دەپ سەن كىمگە,
باستىڭ سونشا ەلپىلگە.
تارتادى كوڭ قالپىنا,
جەلپىلدەمە, جەلكىلدە.
* * *
«اناۋ – انىق, بۇل – بەكەر»,
دەۋدىڭ ءوزى – قۇر بەكەر.
* * *
ساداق تارتپاي, مىلتىق اتپاي, مەرگەن اتانىپ جۇرگەندەر دە بار عوي.
* * *
بارىنە قۇشاق جەتپەيدى, بۇيىرعان قاشىپ كەتپەيدى.
* * *
ەرتە پىسپە, كوزگە تۇسپە.
* * *
ونەرسىز كورىك – پىسپەگەن ورىك.
* * *
جاقسىنىڭ جانى – جاقسى دوستاردا.
* * *
كوزگە تۇسە بەرمە – كوز تيەدى.
* * *
اقىلسىزدىڭ اشۋى قاتتى.
* * *
ءتاڭىردىڭ ءوزى قامشىمەن ەمەس, تامشىمەن قينايدى.
* * *
سىرتى ءنالسىزدىڭ ءىشى دە ءنارلى بولىپ جارىتپايدى.
* * *
ەسەپ شەشكەننەن, وسەك شەشكەن قيىن.
* * *
وسەكتىڭ توسەگى – وتىرىك.
* * *
ادام – ۇرىقتان, ادامزات – رۋحتان.
* * *
بىلمەيتىندىگىنىڭ ءوزىن بۇلداي بىلەتىندەر بولادى.
* * *
بىلمەستىك ونەر بولماعانىمەن, بىلمەگەنىڭدى بىلدىرمەۋ – ونەر.
* * *
بۇگىنگىنىڭ ۇرانى: بىلىگىڭنەن ىلىگىڭ مىقتى بولسىن.
* * *
اششى شىندىق:
اڭىسىن اڭداعان الىسقا بارادى,
ەڭبەگىن جالداعان قالىستا قالادى.
* * *
جۇلدىزدى جەردەن سوندىرمەيتىنى قانداي جاقسى.
* * *
قازىرگى كەيبىرەۋلەردىڭ «سىرتقى ساياساتى» – جۇزگە بولگەننىڭ ءجۇزى كۇيسىنگە, «ىشكى ساياساتى» – قانىنا تارتپاعاننىڭ قارى سىنسىنعا سايادى.
* * *
قالتارىسى كوپ مىنەز قالتاسى كوپ ءاميان سەكىلدى, ۇتىسقا كوپ شىعاسىڭ.
* * *
ايسىز-كۇنسىز اسپان اي مەن كۇن بولعىسى كەلگەن الاياقتارعا, اي مەن كۇن جاساعىش الىپساتارلار مەن جۇلدىز جاققىش جىلپوستارعا قولايلى.
* * *
كۇنسىز كوك تە كۇلتوبەگە اينالادى.
* * *
ايلى ءتۇن دە بىرەۋگە – ارمان, بىرەۋگە – قارعىس: عاشىقتار ۇتادى, ۇرلىقشىلار ۇتىلادى.
* * *
كەيدە كوز اربالعانعا كوڭىل دە الدانادى.
* * *
كوزبوياۋشىلىق مىنەز قۇرىلىسىنداعى ارزانقول ماتەريال بولعانىمەن, كەيبىرەۋلەر ءۇشىن ناعىز تابىستىڭ كوزى.
* * *
ءتىل تابىسقىش ادام دا جەلىم ءتارىزدى: جابىسقان جەرىنەن ايىرىلمايدى جانە كادەگە اسپايتىن كەزى جوق.
* * *
جايلى ادام – مايلى قاسىق: قايدا سالساڭ دا, كەرەگىن الادى.
* * *
وزىڭدىكىن وزىڭدىكى دەگەندە وزگە بىرەۋلەردىڭ شامىنا ءتيىپ, شابىنا شوق بايلايتىنى نەسى ەكەن؟
* * *
بۇل – كوزدەن كوزىلدىرىك وزعان زامان.
* * *
تالانتتى تىرىسىندە تەنتىرەتىپ, ولگەن سوڭ وبەكتەۋ كىمگە پايدالى ەكەن؟
* * *
تىرىدە ەسەپتە جوق تالانت ولگەن سوڭ كەزەكتەن تىس تىركەلەدى.
* * *
قىلىعى كوپتىڭ بىلىعى كوپ.
* * *
تالانتتىڭ تابىتىنىڭ تاساسىندا گۇلدەيتىن اتى جوق الاپەس گۇلدەر بولادى.
* * *
قازىر كىتاپ شىعارۋدا جازۋشىنىڭ شەبەرلىگىنەن گورى, قيساپشىنىڭ قارەكەتى وتىمدىرەك.
* * *
عىلىمداعى جولبيكە جازۋشى مەن جۋرناليستىڭ ناعىز عالىمنان ءبىر «ارتىقشىلىعى» – ءبىر اساپ, ەكى جەيدى: جازعانى ءۇشىن ءارى عىلىمي اتاق, ءارى ادەبي سىيلىق الادى.
* * *
كوڭىلگە قاياۋ سالماي بەت قايتارۋدان ءوتكەن ونەرپازدىق بولا قويار ما ەكەن؟!
* * *
و, توبا! سىرقات تا سىيلىق الۋعا جول اشاتىن ارگۋمەنتتەردىڭ ءبىرى كورىنەدى.
* * *
بيلىك جۇيرىك ماشينا ءتارىزدى: ءبىر مىنگەن سوڭ تۇسكىڭ دە كەلمەيدى, تۇسە دە المايسىڭ. قۇلاساڭ – قۇرىعانىڭ.
* * *
مۇحتار – اڭىز, عابيت – ءالى اڭىزعا اينالىپ ۇلگەرمەگەن اقيقات.
* * *
مۇقاڭ – شىڭ, عابەڭ – ايسبەرگ.
* * *
شەرحان – شارت-شۇرت ەتىپ جارقىلداعان نايزاعاي دا, ءابىش – اعىل-تەگىل توگىلگەن اق جاڭبىر.
* * *
جاڭبىر تىلەگەن جۇرت نايزاعايدىڭ شارتىلىنا دا ريزا.
* * *
شاكىرت تاربيەلەگەننەن گورى ويىن-ساۋىق ۇيىمداستىرعان كوپ جەڭىل, ارينە.
* * *
زامانا سيپاتى: اكىم ورنىندا ءانشى بي, تەڭىز ورنىندا تامشى بي.
* * *
ەسەك تە ەسەپسىز باقىرمايدى.
* * *
تاۋ قوپارعان كۇرەك تە توپىراق استىندا ءشىريدى.
* * *
تالانتتى الاياق تالايدى قان قاقساتادى.
* * *
الاياقتىڭ الپىس ەكى ايلاسى بار.
* * *
سوتتالعان سوتقا سوت جوق.
* * *
اۋزىڭدى اشساڭ دا, كوزىڭدى قىسساڭ دا بىردەڭە العىڭ كەلگەنى عوي: بىراق بىرىنشىسىنەن گورى ەكىنشىسى وتىمدىلەۋ.
* * *
ءالسىز بيلىكتىڭ ەسكەگى وجار كەلەدى.
* * *
ءۇمىت قۇسىن دا اتىپ تۇسىرۋگە بولادى.
* * *
تاڭ قالدى دەپ تاڭدانبا,
تاماشا از با جالعاندا.
* * *
سەن بىلگەندى ەل دە بىلەدى.
* * *
سۇرىنبەسىڭە سەنىمدى بولساڭ عانا سەكىر.
* * *
اياقاستى بولعىڭ كەلمەسە – اياعىڭدى جيىپ وتىر.
* * *
ايتارىڭ از بولسا دا, استارى قانىق, تەرەڭ بولسىن.
* * *
قۇمارتقاندى قۇرىقتاۋ جەڭىل.
* * *
دوستىق ويلاعانعا قاستىق ويلاما.
* * *
كوڭىلىڭە كەلسە دە, جۇرەككە ءجىبەرمە.
* * *
باسقانىكىن باسقا جوقتاماس.
* * *
باستاي الماساڭ – قوستاي ءبىل.
* * *
ءوزىڭ بولماعاندى بىرەۋ بولدىرىپ جارىتپايدى.
* * *
كۇلمەستى كۇلدىرەم دەپ اۋرە بولما.
* * *
باسىڭا شىعىپ كەتكەندى قۇلاماساڭ قۇلاتا المايسىڭ.
* * *
ءولىارا – ءولى مەن ءتىرىنىڭ اراسى.
* * *
كۇشى اسقانمەن الىسپا – اياعىڭ اسپاننان كەلەر.
* * *
كۇشتىگە قوقان-لوققى وتپەيدى.
* * *
جۇيرىك بولساڭ, وزىپ كور!
* * *
ەسكى ەرتەڭگە بارمايدى, جاڭا جولدا قالمايدى.
* * *
پايدالانىلماعان مۇمكىندىكتەردىڭ ءبارى وكىنىش: وزەگىڭدى ورتەيدى.
* * *
بيلىكتە ءبارى وڭاي: ۇناۋ دا, قۇلاۋ دا.
* * *
كوزقاراس – كورۋ عانا, قوزعاۋ ءۇشىن كۇش كەرەك.
* * *
جۇيرىككە جەر جاقىن.
* * *
كەيدە قۋلىق تا سۋلىققا جارامايدى.
* * *
القا توپتا ايتقانىڭ – اشۋ-كەكتىڭ قايتقانى.
* * *
كوز تيمەسىن دەسەڭ, كوزگە تۇسپەي-اق قوي.
* * *
باقىت – كۇس: ۇركىتسەڭ دە ۇشادى, ۇركىتپەسەڭ دە ۇشادى. قالمايىن دەسەڭ قاناتىندا وتىر.
* * *
بارىن باعالاي بىلمەگەنگە باق تا قونبايدى.
* * *
ءوز كوڭىلىڭدى ءوزىڭ كوتەر: وزگەگە ونىڭ قاجەتى شامالى.
* * *
مەنمەن بولعانشا, ەلمەن بول.
* * *
كەمشىلىككە كەڭشىلىك – كەردىڭ ءىسى.
* * *
قۋلىققا قۋلىق – قۋ ءىسى,
ونەرىڭمەن وزۋ – دۇرىسى.
* * *
ساتادى – ساتىپ الادى... نەتكەن قۇنسىز تىرلىك!
* * *
ءوڭىرى – بوياۋ, وزەگى – وتىرىك.
* * *
بيلىككە بىرەۋ ءوز اياعىمەن, بىرەۋ بىرەۋدىڭ تاياعىمەن شىعادى.
* * *
بۋدان سۋ سورعالاتقانداي, سۋلىقتان سىيلىق جاسايتىندار بولادى ەكەن.
* * *
يتشە ابالاعان ءيىس الماستار يەسىنىڭ ماڭدايى تاسقا تيگەن كۇنى عانا ەسىن جياتىن شىعار...
* * *
ءىشى سارى, سىرتى كوك قۇبىجىققا ۇقسايتىن ءبىر پەندەلەر بولادى. ءىشى قىزعانىشتىڭ ءوتى قۇيىلىپ سارعايسا, سىرتى ىشكى مەرەزدىڭ تابىنان كوگەرگەن ءتارىزدى.
* * *
قياناتقا كۇيلەگەندەر توزاقتا بيلەگەندەر ءتارىزدى اسەر قالدىرادى.
* * *
ەسەرگە ەسە جىبەرمە,
تۇياق قالماس تىگەرگە.
* * *
اپەرباقان, اڭگۇدىك,
تاققا وتىرار تاڭ قىلىپ.
ەكى كوزدى ءتورت قىلار,
جۇرتتى ەسىنەن تاندىرىپ.
* * *
قيانات قيالاپ كەلەدى, اشىقتان ەمەس, جابىقتان ەنەدى.
* * *
قياناتتى دا قولىن جىلى سۋعا مالعانداي قىزىقتاپ وتىرعاندار بار.
* * *
قولى اشىقتىڭ جولى اشىق.
* * *
اقىل اقشانىڭ ولشەمى بولا المايدى, ال اقشا اقىلعا ولشەم بولا الادى: قازىر اقشاسى كوپتىڭ اقىلى دا كوپ دەپ سانالادى.
* * *
كەيبىر سۇيىسۋلەر سيىردىڭ كۇيىس قايىرعانى سياقتى.
* * *
قۇلاق كەرەڭ بولسا, اۋىز اشىلادى.
* * *
شامشىلعا شاڭ جۇقپايدى.
* * *
كوممۋنيستەردەن جۇقتىرعان اسا ءبىر ۇيات ادەت: ەركەك-ايەل, بالا-شاعا دەمەي جاپپاي جابىسىپ, ءبىر-ءبىرىنىڭ ەرىنىنەن ءسۇيۋ.
* * *
شامدانۋ مەن شامىرقانۋ – ەكى باسقا.
* * *
ۇركەك تە ۇركىتە الادى,
قورقاق تا قورقىتا الادى.
* * *
ايىزىن قاندىرىپ ايتا العانعا نە
جەتسىن,
قوينى-قونىشىن تولتىرىپ
قايتارعانعا نە جەتسىن.
* * *
الداعاننىڭ الدانعانى دا ساۋاپ: ەندىگارى جايىنا جۇرەدى.
* * *
كەيدە ەشكىم الداماي-اق الداناسىڭ.
* * *
وسەك – وزگەنىڭ تۇتاتقان شالاسى, وتىرىك – ءوزىڭنىڭ جاققان وتىڭ: بىراق ەكەۋى دە بىردەي كۇيدىرەدى.
* * *
تالقان بولعان قالقان بولمايدى.
* * *
كەرى كەتكەننىڭ كۇيمەسىنە وتىرعانشا, شىڭعا شىرقاعاننىڭ شاناسىنا وتىر.
* * *
قاسقايىپ جەكە-دارا وزۋ – ءجۇيرىكتىڭ ءجۇيرىگىنىڭ عانا پەشەنەسىنە جازىلعان باقىت, كوپ بولىپ قاۋمالاپ ۇتۋ كەز كەلگەن قۋلىق-سۇمدىعى اسقاننىڭ قولىنان كەلەتىن ءىس.
* * *
الاياقتاردىڭ اۋىلداستارى تاۋسىلىپ, جىمىسقىلاردىڭ جولداس-جورالارى بىتكەنشە, توردەگىلەردىڭ تۋعان-تۋىسقاندارى تۇگەندەلگەنشە بۇيرەگىڭ بۇلكىلدەمەي-اق قويسىن, باۋىرىم.
* * *
سىرعاناعاننىڭ ءىزى بىلىنبەيدى.
* * *
قۇلاققا ارناساڭ – سىلدىرلاتىپ, سىڭعىرلاتىپ سان اۋەزدى ساق ءسويلەگەيسىڭ, جۇرەككە ارناساڭ – كۇمبىرلەتىپ, قويۋلاتىپ اق سويلەگەيسىڭ. ال ءسوزىڭدى قۇلاققا دا, جۇرەككە دە ارناساڭ – قالاي سويلەي الساڭ, سولاي سويلەي بەر.
* * *
ادىلدىكتى اركىم ءوز كورپەسىندەي كورەدى.
* * *
ادال العانشا عانا ادال
* * *
بىرەۋدى – اياعى, بىرەۋدى – بىرەۋدىڭ تاياعى كوتەرەدى.
* * *
كوسەم ورنىنا كوسەۋ بيلىك قۇرعاننان ساقتاسىن.
* * *
«امەريكا مۇددەسى» دەگەن ەرتەگىدەگى «ۇشقىش كىلەم» نەمەسە «سيقىرلى تاياقشا» ءتارىزدى: قۇپيا ءسوزدى سىبىرلاساڭ بولدى, كەسە-كولدەنەڭ تۇرا قالادى.
* * *
كوشتەن ءىز قالار, ۇستادان ءبىز قالار.
* * *
كەيىنگى اقىل – كەش اقىل.
* * *
قۋات – قۇت, سەزىم – ءسۇت.
* * *
يىلگەنگە – تۇيىنگەن,
سۇيىنگەنگە – كۇيىنگەن.
* * *
ورىندىعىڭ باردا ورنىڭ بار.
* * *
تويعا دا بەدەل شاقىرادى.
* * *
بەدەل بۋعان بەل بەكەم.
* * *
ەسىكتى بەسىكپەن اۋىستىرۋ – اداسۋدىڭ بەلگىسى.
* * *
ەسىك – كوپ, ءتور – بىرەۋ.
* * *
كىجىنگەن كىسىلىككە جاتپايدى.
* * *
جەردى ساتساڭ دا, ەلدى ساتپا.
* * *
مەرەيتوي مەشەلدى دە اياعىنان تىك تۇرعىزادى.
* * *
تالانتتى ادام ءوزىن-ءوزى ماقتاعان كەزدە دە تالانتتى.
* * *
ماقتاۋ ءىشىڭدى جىلىتاتىن ىستىق شاي ءتارىزدى.
* * *
بۇگىنگىلەردىڭ بىلگەن سايىن ب ۇلىنە تۇسەتىنى نە ەكەن؟
* * *
وي كوپ سويلەسە ءوز كوزىن ءوزى ويادى.
* * *
ويدىڭ كوپ سويلەگەنى ولگەنى.
* * *
ساياساتشى ادامدىقتى ۇمىتقانىنىڭ ورنىن ادامداردىڭ ەسىمىن ەستە تۇتۋ قابىلەتىمەن تولتىرادى.
* * *
قىزمەتىمىز باردا ءىنى بولدىق, قىزمەتتەن ءتۇسكەن كۇنى قايمانا كوپ قازاقتىڭ ءبىرى بولدىق.
* * *
موليگەننەن ەلجىرەگەننىڭ ەنشىسى ارتىق.
* * *
قازىر كىسى بولعىسى كەلگەننىڭ كىسى بولعانمەن ءىسى بولمايتىن ادەتى.
* * *
جالعىزدىق – جانىنان ءتۇڭىلگەندەر عانا نەمەسە جۇرەگىنىڭ الاۋ وتىنا سەنىپ, ءبىلەگى ءتۇرىلگەندەر عانا باراتىن قاراڭعى قۋىس.
* * *
اناۋ-اناۋ دەگەنگە اۋزىڭ اشىلا بەرسە, جاسىڭا جەتپەي جاعىڭ ايىرىلار.
* * *
حاننىڭ قايعىسى – ءبىر باسقا, قارانىڭ قايعىسى – ءبىر باسقا.
* * *
اكەسى بولعان بالانىڭ بويىندا جوق تالانتى دا اشىلا بەرەدى.
* * *
كۇيەۋى كوكتە جۇرگەننىڭ ايەلى دە جەرگە سىيمايدى.
* * *
«باسقارۋ» مەن «بايۋدىڭ» باستاپقى ءارىپتەرى عانا ەمەس, باستاپقى ماعىنالارى دا ءبىر بولسا كەرەك.
* * *
جانعا سەنبەگەن سانعا سەنەدى.
* * *
شابىتتانۋعا دا شارشى توپ كەرەك بولعانى ما؟
* * *
قازىر قوعام – جەكەشەلىككە, تالانت – ۇجىمشىلدىققا بەت بۇرعان زامان.
* * *
جاقسىنى جاقسى دەگىزەتىن جاقسىلىعى عانا ەمەس, جوقشىسى دا.
* * *
قازىر ونەردەگى تۇشىنۋدىڭ دا ءدامى كەتىپ بارا جاتىر.
* * *
تالانت – تۇشىنۋ, پاراسات – ءتۇسىنۋ.
* * *
تالعام؟ تالعام ادىرە قالعان!
* * *
ىلگەگىڭ بار, ىلگەنىڭ جوق.
* * *
شاعىنعانى شاققانى بولار,
تابىنعانى تاپقانى بولار.
* * *
قاشا بەرمە, توسا بەر.
* * *
اتقانىڭ – العانىڭ,
جاتقانىڭ – قالعانىڭ.
* * *
ەسە بەرمە, كەشە بەر.
* * *
ەسپەسەڭ – كەشپەيسىڭ,
بوسپەسەڭ – وسپەيسىڭ.
* * *
ۇمتىلعان ۇتادى,
جۇتىنعان جۇتادى.
* * *
جىلان-جىلان دەگەنگە,
جيىرىلا بەرمە ەلەڭدەپ.
* * *
بۇگىن بار, ەرتەڭ جوق, بۇگىن اش, ەرتەڭ توق دۇنيە!
* * *
ۇزىلگەننەن تىزىلگەن.
* * *
ءسوزدىڭ سيقى: «ناعىز ۇلىلار ءبىزدىڭ اۋىلدان عانا شىعاتىنى بەلگىلى. بۇل – اقيقات. بىراق باسقا اۋىلدان دا ارا-تۇرا ءتاۋىر كىسىلەر شىعىپ قالۋى عاجاپ ەمەس. ولاردى دا الالاماي, قۇرمەت كورسەتىپ جاتساق ارتىق بولمايدى دەپ ويلايمىن. جۇزگە بولگەننىڭ ءجۇزى كۇيسىن, اعايىن!».
* * *
كىسىنىڭ كىسىلىگى تۇسىنىگىنەن كورىنەدى.
* * *
تەڭگە تازعا شاش وسىرەر.
* * *
قاريا: قىزعا كۇيەۋ بولار, بىزگە سۇيەۋ بولارىن ايت.
* * *
قازاننىڭ قۇلاعىندا وتىرۋ بار, اتتىڭ قۇلاعىندا ويناۋ بار: ءبىرى – بيلىك, ءبىرى – ونەر.
* * *
قالاي وتىرىك ايتپايسىڭ, شىنىڭا ەشكىم سەنبەسە!
* * *
سۇسىڭمەن ەمەس, ىسىڭمەن قورقىت.
* * *
قادىرىڭ باردا قىسىلمايسىڭ.
* * *
تومەنشىكتەپ ءجۇرىپ-اق توبەڭە شىعىپ الاتىندار بولادى.
* * *
ولمەگەنگە كورمەگەن تاڭ.
جارىق دۇنيەدەگى ەلۋ توعىز جىلعا دا جەتپەگەن عۇمىرىندا ەربول شايمەردەن ۇلى ارتىنا مول مۇرا قالدىردى. قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جازىلعان باياندامالارى مەن رەسمي سوزدەرىن, ءوزى مىندەتتى تۇردە قولىمەن جازىپ بەرەتىن سۇحباتتارى مەن ماقالالارىن, كوسەمسوزدەرىن بىلاي قويعاندا, ول ەكى كىتاپقا توپتاعان كوپتەگەن ولەڭدەر مەن ءۇش پوەمانىڭ اۆتورى دا بولاتىن. ال ەندى ول جيناقتاعان, اۋدارعان افوريزمدەر 5-6 كىتاپقا مولىنان جەتكەن. سونىمەن بىرگە, افوريستيكانىڭ تەوريالىق ماسەلەلەرىن جان-جاقتى زەردەلەپ, باعزى زامانداردان بۇگىنگە دەيىنگى قازاق باعلاندارى مەن بيلەرىنىڭ, اقىندارى مەن جازۋشىلارىنىڭ از سوزبەن كوپ ويدى جەتكىزگەن دانالىقتارىن كىتاپ ەتىپ شىعاردى.
افوريزم جانرىن زەرتتەپ, بەلگىلى تۇلعالاردىڭ افوريزمدەرىن ازىرلەۋ بارىسىندا ەربول شايمەردەن ۇلى ءوزى دە قاناتتى سوزدەردىڭ تالايىن ارتىندا قالدىرىپتى. سولاردىڭ بىرقاتارى اۆتوردىڭ ارحيۆىنەن تابىلعان بولاتىن. ورتامىزدا جۇرگەندە الپىس دەيتىن اعا جاسىنىڭ تابالدىرىعىنان اتتايتىن دوسىمىزدىڭ جان جارى كۇلاش شايمەردەنوۆا باسپاعا ازىرلەگەن ەڭبەگىن ءوزى كەزىندە جۇمىس ىستەگەن, ارنايى ايدار اشىپ, جۇيەلى جۇرگىزگەن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنە ۇسىنۋدى ءجون كوردىك.
جاقسىنىڭ جانى – شىراق.
* * *
تىرشىلىكتىڭ قانى – مەيىرىم.
* * *
دۇنيەگە كەلگەنىڭ دە دالباسا – ارتىڭدا ءىز, ارتىڭدا ءىس قالماسا.
* * *
ارەكەتسىز وي – قاناتسىز قۇس ءتارىزدى.
* * *
ويعا جالعىزدىق جاراسسا, سەزىمگە سەرىك تۇمار.
* * *
باقىتتى ەكەندىگىڭدى شىڭ باسىنا شىعىپ العاننان گورى, شىڭ باسىنا كوتەرىلىپ كەلە جاتقاندا تەرەڭىرەك سەزىنەسىڭ. باقىت دەگەن – كومبە ەمەس, باقىت دەگەن – جول. باقىت دەگەن – جۇلدە ەمەس, باقىت دەگەن – پروتسەسس.
* * *
– جول ماڭىنا نەگە ءۇيىر ەل وسى؟
– جەتىپ قالۋ ماقسات قوي بەكەتىنە كەلەسى.
– قايدا بارىپ بىتەدى ەكەن جول وسى؟
– وتىرىكتەن بولعان كەزدە ولەسى.
* * *
دۇنيەگە مەيىرىممەن قاراساڭ, دۇنيە دە ساعان مەيىرىمىن توگەدى.
* * *
اركىم – ءوز الەمىنىڭ كىندىگى
* * *
ايگىلىنىڭ ءبارى – ۇلى, ۇلىنىڭ ءبارى ايگىلى بولا بەرمەيدى.
* * *
ساۋ جۇرەك پەن سالاۋاتتى باسشىنىڭ «مەنى» بىلىنبەيدى.
* * *
ايتقانىڭ – از, ۇققانىن ايت!
* * *
جالعىزدىقتان قورىققان ادام نە توبىرعا بارىپ قوسىلادى, نە جۇيكە اۋرۋىنا ۇشىرايدى.
* * *
جاقىنىڭنىڭ جانىن جەگەنشە, ادام بولۋدىڭ قامىن جە.
* * *
ءوزىڭدى وگەيسىتكەن ء(وزىڭ وگەيسىرەگەن) ورتادا ءومىر سۇرۋدەن اسقان قاسىرەت جوق: كۇنىڭ سولۋمەن بىردەي.
* * *
قوزعالماساڭ قوزعالما,
نازالانبا وزعانعا.
* * *
اتاعى زور – اسقاق شىڭ,
اتاعى جوق – باسپاقشىل.
* * *
ءوزىڭدى ءوزىڭ قامشىلاماساڭ,
وزگەدەن بۇرىن جان شىعارارسىڭ.
* * *
جاماننىڭ اتى – جورتاقشىل,
وزا الماعان – ورتاقشىل.
* * *
يىلە بىلگەن يە دە بىلەدى,
كۇيە بىلگەن سۇيە دە بىلەدى.
* * *
اردان ارىلىپ, اقشاعا جالىنعان جاڭا عاسىردىڭ ەركىندىگى قاي كىندىككە بايلانار ەكەن, شىركىن؟!
* * *
قارا كۇش پەن ينتەللەكتۋالدىق كۇشتىڭ ايىرماشىلىعى: ءبىرى – وزبىرلىقكا, ءبىرى – اقىلعا (بىلىمگە) نەگىزدەلگەن.
* * *
شامادان تىس ارەكەتشىلدىك شامادان تىس شامشىلدىق تۋعىزادى.
* * *
استامشىلىقتىڭ استارىندا اسقان شىلىق جۇرەدى.
* * *
ارەكەتسىزدىك دەگەنىمىز – جاقسىلىق ءبىتكەندى جورگەگىندە تۇنشىقتىرۋشى.
* * *
جالپيىپ وتىرۋ بار, شالجيىپ وتىرۋ بار – ەكەۋى دە استامشىلىق پەن كورگەنسىزدىكتىڭ بەلگىسى. سەنىمدىلىكتىڭ ەمەس.
* * *
كۇن – كوكتە, پەندە – جەردە. ءالىمساقتان سولاي جاراتىلعان. قانشا قىزعانساڭ دا, كۇن بولا المايسىڭ.
* * *
بىرەۋدىڭ قاتەسىن كەشىرۋ – ءوزىڭدى ءوزىڭ ءوسىرۋ.
* * *
قينالعاندى قىسىلعان قۇتقارادى.
* * *
كوڭىل كىرى – تۇزاق,
دوستىق جىرى – ۇزاق.
* * *
ادام بىلمەيدى, زامان بىلەدى.
* * *
زاڭىنا قاراي زامانى,
ايلاسىنا قاراي امالى.
* * *
جاقسىنى جاقسى جاقسى كورسە جاقسى.
* * *
كورىنۋ ءۇشىن كورىنىپ قالعاندى كورگە تىعۋ كەرەك پە؟
* * *
جولى بولعاننىڭ قولى جۇرەدى.
* * *
كىسى ەڭبەگىمەن كۇن كورۋدەن اسقان كىساپىرلىك جوق.
* * *
الساڭ – بەر: بەرسەڭ – الاسىڭ.
* * *
«ابىلايلاپ» اتقا قونۋ – ءبىر باسقا, ابىلايشا جاۋ قايتارۋ – ءبىر باسقا.
* * *
ايعاي-شۋ بىتكەننىڭ ارتى قۋىس كەلەدى.
* * *
السىزگە ايەلى دە جاۋ.
* * *
جولىم بولسىن دەسەڭ – جولىڭنان قالما.
قيانات باس الار, باس الماسا جاس الار.
* * *
كۇلە بىلگەن, كەمىمەي جۇرە بىلەدى.
* * *
جاقسىعا جاماندىق جاساعاننىڭ جاماندىق جاعاسىنان الار.
* * *
ادىلدىك بارىنا سەنبەسەڭ دە, ءادىلەت بارىنا سەن
* * *
ءبىر ۇرپاق ءبىر ۇرپاقتان ارتىق تا ەمەس, كەم دە ەمەس. تەك زاماندارى بولەك, تاعدىرلارى ارقيلى. وسىنى ەسكەرمەگەندە, جاراتىلىستانۋدا «مۋتاتسيا» دەپ اتالاتىن بەرەكەسىزدىككە, قوعامدا (تاريحتا) الەۋمەتتىك وپاسىزدىققا جول بەرىلەدى.
* * *
ءبىردىڭ ارۋاعى باسىم با, مىڭنىڭ ارۋاعى باسىم با – ول ءبىر تاڭىرگە ايان.
* * *
كەشەگىنىڭ كوشەلىسىن بۇگىنگىنىڭ كوشەسىندە ساقالىنان سۇيرەپ جۇرگەن سۇرەڭسىزدىكتەن ساقتاسىن
* * *
ادام عانا ەمەس, قوعام دا مەيىرىمدى بولۋى كەرەك.
* * *
مەن – مەملەكەتشىلمىن! بۇل – مەملەكەت مۇددەسىن ادام مۇددەسىنەن, ۇلت مۇددەسىنەن جوعارى قويۋ جاعىندامىن دەگەن ءسوز ەمەس.
* * *
جالعاندىق – ار ساۋدالاۋمەن جان ساۋعالاۋ ءتاسىلى.
* * *
كۇشتى – كۇشتىنىڭ ق ۇلى.
* * *
ءبالسىنۋدىڭ ءوزى – ساياسات.
* * *
وزگەنى ويلايمىن دەپ, ءوزىڭدى بايلايتىن دا كەزدەر بولادى.
* * *
جۇرەگى توقتاماعاننىڭ قولى قالتىرايدى.
* * *
كۇنىڭ تۇسسە باسقاعا – كىرىپتارسىڭ تاسقا دا.
* * *
جاقسى بالانىڭ ۇل-قىزى بولمايدى.
* * *
ءتانىڭ اۋىرسا – ءدارىڭ سەپ,
جانىڭ اۋىرسا – جارىڭ سەپ.
* * *
سەنىڭ قالاۋىڭ جۇرتتىڭ ءبارىنىڭ قالاۋى بولا بەرە مە؟!
* * *
ءومىر وڭەشتەن عانا تۇرمايدى.
* * *
جاعامىن دەپ سەن كىمگە,
باستىڭ سونشا ەلپىلگە.
تارتادى كوڭ قالپىنا,
جەلپىلدەمە, جەلكىلدە.
* * *
«اناۋ – انىق, بۇل – بەكەر»,
دەۋدىڭ ءوزى – قۇر بەكەر.
* * *
ساداق تارتپاي, مىلتىق اتپاي, مەرگەن اتانىپ جۇرگەندەر دە بار عوي.
* * *
بارىنە قۇشاق جەتپەيدى, بۇيىرعان قاشىپ كەتپەيدى.
* * *
ەرتە پىسپە, كوزگە تۇسپە.
* * *
ونەرسىز كورىك – پىسپەگەن ورىك.
* * *
جاقسىنىڭ جانى – جاقسى دوستاردا.
* * *
كوزگە تۇسە بەرمە – كوز تيەدى.
* * *
اقىلسىزدىڭ اشۋى قاتتى.
* * *
ءتاڭىردىڭ ءوزى قامشىمەن ەمەس, تامشىمەن قينايدى.
* * *
سىرتى ءنالسىزدىڭ ءىشى دە ءنارلى بولىپ جارىتپايدى.
* * *
ەسەپ شەشكەننەن, وسەك شەشكەن قيىن.
* * *
وسەكتىڭ توسەگى – وتىرىك.
* * *
ادام – ۇرىقتان, ادامزات – رۋحتان.
* * *
بىلمەيتىندىگىنىڭ ءوزىن بۇلداي بىلەتىندەر بولادى.
* * *
بىلمەستىك ونەر بولماعانىمەن, بىلمەگەنىڭدى بىلدىرمەۋ – ونەر.
* * *
بۇگىنگىنىڭ ۇرانى: بىلىگىڭنەن ىلىگىڭ مىقتى بولسىن.
* * *
اششى شىندىق:
اڭىسىن اڭداعان الىسقا بارادى,
ەڭبەگىن جالداعان قالىستا قالادى.
* * *
جۇلدىزدى جەردەن سوندىرمەيتىنى قانداي جاقسى.
* * *
قازىرگى كەيبىرەۋلەردىڭ «سىرتقى ساياساتى» – جۇزگە بولگەننىڭ ءجۇزى كۇيسىنگە, «ىشكى ساياساتى» – قانىنا تارتپاعاننىڭ قارى سىنسىنعا سايادى.
* * *
قالتارىسى كوپ مىنەز قالتاسى كوپ ءاميان سەكىلدى, ۇتىسقا كوپ شىعاسىڭ.
* * *
ايسىز-كۇنسىز اسپان اي مەن كۇن بولعىسى كەلگەن الاياقتارعا, اي مەن كۇن جاساعىش الىپساتارلار مەن جۇلدىز جاققىش جىلپوستارعا قولايلى.
* * *
كۇنسىز كوك تە كۇلتوبەگە اينالادى.
* * *
ايلى ءتۇن دە بىرەۋگە – ارمان, بىرەۋگە – قارعىس: عاشىقتار ۇتادى, ۇرلىقشىلار ۇتىلادى.
* * *
كەيدە كوز اربالعانعا كوڭىل دە الدانادى.
* * *
كوزبوياۋشىلىق مىنەز قۇرىلىسىنداعى ارزانقول ماتەريال بولعانىمەن, كەيبىرەۋلەر ءۇشىن ناعىز تابىستىڭ كوزى.
* * *
ءتىل تابىسقىش ادام دا جەلىم ءتارىزدى: جابىسقان جەرىنەن ايىرىلمايدى جانە كادەگە اسپايتىن كەزى جوق.
* * *
جايلى ادام – مايلى قاسىق: قايدا سالساڭ دا, كەرەگىن الادى.
* * *
وزىڭدىكىن وزىڭدىكى دەگەندە وزگە بىرەۋلەردىڭ شامىنا ءتيىپ, شابىنا شوق بايلايتىنى نەسى ەكەن؟
* * *
بۇل – كوزدەن كوزىلدىرىك وزعان زامان.
* * *
تالانتتى تىرىسىندە تەنتىرەتىپ, ولگەن سوڭ وبەكتەۋ كىمگە پايدالى ەكەن؟
* * *
تىرىدە ەسەپتە جوق تالانت ولگەن سوڭ كەزەكتەن تىس تىركەلەدى.
* * *
قىلىعى كوپتىڭ بىلىعى كوپ.
* * *
تالانتتىڭ تابىتىنىڭ تاساسىندا گۇلدەيتىن اتى جوق الاپەس گۇلدەر بولادى.
* * *
قازىر كىتاپ شىعارۋدا جازۋشىنىڭ شەبەرلىگىنەن گورى, قيساپشىنىڭ قارەكەتى وتىمدىرەك.
* * *
عىلىمداعى جولبيكە جازۋشى مەن جۋرناليستىڭ ناعىز عالىمنان ءبىر «ارتىقشىلىعى» – ءبىر اساپ, ەكى جەيدى: جازعانى ءۇشىن ءارى عىلىمي اتاق, ءارى ادەبي سىيلىق الادى.
* * *
كوڭىلگە قاياۋ سالماي بەت قايتارۋدان ءوتكەن ونەرپازدىق بولا قويار ما ەكەن؟!
* * *
و, توبا! سىرقات تا سىيلىق الۋعا جول اشاتىن ارگۋمەنتتەردىڭ ءبىرى كورىنەدى.
* * *
بيلىك جۇيرىك ماشينا ءتارىزدى: ءبىر مىنگەن سوڭ تۇسكىڭ دە كەلمەيدى, تۇسە دە المايسىڭ. قۇلاساڭ – قۇرىعانىڭ.
* * *
مۇحتار – اڭىز, عابيت – ءالى اڭىزعا اينالىپ ۇلگەرمەگەن اقيقات.
* * *
مۇقاڭ – شىڭ, عابەڭ – ايسبەرگ.
* * *
شەرحان – شارت-شۇرت ەتىپ جارقىلداعان نايزاعاي دا, ءابىش – اعىل-تەگىل توگىلگەن اق جاڭبىر.
* * *
جاڭبىر تىلەگەن جۇرت نايزاعايدىڭ شارتىلىنا دا ريزا.
* * *
شاكىرت تاربيەلەگەننەن گورى ويىن-ساۋىق ۇيىمداستىرعان كوپ جەڭىل, ارينە.
* * *
زامانا سيپاتى: اكىم ورنىندا ءانشى بي, تەڭىز ورنىندا تامشى بي.
* * *
ەسەك تە ەسەپسىز باقىرمايدى.
* * *
تاۋ قوپارعان كۇرەك تە توپىراق استىندا ءشىريدى.
* * *
تالانتتى الاياق تالايدى قان قاقساتادى.
* * *
الاياقتىڭ الپىس ەكى ايلاسى بار.
* * *
سوتتالعان سوتقا سوت جوق.
* * *
اۋزىڭدى اشساڭ دا, كوزىڭدى قىسساڭ دا بىردەڭە العىڭ كەلگەنى عوي: بىراق بىرىنشىسىنەن گورى ەكىنشىسى وتىمدىلەۋ.
* * *
ءالسىز بيلىكتىڭ ەسكەگى وجار كەلەدى.
* * *
ءۇمىت قۇسىن دا اتىپ تۇسىرۋگە بولادى.
* * *
تاڭ قالدى دەپ تاڭدانبا,
تاماشا از با جالعاندا.
* * *
سەن بىلگەندى ەل دە بىلەدى.
* * *
سۇرىنبەسىڭە سەنىمدى بولساڭ عانا سەكىر.
* * *
اياقاستى بولعىڭ كەلمەسە – اياعىڭدى جيىپ وتىر.
* * *
ايتارىڭ از بولسا دا, استارى قانىق, تەرەڭ بولسىن.
* * *
قۇمارتقاندى قۇرىقتاۋ جەڭىل.
* * *
دوستىق ويلاعانعا قاستىق ويلاما.
* * *
كوڭىلىڭە كەلسە دە, جۇرەككە ءجىبەرمە.
* * *
باسقانىكىن باسقا جوقتاماس.
* * *
باستاي الماساڭ – قوستاي ءبىل.
* * *
ءوزىڭ بولماعاندى بىرەۋ بولدىرىپ جارىتپايدى.
* * *
كۇلمەستى كۇلدىرەم دەپ اۋرە بولما.
* * *
باسىڭا شىعىپ كەتكەندى قۇلاماساڭ قۇلاتا المايسىڭ.
* * *
ءولىارا – ءولى مەن ءتىرىنىڭ اراسى.
* * *
كۇشى اسقانمەن الىسپا – اياعىڭ اسپاننان كەلەر.
* * *
كۇشتىگە قوقان-لوققى وتپەيدى.
* * *
جۇيرىك بولساڭ, وزىپ كور!
* * *
ەسكى ەرتەڭگە بارمايدى, جاڭا جولدا قالمايدى.
* * *
پايدالانىلماعان مۇمكىندىكتەردىڭ ءبارى وكىنىش: وزەگىڭدى ورتەيدى.
* * *
بيلىكتە ءبارى وڭاي: ۇناۋ دا, قۇلاۋ دا.
* * *
كوزقاراس – كورۋ عانا, قوزعاۋ ءۇشىن كۇش كەرەك.
* * *
جۇيرىككە جەر جاقىن.
* * *
كەيدە قۋلىق تا سۋلىققا جارامايدى.
* * *
القا توپتا ايتقانىڭ – اشۋ-كەكتىڭ قايتقانى.
* * *
كوز تيمەسىن دەسەڭ, كوزگە تۇسپەي-اق قوي.
* * *
باقىت – كۇس: ۇركىتسەڭ دە ۇشادى, ۇركىتپەسەڭ دە ۇشادى. قالمايىن دەسەڭ قاناتىندا وتىر.
* * *
بارىن باعالاي بىلمەگەنگە باق تا قونبايدى.
* * *
ءوز كوڭىلىڭدى ءوزىڭ كوتەر: وزگەگە ونىڭ قاجەتى شامالى.
* * *
مەنمەن بولعانشا, ەلمەن بول.
* * *
كەمشىلىككە كەڭشىلىك – كەردىڭ ءىسى.
* * *
قۋلىققا قۋلىق – قۋ ءىسى,
ونەرىڭمەن وزۋ – دۇرىسى.
* * *
ساتادى – ساتىپ الادى... نەتكەن قۇنسىز تىرلىك!
* * *
ءوڭىرى – بوياۋ, وزەگى – وتىرىك.
* * *
بيلىككە بىرەۋ ءوز اياعىمەن, بىرەۋ بىرەۋدىڭ تاياعىمەن شىعادى.
* * *
بۋدان سۋ سورعالاتقانداي, سۋلىقتان سىيلىق جاسايتىندار بولادى ەكەن.
* * *
يتشە ابالاعان ءيىس الماستار يەسىنىڭ ماڭدايى تاسقا تيگەن كۇنى عانا ەسىن جياتىن شىعار...
* * *
ءىشى سارى, سىرتى كوك قۇبىجىققا ۇقسايتىن ءبىر پەندەلەر بولادى. ءىشى قىزعانىشتىڭ ءوتى قۇيىلىپ سارعايسا, سىرتى ىشكى مەرەزدىڭ تابىنان كوگەرگەن ءتارىزدى.
* * *
قياناتقا كۇيلەگەندەر توزاقتا بيلەگەندەر ءتارىزدى اسەر قالدىرادى.
* * *
ەسەرگە ەسە جىبەرمە,
تۇياق قالماس تىگەرگە.
* * *
اپەرباقان, اڭگۇدىك,
تاققا وتىرار تاڭ قىلىپ.
ەكى كوزدى ءتورت قىلار,
جۇرتتى ەسىنەن تاندىرىپ.
* * *
قيانات قيالاپ كەلەدى, اشىقتان ەمەس, جابىقتان ەنەدى.
* * *
قياناتتى دا قولىن جىلى سۋعا مالعانداي قىزىقتاپ وتىرعاندار بار.
* * *
قولى اشىقتىڭ جولى اشىق.
* * *
اقىل اقشانىڭ ولشەمى بولا المايدى, ال اقشا اقىلعا ولشەم بولا الادى: قازىر اقشاسى كوپتىڭ اقىلى دا كوپ دەپ سانالادى.
* * *
كەيبىر سۇيىسۋلەر سيىردىڭ كۇيىس قايىرعانى سياقتى.
* * *
قۇلاق كەرەڭ بولسا, اۋىز اشىلادى.
* * *
شامشىلعا شاڭ جۇقپايدى.
* * *
كوممۋنيستەردەن جۇقتىرعان اسا ءبىر ۇيات ادەت: ەركەك-ايەل, بالا-شاعا دەمەي جاپپاي جابىسىپ, ءبىر-ءبىرىنىڭ ەرىنىنەن ءسۇيۋ.
* * *
شامدانۋ مەن شامىرقانۋ – ەكى باسقا.
* * *
ۇركەك تە ۇركىتە الادى,
قورقاق تا قورقىتا الادى.
* * *
ايىزىن قاندىرىپ ايتا العانعا نە
جەتسىن,
قوينى-قونىشىن تولتىرىپ
قايتارعانعا نە جەتسىن.
* * *
الداعاننىڭ الدانعانى دا ساۋاپ: ەندىگارى جايىنا جۇرەدى.
* * *
كەيدە ەشكىم الداماي-اق الداناسىڭ.
* * *
وسەك – وزگەنىڭ تۇتاتقان شالاسى, وتىرىك – ءوزىڭنىڭ جاققان وتىڭ: بىراق ەكەۋى دە بىردەي كۇيدىرەدى.
* * *
تالقان بولعان قالقان بولمايدى.
* * *
كەرى كەتكەننىڭ كۇيمەسىنە وتىرعانشا, شىڭعا شىرقاعاننىڭ شاناسىنا وتىر.
* * *
قاسقايىپ جەكە-دارا وزۋ – ءجۇيرىكتىڭ ءجۇيرىگىنىڭ عانا پەشەنەسىنە جازىلعان باقىت, كوپ بولىپ قاۋمالاپ ۇتۋ كەز كەلگەن قۋلىق-سۇمدىعى اسقاننىڭ قولىنان كەلەتىن ءىس.
* * *
الاياقتاردىڭ اۋىلداستارى تاۋسىلىپ, جىمىسقىلاردىڭ جولداس-جورالارى بىتكەنشە, توردەگىلەردىڭ تۋعان-تۋىسقاندارى تۇگەندەلگەنشە بۇيرەگىڭ بۇلكىلدەمەي-اق قويسىن, باۋىرىم.
* * *
سىرعاناعاننىڭ ءىزى بىلىنبەيدى.
* * *
قۇلاققا ارناساڭ – سىلدىرلاتىپ, سىڭعىرلاتىپ سان اۋەزدى ساق ءسويلەگەيسىڭ, جۇرەككە ارناساڭ – كۇمبىرلەتىپ, قويۋلاتىپ اق سويلەگەيسىڭ. ال ءسوزىڭدى قۇلاققا دا, جۇرەككە دە ارناساڭ – قالاي سويلەي الساڭ, سولاي سويلەي بەر.
* * *
ادىلدىكتى اركىم ءوز كورپەسىندەي كورەدى.
* * *
ادال العانشا عانا ادال
* * *
بىرەۋدى – اياعى, بىرەۋدى – بىرەۋدىڭ تاياعى كوتەرەدى.
* * *
كوسەم ورنىنا كوسەۋ بيلىك قۇرعاننان ساقتاسىن.
* * *
«امەريكا مۇددەسى» دەگەن ەرتەگىدەگى «ۇشقىش كىلەم» نەمەسە «سيقىرلى تاياقشا» ءتارىزدى: قۇپيا ءسوزدى سىبىرلاساڭ بولدى, كەسە-كولدەنەڭ تۇرا قالادى.
* * *
كوشتەن ءىز قالار, ۇستادان ءبىز قالار.
* * *
كەيىنگى اقىل – كەش اقىل.
* * *
قۋات – قۇت, سەزىم – ءسۇت.
* * *
يىلگەنگە – تۇيىنگەن,
سۇيىنگەنگە – كۇيىنگەن.
* * *
ورىندىعىڭ باردا ورنىڭ بار.
* * *
تويعا دا بەدەل شاقىرادى.
* * *
بەدەل بۋعان بەل بەكەم.
* * *
ەسىكتى بەسىكپەن اۋىستىرۋ – اداسۋدىڭ بەلگىسى.
* * *
ەسىك – كوپ, ءتور – بىرەۋ.
* * *
كىجىنگەن كىسىلىككە جاتپايدى.
* * *
جەردى ساتساڭ دا, ەلدى ساتپا.
* * *
مەرەيتوي مەشەلدى دە اياعىنان تىك تۇرعىزادى.
* * *
تالانتتى ادام ءوزىن-ءوزى ماقتاعان كەزدە دە تالانتتى.
* * *
ماقتاۋ ءىشىڭدى جىلىتاتىن ىستىق شاي ءتارىزدى.
* * *
بۇگىنگىلەردىڭ بىلگەن سايىن ب ۇلىنە تۇسەتىنى نە ەكەن؟
* * *
وي كوپ سويلەسە ءوز كوزىن ءوزى ويادى.
* * *
ويدىڭ كوپ سويلەگەنى ولگەنى.
* * *
ساياساتشى ادامدىقتى ۇمىتقانىنىڭ ورنىن ادامداردىڭ ەسىمىن ەستە تۇتۋ قابىلەتىمەن تولتىرادى.
* * *
قىزمەتىمىز باردا ءىنى بولدىق, قىزمەتتەن ءتۇسكەن كۇنى قايمانا كوپ قازاقتىڭ ءبىرى بولدىق.
* * *
موليگەننەن ەلجىرەگەننىڭ ەنشىسى ارتىق.
* * *
قازىر كىسى بولعىسى كەلگەننىڭ كىسى بولعانمەن ءىسى بولمايتىن ادەتى.
* * *
جالعىزدىق – جانىنان ءتۇڭىلگەندەر عانا نەمەسە جۇرەگىنىڭ الاۋ وتىنا سەنىپ, ءبىلەگى ءتۇرىلگەندەر عانا باراتىن قاراڭعى قۋىس.
* * *
اناۋ-اناۋ دەگەنگە اۋزىڭ اشىلا بەرسە, جاسىڭا جەتپەي جاعىڭ ايىرىلار.
* * *
حاننىڭ قايعىسى – ءبىر باسقا, قارانىڭ قايعىسى – ءبىر باسقا.
* * *
اكەسى بولعان بالانىڭ بويىندا جوق تالانتى دا اشىلا بەرەدى.
* * *
كۇيەۋى كوكتە جۇرگەننىڭ ايەلى دە جەرگە سىيمايدى.
* * *
«باسقارۋ» مەن «بايۋدىڭ» باستاپقى ءارىپتەرى عانا ەمەس, باستاپقى ماعىنالارى دا ءبىر بولسا كەرەك.
* * *
جانعا سەنبەگەن سانعا سەنەدى.
* * *
شابىتتانۋعا دا شارشى توپ كەرەك بولعانى ما؟
* * *
قازىر قوعام – جەكەشەلىككە, تالانت – ۇجىمشىلدىققا بەت بۇرعان زامان.
* * *
جاقسىنى جاقسى دەگىزەتىن جاقسىلىعى عانا ەمەس, جوقشىسى دا.
* * *
قازىر ونەردەگى تۇشىنۋدىڭ دا ءدامى كەتىپ بارا جاتىر.
* * *
تالانت – تۇشىنۋ, پاراسات – ءتۇسىنۋ.
* * *
تالعام؟ تالعام ادىرە قالعان!
* * *
ىلگەگىڭ بار, ىلگەنىڭ جوق.
* * *
شاعىنعانى شاققانى بولار,
تابىنعانى تاپقانى بولار.
* * *
قاشا بەرمە, توسا بەر.
* * *
اتقانىڭ – العانىڭ,
جاتقانىڭ – قالعانىڭ.
* * *
ەسە بەرمە, كەشە بەر.
* * *
ەسپەسەڭ – كەشپەيسىڭ,
بوسپەسەڭ – وسپەيسىڭ.
* * *
ۇمتىلعان ۇتادى,
جۇتىنعان جۇتادى.
* * *
جىلان-جىلان دەگەنگە,
جيىرىلا بەرمە ەلەڭدەپ.
* * *
بۇگىن بار, ەرتەڭ جوق, بۇگىن اش, ەرتەڭ توق دۇنيە!
* * *
ۇزىلگەننەن تىزىلگەن.
* * *
ءسوزدىڭ سيقى: «ناعىز ۇلىلار ءبىزدىڭ اۋىلدان عانا شىعاتىنى بەلگىلى. بۇل – اقيقات. بىراق باسقا اۋىلدان دا ارا-تۇرا ءتاۋىر كىسىلەر شىعىپ قالۋى عاجاپ ەمەس. ولاردى دا الالاماي, قۇرمەت كورسەتىپ جاتساق ارتىق بولمايدى دەپ ويلايمىن. جۇزگە بولگەننىڭ ءجۇزى كۇيسىن, اعايىن!».
* * *
كىسىنىڭ كىسىلىگى تۇسىنىگىنەن كورىنەدى.
* * *
تەڭگە تازعا شاش وسىرەر.
* * *
قاريا: قىزعا كۇيەۋ بولار, بىزگە سۇيەۋ بولارىن ايت.
* * *
قازاننىڭ قۇلاعىندا وتىرۋ بار, اتتىڭ قۇلاعىندا ويناۋ بار: ءبىرى – بيلىك, ءبىرى – ونەر.
* * *
قالاي وتىرىك ايتپايسىڭ, شىنىڭا ەشكىم سەنبەسە!
* * *
سۇسىڭمەن ەمەس, ىسىڭمەن قورقىت.
* * *
قادىرىڭ باردا قىسىلمايسىڭ.
* * *
تومەنشىكتەپ ءجۇرىپ-اق توبەڭە شىعىپ الاتىندار بولادى.
* * *
ولمەگەنگە كورمەگەن تاڭ.
سوڭعى جاڭالىقتار
ماڭعىستاۋلىق پەداگوگتەر حالىقارالىق جوبادا جەڭىمپاز اتاندى
ەكولوگيا • بۇگىن, 17:01
قازاقستاندا جىل سايىن 80 مىڭ ەم الۋشى دونورلىق قان الادى
مەديتسينا • بۇگىن, 16:58
سەمەيدە تەرروريزمدى ناسيحاتتاعان ازامات 7 جىلعا سوتتالدى
وقيعا • بۇگىن, 16:52
مەملەكەت باسشىسى Sunwah Group كورپوراتسياسىنىڭ توراعاسىن قابىلدادى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 16:44
قوستاناي وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك سالالارىن دامىتۋ: ۇكىمەتتە قانداي ماسەلەلەر كوتەرىلدى؟
ايماقتار • بۇگىن, 16:36
جاڭا كونستيتۋتسيا: ساراپشىلار قوعامدىق تۇراقتىلىق پەن دامۋعا قولداۋ ءبىلدىردى
قوعام • بۇگىن, 16:32
قازاقستان قىتاي ارقىلى ترانزيتتىك اۆتوتاسىمالداۋ قۇقىعىن العان العاشقى ەل اتاندى
لوگيستيكا • بۇگىن, 16:21
قوناەۆتا قاتتى جەل ۇيلەردىڭ شاتىرىن ۇشىرىپ اكەتتى
ايماقتار • بۇگىن, 16:10
قوعام • بۇگىن, 16:00
ەنەرگيا تاپشىلىعىنان قالاي قۇتىلامىز؟ مينيسترلىك ۇلتتىق جوسپاردىڭ جوباسىن تانىستىردى
قوعام • بۇگىن, 15:52
پورتۋگاليادا سوڭعى 20 جىلدا العاش رەت سوتسياليست پرەزيدەنت سايلاندى
الەم • بۇگىن, 15:43
اقتوبەدە ايەل مەن ءۇش بالا گازدان ۋلانىپ قازا تاپتى
وقيعا • بۇگىن, 15:32
تۇرعىن ءۇي كەزەگى قايتا جۇيەلەندى: كىمدەرگە جەڭىلدىك بەرىلەدى؟
قوعام • بۇگىن, 15:12
اناسى تەرەزەدەن لاقتىرىپ جىبەرگەن بالالاردىڭ جاعدايى قالاي؟
وقيعا • بۇگىن, 15:02
الماتىدا ەلەكتروساموكاتتاردىڭ كەسىرىنەن 400-دەن استام ادام جاراقات العان
وقيعا • بۇگىن, 14:56
