الدىن العانعا نە جەتسىن

كۇن سايىن تاجىريبەلىك دارىگەردى: دياگنوز دۇرىس قويىلدى ما, اۋرۋدى انىقتاۋ ءادىسى دالەلدەنگەن بە, جوق پا, ناۋقاستى ەمدەۋ بارىسىندا قانداي ءادىستى پايدالانعان ءجون دەگەن سىندى ءتۇرلى سۇراقتار مازالايدى. ءارى وعان جاۋاپ ىزدەۋ بارىسىندا ماماندار كوبىنەسە جوعارى وقۋ ورنىنان العان بىلىمىنە, ءوزىنىڭ نەمەسە ارىپتەستەرىنىڭ ءتاجىري­بەلەرىنە جۇگىنەدى. سول سەبەپتەن دە ەمدەۋ بارىسىندا دارىگەر ءبىراز قيىندىقتارعا تاپ بولۋى مۇمكىن. كەيدە ونىڭ بەلگىلى ءبىر تەراپيالىق ءادىستى قولدانۋىنا ارىپتەستەرى مەن ساراپشىلار, مەديتسينالىق ۇيىم باسشىلارىنىڭ پىكىرى, ءتۇرلى اقپارات كوزدەرى (عىلىمي ماقالا, شولۋلار) اسەر ەتەدى. وسى ورايدا دارىگەرلەردىڭ حالىقارالىق كلينيكالىق نۇسقاۋلىقتارداعى دالەلدەنگەن ۇسىنىستاردى پايدالانۋى ماڭىزدى. بۇل, ءوز كەزەگىندە مەديتسينالىق كومەك ساپاسىن ارتتىرۋعا, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيە­سىن جەتىلدىرۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى. ياعني كلينيكالىق نۇسقاۋلىقتار دارىگەر مەن ناۋقاستىڭ دۇرىس شەشىم قابىلداۋى ءۇشىن دايىندالادى. ناۋقاستى ەمدەۋ كەزىندە دالەلدى مەديتسيناعا نەگىزدەلگەن كلينيكالىق ۇسىنىستاردى قولدانۋ – ۇيىمداعى قوسىمشا شىعىنداردىڭ الدىن الۋعا, ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ال حالىق دەنساۋلىعى – ەلدىڭ بەلسەندى دامۋىنا, ەكونوميكاسىنا, الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا ىقپال ەتەدى. تىپتى مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا دەنساۋلىق ساقتاۋعا ارنايى توقتالا كەلىپ, ەلىمىزدە سالاماتتى ءومىر سالتىن ورنىقتىرۋدى, سالانى دامىتا وتىرىپ قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن 80 جاسقا دەيىن ارتتىرۋدى اتاپ كورسەتتى. مەملەكەتتىڭ, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جانە قىزمەتكەردىڭ دەنساۋلىق ءۇشىن ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى – مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ بارلىق جۇيەسىنىڭ باستى قاعيداتى. سپورتپەن شۇعىلدانۋ, دۇرىس تاماقتانا ءبىلۋ, جۇيەلى پروفيلاكتيكالىق تەكسەرىلۋ – اۋرۋدىڭ الدىن الۋدىڭ نەگىزى. مۇنىڭ ءبارى اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە, اۋىرمايتىن جول ىزدە دەگەنگە سايادى. ءيا, وعان نە جەتسىن! بۇل تۇرعىدا ەلىمىزدە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا زور كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە حالىق­تىڭ دارىگەرلىك قىزمەتپەن قامتىلۋ دەڭگەيى جوعارىلادى. تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىن ۇلعايتۋ ەسەبىنەن ەڭبەككە ۋاقىتشا جانە تۇراقتى قابىلەتتىلىك دەڭگەيى ارتتى. رەسپۋبليكاداعى بارلىق دەرلىك ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ۇيىمدارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى نىعايتىلدى. سالا قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن 2011 جىلدان باستاپ مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك كورسەتۋ مەكەمەلەرىندە قىزمەتكەرلەر, پسيحولوگتار ەنگىزىلدى. ال 2009 جىلدان بەرى ەلىمىزدە ارتەريالىق گيپەرتەنزيانى, ءسۇت بەزى وبىرى مەن جاتىر مويىنى وبىرىن ەرتە دياگنوستيكالاۋعا قاجەتتى سكرينينگتىڭ ءۇش ءتۇرى كىرگىزىلگەن بولاتىن. قازىرگى تاڭدا ۇلتتىق باعدارلاما 6 ونكولوگيالىق اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋعا باعىتتالعان 11 سكرينينگتىك باعدارلامانى قامتيدى. اننا تسەپكە, «رەسپۋبليكالىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ ورتالىعى» رمك دەنساۋلىق ساقتاۋدى ستاندارتتاۋ  ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى.