ايماقتار • 11 تامىز، 2022

بىلتىرعىداي ءشوپ تاپشىلىعى بولمايدى

24 رەت كورسەتىلدى

جازدىڭ باسى ءشوپ ناعىز جەتىلەتىن كەزدە جەرگە ىلعال مول تۇسكەنىمەن، شىلدەگە دەيىن ءتۇن سالقىن بولدى. وسىنىڭ سالدارىنان، بىرقاتار اۋداندا شابىندىق ءشوپ شارۋالار كۇتكەندەي بويلاپ وسە الماي قالدى. الايدا بىلتىرعى قۋاڭشىلىققا قاراعاندا، بيىلعى ءشوپتىڭ شىعىمى ەداۋىر جاقسى دەيدى ماماندار.

150 مىڭ توننادان اسا مال ازىعىن دايىنداماق

جەرگىلىكتى شارۋاشىلىقتار بۇگىنگە دەيىن 1 ملن تونناعا جۋىق ءشوپ جيناپ الدى. وبلىس­تىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارما­سى­­نىڭ مالىمەتىنشە، وڭىردەگى شابىن­دىقتاردىڭ ورتاشا ونىمدىلىگى بەس تسەنتنەردەن اسادى. دەگەنمەن بىرقاتار اۋداندا كورسەتكىش بۇدان دا جوعارى. ءشوبى شۇيگىن شىققان وڭىرلەردىڭ قاتارىندا فەدوروۆ، قوستاناي، سارىكول، امانكەلدى اۋداندارى بار.

الا جازداي شابىندىق باسىنان شىق­پاعان پىشەنشىلەر بيىل مال ازىعىن مولىنان ازىر­لەپ الماقشى. ماسەلەن، امان­­كەلدىلىكتەر 107 مىڭ توننا ءشوپ ازىرلەۋدى مەجە­لەسە، تورعاي­لىقتار 109 مىڭ تون­نا­دان استام پىشەن دايىنداۋدى مىندەتتەرىنە العان. بۇل ەكى اۋدانداعى ءشوبى بەلۋاردان كەلە­تىن كەي جەرلەر ءبىر گەكتاردان 7-8 تسەنتنەرگە دەيىن ءونىم بەرەدى. سارىكول اۋدانىنىڭ شارۋالارى دا قالىسار ەمەس. مۇندا، ءتىپتى، گەكتار بەرەكەلىلىگى توعىز تسەنتنەردەن اينالادى. فەرمەرلەر پىشەندەمەنى دە مولىنان ازىرلەپ الدى. بيىل اۋدان شوپشىلەرى 153 مىڭ توننادان استام مال ازىعىن دايىنداۋ­دى جوسپارلاپتى. 10 مىڭ تونناعا جۋىق پىشەندەمە سال­عان فەدوروۆتىقتار دا جاقسى كورسەتكىشكە يە. بىل­تىرعى قۇر­عاقشىلىقتان ساباق العان وبلىس شارۋاشىلىقتارى بۇل جولى قىسقا مىقتى دايىندىقپەن كىرۋدى كوزدەپ وتىر.

اقكول مەن احمەت اۋىلدارى الاڭداۋلى

دەگەنمەن بىرنەشە جىلداپ قۇرعاقشى­لىقتىڭ زاردابىن تارتىپ وتىرعان اۋىلدار بار. مىسالى، ءوزىمىز تاياۋدا عا­­نا بارىپ قايتقان جان­گەل­دين اۋدانىنا قاراستى اق­كول، احمەت بايتۇرسىنوۆ اۋىلى­نىڭ تۇرعىن­دارى بىلتىرعى قۇر­عاق­شى­لىق بيىل دا قايتالا­نۋى مۇمكىن دەگەن الاڭ كوڭىلمەن وتىر. باياعىدا تەڭىز بوپ تولىسىپ جاتاتىن اقكولدىڭ سۋى جىل ساناپ ازايىپ، تارتىلىپ، جاعادان ۇزاپ بارادى. بۇل وڭىردەگى قولىندا تەحنيكاسى بار ءبىردى-ەكىلى شارۋالار اۋىلدان 60، ءتىپتى 110 شاقىرىم جەردە ءشوپ شاۋىپ جاتىر.

– ءبىزدىڭ وسى احمەت بايتۇر­سىنوۆ پەن مىناۋ كورشى اقكول اۋىلى قۋاڭشىلىققا تاپ بولعالى بىرنەشە جىل بولدى. 3-4 جىلدان بەرى ءشوپ شىقپاي قالدى. 35-40 شاقىرىم جەردەگى قاۋلاردى قىرىپ شابامىز. قازىر اۋىلدا دۇرىس تەحنيكا جوق، ءبارى توزعان، باياعى كەڭەس وداعىنان قالعان تراكتورلار عوي. تەحنيكاسى جوقتارعا ءتىپتى قيىن. ساتىپ الادى، ونىڭ سىرتىندا تراكتورعا مايىن قۇيادى، ءشوپ تيەۋشىلەردى جالدايدى. باسقا جاقتان تاسيىق دەسەك، جاقىن جەردە ءشوپ جوق. كورشى اۋىلدا ءوزىمىز سياقتى كۇنكورىس. سول اقكولدە نۇرعوجا ەسىمدى فەرمەرىمىز بار، قايتا سول كومەكتەسەدى. ءوزىمىزدىڭ اۋىلداعى جىگىتتەر دە شامالارى جەتكەنشە قولۇشىن بەرىپ جاتىر. اعايىن-تۋىس ايتەۋىر ءبىر-بىرىمەن ەپتەسىپ-سەپتەسىپ كۇن كورىپ جاتقان جايىمىز بار. بۇرىن ءبىر بيدايىقتان شاپقان ءشوپ 2-3 وتارعا جەتەتىن. قازىر ءبىر ۇيگە جەتپەي قالىپ جاتىر. قىرىپ العاننىڭ وزىندە 5-6 تىركەمە ءشوپ شىعادى. وڭىردەن مال كەتكەننەن كەيىن، وسى ءشوپتىڭ تۇقىمى دا كەتىپ قالدى ما دەگەن وي كەلەدى. بۇرىن ءشوپ بىتىك شىعاتىن بيدايىقتار قازىر تاقىر بولىپ قالدى. بۇرىنعى بيدايىق جوق، ورنىنا كوبىنە اششى، اقباس شوپتەر شىعىپ كەتتى. اسىرەسە جانارماي قىمبات، اكەلۋ قيىن. قازىر جانارماي بەكەتتەرىندە ديزەلدى وتىننىڭ باعاسى 220 تەڭگە بولسا، بىزگە ودان دا قىمبات باعامەن اكەلەدى. ونىڭ ءوزى بولسا بولادى، بولماسا، جوق. ءشوپ ماسەلەسىنە كەلگەندە، جاعدايىمىز وتە قيىن. ءشوپ بولماعان سوڭ، مال ارىق. دۇرىس باعاعا ەت الاتىن ادامدار دا جوق. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ دەنى ايلىق المايدى، مالمەن كۇن كورىپ وتىر. سىرتتا بالالار وقيدى، ولارعا دا اقشا كەرەك. مالىمىز ارزانعا كەتىپ جاتىر. قازىر كوبىنە قىزىلوردا جاقتان كەلگەن جىگىتتەر اكەتىپ جاتىر. باسقا قايدا اپاراسىڭ؟ قوستاناي جاعىنان كەلىپ ەشكىم مال الىپ جاتقان جوق. دەگەنمەن جوق دەپ قول قۋسىرىپ وتىرعان جوقپىز. سول بارىن ءار جەردەن قىرىپ، از بولسا دا، بەينەتتەنىپ قىس ازىعىن دايىنداپ جاتىرمىز. كوك ءشوبىمىز جوق. سول بىلتىر، الدىڭعى جىلى بيدايىقتا شابىلماي قالعان ءار جەردەگى قاۋلاردى شاۋىپ جاتىرمىز. بىراق بيىل جايىلىم جاقسى. قىستا جىلقى تەبىندە جۇرە بەرەدى، قولعا ۇستامايمىز. مۇندا قوي مەن سيىر عوي قولعا قاراپ قالاتىن. سيىر قاردىڭ قالىڭ-جۇقا تۇسۋىنە بايلانىس­تى جەلتوقسان-قاڭتارعا دەيىن قىردا جۇرە بەرەدى. ءبىز سول 2 ايعا جەتەتىن ءشوپ جيناپ الساق، قىستان قىسىلماي شىعار ەدىك. بىلتىرعى قۇرعاقشىلىقتا ءبىر تىركەمە ءشوپتىڭ باعاسى 35-40 مىڭ تەڭگەگە دەيىن باردى. بيىل ءشوپ ساتاتىن ادام بولماي قالۋى مۇمكىن، – دەيدى اۋىل تۇرعىنى ناعاشىباي اقساقال.

ال اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولى­مىنىڭ باسشىسى ەرنۇر يمان­عاليەۆتىڭ ايتۋىنشا، بيىل جالپى اۋدانداعى ءشوپتىڭ شىعىمى بىلتىرعىدان الدەقايدا
جاقسى.

– اۋداندا جوسپارلانعان ءشوپ كولە­مىنىڭ 80 پايىزدايى دايىندالدى. قازىر فەرمەرلەردىڭ كوبى شوپتەرىن تاسىپ الىپ جاتىر. بىلتىرعا قاراعاندا، ءشوپتىڭ شىعىمى جاقسى. بىراق راس، اقكول، احمەت بايتۇرسىنوۆ اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى شوپتەن قىسىلىپ وتىر. بۇل جىلدا قايتا­لانىپ كەلە جاتقان نارسە. باسقا جەرلەردە بىلتىرعا قاراعاندا ەداۋىر جاقسى. سوندىقتان بيىل ەل شوپتەن قىسىلمايدى. اۋداندا تىركەلگەن 194 شارۋا قوجالىعى بار. ولاردىڭ ءبارى وزدەرىنە جەتەتىن ءشوپ دايىنداپ الدى. قازىر شاۋىپ جاتقان شوپتەرىن تاياۋ كۇندەرى ساتا باستايدى. بىلتىر ءبىر ورامنىڭ باعاسى 6 مىڭ تەڭگە بولعان. بيىل 5 مىڭ تەڭگەدەن دەپ ەسەپتەپ وتىرمىز. ودان دا ارزانعا قويۋعا بولاتىن ەدى، بىراق قازىر قوسالقى بولشەكتىڭ باعاسى 2-3 ەسە قىمباتتاپ كەتتى، ال تەحنيكا سىنباي تۇرمايدى. ايتپەسە، ءبىز شوپشىلەردى جيناپ كەزدەسۋ وتكىزگەنىمىزدە، شالعىشىلار ءشوپتى ودان دا ارزان ساتۋعا كەلىسكەن. قازىر ەندى ءبىر توننا ءشوپتىڭ باعاسى 12،5 مىڭ تەڭگە دەپ وتىرمىز. تۇرمىسى تومەن، كوپبالالى وتباسىلار مەن زەينەتكەرلەرگە ءسال تومەن باعامەن ساتىلاتىن بولادى. بۇل ويدىڭ ءشوبى، تراكتور تىركەمەسىنە تيەلگەن 2 توننا قىردىڭ ءشوبىنىڭ باعاسى 30 مىڭ تەڭگەگە دەيىن بارادى. ويتكەنى قىردىڭ ءشوبىنىڭ ءتۇسىمى از، شىعىنى كوپ بولادى، – دەيدى جانگەلدين اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باسشىسى.

ەكپە ءشوپ القابى ەكى ەسەگە ۇلعايدى

وبلىستاعى كەيبىر شارۋاشى­لىقتار اۋا رايىنا تاۋەلدى بولماس ءۇشىن سۋارمالى تاسىلگە كوشە باستاعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. وسىنىڭ ناتيجەسىندە، وبلىستا ەكپە ءشوپ القابىنىڭ كولەمى ەكى ەسە ۇلعايدى. وتكەن جىلى حالىق ءشوپ جەتپەگەندىكتەن مال باسىن ەداۋىر قىسقارتقان ەدى. ماسەلەن، جىتىقارا اۋدانىندا وتكەن جىلى 20 مىڭ قارا مال بولسا، بيىل 4 مىڭعا ازايعان. جەرگىلىكتى شارۋالار ەكى-ءۇش جىل قاتارىنان قۇرعاقشىلىقتىڭ زاردابىن تارتتى. ونىڭ ۇستىنە مال ازىعىنىڭ باعاسى شارىقتاپ كەتتى. سوندىقتان وبلىس اۋدان­دارى كوپتەپ-كولەمدەپ كومەك­تەسىپ، قىستان مالدارىن اۋپىرىم­دەپ ارەڭ الىپ شىققان-دى. بيىل جاعداي باسقاشا. شارۋالار بىلتىر 1،5 تسەنتنەردەن ءشوپ جيناسا، بيىل كەمى 5 تسەنتنەردەن ءونىم جيناپ الامىز دەپ الاقانىن ىسقىلاپ وتىر. بۇعان، ارينە، كوپجىلدىق ەكپە ءشوپتىڭ تيگىزەر پايداسى زور.

مىسالى، ارقالىق قالا­سى­نىڭ ماڭاي­ىن­داعى ۆوستوچنىي اۋىلىندا بيىل 1 مىڭ گەكتار شابىندىققا سۋدان ءشوبى­نىڭ تۇقىمى ەگىلدى. جەرگىلىكتى شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى ورىلعان مال ازى­عىنىڭ تونناسىن 10 مىڭ تەڭگەدەن ساتۋدى كوزدەپ وتىر. كەيىن شابىلعان اۋماق جايىلىم رەتىندە كادەگە اسادى.

– سۋدان – جەمدىك داقىل. قورەكتىك زاتتارعا باي. ىلعال بولسا جازدا ەكى-ءۇش رەت شا­ۋىپ الۋعا بولادى. شىعىنى از، الىناتىن ءونىمى مول. شاما­مەن ءار گەكتاردان 6-7 تسەنتنەر ءونىم بەرىپ جاتىر. بۇل ۆوستوچنىي تۇرعىندارىن قول­جەتىمدى شوپپەن قامتاماسىز ەتۋگە جەتەدى. فۋرما­نوۆ، ۇش­توبە اۋىلدارىن دا ارزان شوپپەن قامتاماسىز ەتۋدى كوز­دەپ وتىرمىز. سەبەبى وڭىردە قۇر­عاقشىلىق جيىلەپ كەتتى. ءتورت ت ۇلىككە ازىق تاپپاعان سوڭ، جۇرت قولداعى بار مالىن بىر­تىندەپ ساتىپ جاتىر. سون­دىق­تان مال باسىنىڭ كۇرت ازا­يىپ كەتۋىنە جول بەرمەۋ جاعىن قاراستىرىپ، ءشوپتى ارزانعا ساۋدالاپ جاتىرمىز، – دەيدى شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى يۆان پوپوۆيچ.

وبلىستىق اۋىل شارۋاشى­لىعى باسقار­ما­­سىنىڭ مالىمە­تىنشە، فەدوروۆ، ۇزىنكول، اۋ­ليەكول اۋداندارى قازىردىڭ وزىندە الدا­عى قىسقا جەتەرلىك ءشوپ قورىن قامداپ العان.

 

قوستاناي وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

COVID-19: ۆاكتسينا العانداردىڭ سانى ارتتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:58

ۇقساس جاڭالىقتار