تەحنولوگيا • 08 تامىز، 2022

تسيفرلى دامۋ: جاڭا بەتبۇرىس

274 رەت كورسەتىلدى

تسيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى­نىڭ حابارلاۋىنشا، ەل وڭىرلەرىن، سونىڭ ىشىندە شالعاي ەلدى مەكەندەردى بايلانىسپەن قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. ەندى بايلانىس سپۋتنيكتەرى ارقىلى ولاردىڭ قامتۋ ايماعى كەڭەيتىلىپ، ساپاسى جاقسارتىلماق. قازاقستان ءموبيلدى ينتەرنەت جىلدامدىعى بويىنشا دا الەم ەلدەرى رەيتينگىندە 6 ساتى كوتەرىلگەنى بەلگىلى بولدى.

ەلدەگى تسيفرلىق جۇيەنى دامىتۋ، كەڭ جولاقتى ينتەرنەت پەن بايلانىس اياسىن كەڭەيتۋ ماسەلەلەرى ەلوردادا وتكەن «تسيفرلى قازاقستانعا بەتبۇرىس» حالىقارالىق فورۋمىندا كەڭىنەن تالقىلاندى.

فورۋمنىڭ ماقساتى – تسيفرلىق دامۋ سالاسىنداعى ۇلتتىق جوسپاردى ىسكە اسىرۋ جانە سونىڭ اياسىندا ۇكىمەت، بايلانىس وپەراتورلارى جانە ۆەندورلار اراسىنداعى ديالوگتى نىعايتۋ، سونداي-اق تەلەكوممۋنيكاتسيا سالاسىنىڭ كۇرمەۋلى ماسەلەلەرىن بىرلەسە شەشە وتىرىپ، قازاقستاننىڭ تسيفرلىق ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىن جەدەلدەتۋ.

فورۋمعا قاتىسقان ساراپشىلار ينفراقۇرىلىمدى بىرلەسىپ پايدالانۋ تۇجىرىمداماسىن ءنورماتيۆتى جولمەن بەكىتۋ كەرەگىن جانە امبەباپ كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى سۋبسيديالاۋ جۇيەسىن قايتا جاڭعىرتۋ ماڭىزدى ەكەنىن باسا ايتتى. ۇلتتىق وپەراتوردى ءىشىنارا نەمەسە تولىق جەكەشەلەندىرۋ ارقىلى كجق نارىعىنداعى باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋ تۋرالى ماسەلە دە كوتەرىلدى.

«كەيىنگى جىلى مينيسترلىك بايلانىس وپەراتورلارىمەن بىرلەسىپ، «250+» باعدارلاماسى بويىنشا ەلدى مەكەندەردى بايلانىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءبىراز شارۋانىڭ باسىن قايىردى، ەندى بايلانىس سپۋتنيكتەرى ارقىلى ولاردىڭ قامتۋ ايماعىن كەڭەيتىپ، ساپاسىن جاقسارتقىمىز كەلەدى. سونىمەن قاتار زاڭدى جە­تىل­دىرۋ بويىنشا ناقتى جۇمىس اتقا­رىلدى. ماسەلەن، بايلانىس وپەراتورلارى ەلەكتر باعانالارىن پايدالانىپ، جەلىلەر سالىپ جاتىر. بۇل ارقىلى شالعاي ەلدى مەكەندەر­گە ينتەرنەت جەتكىزۋ پروتسەسى ەداۋىر جىلدام بولادى. ودان بولەك سالىققا قاتىستى جەڭىلدىكتەردى دە قاراستىردىق. ەندى وپەراتورلار قاراجاتتى سالىق تولەۋگە ەمەس، جەلىنى دامىتۋعا جۇمساي­تىن بولادى»، دەپ اتاپ ءوتتى تسيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ۆيتسە-ءمينيسترى اسحات ورازبەك.

ۆيتسە-مينيستر 2024 جىلى بۇكىل قازاقستاندا 5G قولجەتىمدى بولاتىنىن دا ايتا كەتتى. ونىڭ دەرەگىنشە، قازىرگى ۋاقىتتا 5G تەحنولوگياسى بىرنەشە قالادا سىناق رەجىمىندە ىسكە قوسىلعان. الداعى ۋاقىتتا اۋكتسيون وتكىزۋ ارقىلى بىرنەشە لوكاتسيانى قامتۋ جوسپاردا بار. «5G-ءدىڭ قازىرگى نۇسقاسى بۇكىل ەلدى مەكەندى تولىقتاي قامتۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. ازىرشە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار نۇر-سۇلتان، الماتى، شىمكەنت قالالارى جانە تۇركىستان 5G جەلىسىمەن قام­تىلعان. ەندى باسقا دا ەلدى مەكەندەردى وسىنداي جەلىمەن قامتۋ ءۇشىن وپەراتورلارمەن لوكاتسيا بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. جالپى 5G ەنگىزۋ ترافيك تۇتىنۋدىڭ شامادان تىس ءوسىمىن ازايتىپ قانا قويماي، 4.0 ين­دۋسترياسىنىڭ، اقپاراتتىق تەحنولوگيالار مەن اقىلدى تەحنولوگيانىڭ دامۋىنا الىپ كەلەدى. سوندىقتان مۇنداي زاماناۋي تەحنولوگيامەن ەل اۋماعى قامتىلۋى كەرەك. وسىعان بايلانىستى ناقتى جۇمىس جوسپارى دايىن، ۇستانىمىمىز دا ايقىن»، دەدى ا.ورازبەك.

ۆيتسە-مينيستر ەلىمىزدەگى ينتەر­نەت ساپاسىن ءالى جەتىلدىرۋ كەرەك­تىگىن اتاپ ءوتتى. ويتكەنى وسىعان قاتىستى ەل تۇرعىندارىنىڭ شاعى­مى كوپ. اسىرەسە قاراعاندى، ۇلى­تاۋ وبلىستارى، قوستاناي، شى­عىس قازاقستان، تۇركىستان وبلىستا­رىنىڭ كەي جەرلەرىندە بايلانىس تىپتەن ءالسىز. مۇنى ۆيتسە-مينيستر «وڭىرلەردىڭ گەوگرافيالىق بەدە­رىنىڭ كۇردەلىلىگىمەن» ءتۇسىندىردى. «جەر بەدەرى كۇردەلى بولعان كەزدە وپەراتورلارعا ينتەرنەتتىڭ قولدا­نىستاعى تەحنولوگيالارىن جەتكىزۋ قيىنعا سوعادى. سوندىقتان ول جەرلەرگە ينتەرنەت سپۋتنيك ارقىلى بەرىلەدى»، دەيدى ول. ونىڭ سوزىنە قارا­عاندا سپۋتنيكتەن بەرىلگەن ينتەر­نەتتىڭ ساپاسى ناشار بولادى. بىراق سپۋتنيكتىك تەحنولوگيا 200 ادامنان اسپايتىن شاعىن ەلدى مەكەندەردى ساپاسى جاقسى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋگە جەتكىلىكتى.

سونداي-اق ۆيتسە-مينيستر بايلانىس وپەراتورلارىنا بايلانىستى دا ارىز-شاعىمدار كوپ ەكەنىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بىلتىر ينتەرنەت پەن بايلانىس قىزمەتىن ساپاسىز كورسەتكەن وپەراتورلارعا 135 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىنعان.

«جالپى، بيىل اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستە ينتەر­نەت­كە ءموبيلدى كەڭجولاقتى قول­جە­تىم­دىلىكتى ساپاسىز كورسەتكەنى ءۇشىن ايىپ­پۇل كولەمىن ارتتىردىق. قازاق­ستان­نىڭ بۇكىل اۋماعى بويىن­شا سا­پانى تەكسەرۋ باعىتىندا دا ۇلكەن جۇمىس اتقارىپ جاتىرمىز. «مەم­لە­كەت­تىك راديو جيىلىك قىزمەتى» ازا­مات­تاردىڭ شاعىمىمەن ۇنەمى وڭىرلەرگە شىعىپ تۇرادى. مىسالى، وتكەن جىلى 500-دەن استام تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. ازاماتتاردىڭ شاعىمىنىڭ باسىم بولىگى ءموبيل­دى جەلى ارقىلى ينتەرنەتكە قولجە­تىمدىلىكتىڭ ناشارلىعىنا بايلانىستى بولدى»، دەيدى ا.ورازبەك.

ۆيتسە-ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە، قازىرگى ۋاقىتتا ازاماتتاردىڭ ارىزى بويىنشا بايلانىس ساپاسىنىڭ بۇزىلعانى انىقتالسا، وندا بايلانىس وپەراتورى 500 اەك ايىپپۇل تولەيدى. ال بۇزۋشىلىق قايتالانعان جاعدايدا ايىپپۇل 1،5 مىڭ اەك دەيىن وسەدى.

بۇدان كەيىن ءسوز سويلەگەن تمد بويىنشا حالىقارالىق ەلەكتر بايلانىسى وداعىنىڭ وڭىرلىك ديرەكتورى ناتاليا موچۋ 2030 جىلعا قاراي جالپىعا بىردەي قولجەتىمدى ينتەرنەتتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اكت سالاسى ءۇش نەگىزگى مىندەتتى ورىنداۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ باس­تىسى، بايلانىستى ورناتۋ مەن پايدا­لانۋداعى الشاقتىقتى جويۋ جانە جاپپاي كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە قوسىلۋدى قامتاماسىز ەتۋ.

«تمد ءوڭىرى بايلانىس ساپاسى مەن ونى قامتۋ بويىنشا العا جىلجىپ كەلەدى، الايدا قالا مەن اۋىل ارا­سىنداعى تسيفرلى الشاقتىق ءالى دە بار. بۇل رەتتە گەندەرلى تسيفر­لى الشاقتىق ەڭ تومەنگى دەڭگەيدە ساق­تالىپ تۇر. وسى ماسەلەنى ەسكەرۋىمىز قاجەت. جالپى، قازىر ينتەرنەت پايدالانۋشىلار قاتارى كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. ءتىپتى ەگدە ادامداردىڭ اراسىندا دا ينتەرنەتتى قولدانۋشىلار قاتارى كوبەيگەن»، دەيدى ناتاليا موچۋ.

قازاقستان بويىنشا ءماس دە­رەك­­تەرىنە شولۋ جاساۋ ارقىلى نا­رىق­­تىڭ دامىعانىن، ونىڭ ءوسىم دەڭ­­­گەيىن كو­رۋگە بولادى. دەگەنمەن ينفرا­قۇرى­لىم­دى ءارى قاراي دامىتۋ ءۇشىن ينۆەس­تيتسيا كەرەك، سونداي-اق رەتتەۋشى سايا­سات پەن حالىق اراسىندا تسيفرلى داع­دى­لاردى دامىتۋ بويىنشا قوسىمشا شارالار دا قولعا الىنعانى ءجون.

سپيكەرلەر اتاپ وتكەندەي، قازاق­ستانداعى اكت سالاسى قىزمەت­كەر­لەرىنىڭ جانە كەڭجولاقتى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ الدىندا قازاق­ستان حالقىن ساپالى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا اۋقىمدى مىندەتتەر تۇر. قازىرگى كەزەڭدە وسى مىندەتتى ورىنداۋ ءۇشىن قولدا بار رەسۋرستاردى جان-جاقتى قاراستىرۋ كەرەك، دەيدى ماماندار.

سوڭعى جاڭالىقتار

سەمەي قالاسىنىڭ اكىمى تاعايىندالدى

تاعايىنداۋ • بۇگىن، 10:42

مەسسي جەڭىسكە جەتەلەي المادى

فۋتبول • بۇگىن، 07:35

شيرەك فينالعا ءوتتى

تەننيس • بۇگىن، 07:33

ءتورتىنشى ورىنعا تۇراقتادى

تەننيس • بۇگىن، 07:32

جۇلدەنىڭ اۋىلى الىس ەمەس

سپورت • بۇگىن، 07:28

بارىمتاعا – «قارىمتا»

قوعام • بۇگىن، 07:25

اسىق اتۋدان الەم چەمپيونى

ۇلتتىق سپورت • بۇگىن، 07:24

ادام كاپيتالىن ارتتىرۋعا ارنالادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:20

جاڭا رەفورماعا سەنىم زور

پىكىر • بۇگىن، 07:16

ءۇمىت ءسوزى

پىكىر • بۇگىن، 07:12

بۇل – بولاشاقتىڭ تاڭداۋى

پىكىر • بۇگىن، 07:08

اشىقتىقتى ارتتىراتىن يگى ىستەر

قازاقستان • بۇگىن، 07:05

قۇقىق ۇستەمدىگى – كەلىسىم كەپىلى

قازاقستان • بۇگىن، 07:03

ەرتەڭىمىز ءۇشىن ۇتىمدى شەشىم

ساياسات • بۇگىن، 07:00

كاسىپ كوزى – ءناسىپ كوزى

ەكونوميكا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار