يسپانيا پەن برازيليادا جۇقپالى كەسەلدەن اجال قۇشقان ءۇش جاعدايدان كەيىن ەۋروپادا دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ وكىلدىگى ادامزاتقا جاپپاي قاتەر توندىرمەسە دە مايمىل شەشەگىمەن بايلانىستى ءولىم-ءجىتىم سانى وسەتىنىن ەسكەرتتى. ددۇ-نىڭ ەۋروپاداعى توتەنشە جاعداي بويىنشا باس ساراپشىسى كاترين سمولود مايمىل شەشەگىنىڭ ەۋروپادا تارالۋىمەن بىرگە ءولىم جاعدايلارىنىڭ ارتاتىنى جونىندە مالىمدەمە جاسادى.
سمولودتىڭ ايتۋىنشا, باستى مىندەت ينفەكتسيانىڭ ەۋروپادا جىلدام تارالۋىن توقتاتىپ, اۋرۋدىڭ ءورشۋىن بولدىرماۋعا تىرەلىپ تۇر. دەگەنمەن كوپ جاعدايدا دەرت ءتيىستى ەم قابىلدانباسا دا جازىلىپ كەتەدى ەكەن. ء«ولىمنىڭ ورىن الۋىنا قاراماستان ينفەكتسياعا قارسى كۇرەستە ۇمىتسىزدىك تانىتۋعا بولمايدى. ءيا, ءبىز اۋرۋدىڭ كوپ رەتتە وزدىگىنەن جازىلىپ كەتەتىنىن بىلەمىز. بىراق ءتۇبى باقىلاۋدان شىعىپ كەتىپ, قاتەرگە ۇرىندىرۋى مۇمكىن ەكەنىن ەستەن شىعارماۋ كەرەك», دەيدى ول.
ماماندار مايمىل شەشەگىن جۇقتىرعان ءۇش ادامنىڭ اجالىن وسى ينفەكتسيادان كورىپ وتىر. سونىمەن مامىر ايىنان بەرى وسى اۋرۋدان كوز جۇمعاندار سانى الەمدە 8-گە جەتتى. قايتىس بولعان ناۋقاستاردىڭ بەسەۋى قارا قۇرلىقتان تىركەلگەن. ينفەكتسيانىڭ شىققان جەرى, قاينار كوزى دە افريكا سانالادى. ول العاش رەت 1970 جىلى ادامنان انىقتالىپتى. يسپانيادا قايتىس بولعان ەكەۋ جاستار بولسا, برازيليادا 41 جاستاعى ازامات كوز جۇمعان. بىراق ول باسىندا باسقا ءبىر كۇردەلى اۋرۋمەن اۋرۋحاناعا تۇسكەن ەكەن. وسى رەتتە برازيليالىق دارىگەرلەر ناۋقاستىڭ قوسىمشا اۋرۋى بولعانىن, سوندىقتان مايمىل شەشەگى تىكەلەي ولىمگە اكەلمەسە دە جاناما تۇردە سەبەپشى بولعانىن ايتۋدا.
ەندى وسى اپتانىڭ باسىندا ءۇندىستاندا وسى اۋرۋدىڭ سەبەبىمەن ءبىر ناۋقاس دۇنيە سالدى. ول جۋىردا عانا بىرىكەن اراب امىرلىكتەرىنەن ەلىنە ورالعان ەكەن. بۇل – ازيا قۇرلىعىندا مايمىل شەشەگى بويىنشا تىركەلگەن العاشقى ءولىم. ءۇندىستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى اجال قۇشقان 22 جاستاعى ازاماتتىڭ مايمىل شەشەگىن جۇقتىرعانىن راستادى. بىراق بۇل جاعدايدا دا مايمىل شەشەگى تىكەلەي ولىمگە اكەلمەگەن. ۇندىستاندىق جاس ءبىر اپتا بۇرىن ەلىنە ورالعان سوڭ مەنينگيت دياگنوزىمەن شۇعىل اۋرۋحاناعا جاتقىزىلعان. دەگەنمەن دارىگەرلەر ناۋقاستىڭ ولىمىنە جاڭا ينفەكتسيانىڭ اسەرى بولدى ما دەگەن كۇدىكپەن قاراپ وتىر.
ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ مالىمەتى بويىنشا بۇگىنگى تاڭدا دۇنيە ءجۇزىنىڭ 87 ەلىندە اتالعان دەرتتى جۇقتىرۋدىڭ 22 722 جاعدايى تىركەلگەن. ال قازاقستاندا مايمىل شەشەگى اۋرۋىنا كۇدىكتى جاعداي تىركەلگەن جوق. ەلىمىزدە افريكا جانە باسقا مەملەكەتتەردەن كەلگەن ازاماتتارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. قولايسىز ەلدەردىڭ ءتىزىمى ۇنەمى جاڭارتىلىپ وتىرادى.
شىمكەنت قالاسىنىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ءابدىماناپ تولەباەۆتىڭ ايتۋىنشا, مايمىل شەشەگى – monkeypoxes – MPXV سيرەك كەزدەسەتىن ينفەكتسيالىق اۋرۋ. نەگىزگى كوزى – جابايى جانۋارلار: پريماتتار جانە كەمىرگىشتەر (تيىندەر).
ينفەكتسيا اۋرۋ جانۋاردىڭ قانىمەن نەمەسە ونىڭ بيولوگيالىق سۇيىقتىقتارىمەن بايلانىستا بولعان كەزدە, سونىمەن بىرگە اۋرۋ جانۋاردىڭ ەتىن جەگەندە جۇعادى. جابايى جانۋارلارمەن بايلانىستا بولعاندا اۋرۋ جۇعادى. ناۋقاس اداممەن جابىق ءۇي-جايدا بىرگە بولعاندا اۋا-تامشى جولىمەن جانە تەرىنىڭ زاقىمدالۋى ارقىلى نەمەسە ناۋقاستىڭ بيولوگيالىق سۇيىقتىقتارى بار زاتتاردى ۇستاعاندا بەرىلەدى.
كلينيكالىق كورىنىسىنە كەلسەك, ينكۋباتسيالىق كەزەڭى – 5 كۇننەن 21 كۇنگە دەيىن. ادامدارداعى كلينيكاسى – جوعارى تەمپەراتۋرا, دەنەنىڭ اۋىرۋى, السىزدىك, بورتپە, قۇسۋ, ليمفا تۇيىندەرىنىڭ ۇلعايۋى جانە باستىڭ اينالۋى سەكىلدى بەلگىلەرمەن ەرەكشەلەنەدى.اۋرۋدىڭ ۇزاقتىعى 2-3 اپتاعا دەيىن سوزىلادى, كەزدەيسوق وزدىگىنەن ەمدەلۋى دە مۇمكىن.
ەپيدەميولوگ ماماندار جازعى كانيكۋلدىڭ جانە دەمالىس ماۋسىمىنىڭ باستالۋىنا بايلانىستى شەتەلگە شىعاتىن ازاماتتارعا مايمىل شەشەگىنىڭ ءورشۋى تىركەلگەن ەلدەرگە بارماۋدى ۇسىنادى. سونداي-اق شەتەلدەرگە ساياحاتتاعان كەزدە جابايى جانۋارلارعا جولاماۋعا, ستيحيالىق جانە كوشە ساۋداسى ورىندارىندا تاماق ىشپەۋگە, تاماققا تەك تەرميالىق وڭدەلگەن ەت پەن باسقا دا ونىمدەردى پايدالانۋعا, ادامدار كوپ جينالاتىن ورىندارعا بارعان كەزدە جەكە پروفيلاكتيكا شارالارىن ورنداۋعا, قول جانە تىنىس الۋ اعزالارىنىڭ گيگيەناسىن ساقتاۋعا كەڭەس بەرەدى.
ەگەر ساپاردان كەلگەننەن كەيىن 3 اپتا ىشىندە اۋىرسىنۋدى, تەمپەراتۋرانى, بورتپەنى سەزىنسە, مىندەتتى تۇردە شەتەلدە بولعانى تۋرالى حابارلاپ, تەز ارادا جاقىن جەردەگى مەديتسينالىق ۇيىمعا حابارلاسۋ قاجەت.
شىمكەنت
