كەلەسى قىسقى جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق – جاۋاپتى كەزەڭ. قىستان قىسىلماي شىعۋ ءۇشىن كوممۋنالدىق سالا قىزمەتكەرلەرى قازىر گاز قۇبىرلارىن رەتكە كەلتىرىپ, جەلىلەرگە تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. ەگەر قانداي دا ءبىر اقاۋ انىقتالسا, وعان قاجەتتى جابدىقتار ساتىپ الىنىپ, جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. ءتيىستى ماماندار وسىنداي جۇمىستىڭ ءبارىن 15 قىركۇيەككە دەيىن اياقتاۋعا ءتيىس. «QazaqGaz» اق باسشىلىعى قىسقا دايىندىق جۇمىستارى ساپالى جۇرگىزىلەتىنىنە جانە بەلگىلەنگەن مەرزىمدە تولىق اياقتالاتىنىنا ۋادە بەرىپ وتىر. ويتكەنى ازىرلىك جۇمىستارى بەكىتىلگەن كەستەدەن وزا جۇرگىزىلۋدە.
دەگەنمەن گاز شارۋاشىلىعىن قىسقى ماۋسىمعا ساقاداي ساي ەتىپ, جوعارى دەڭگەيدە كۇتىپ ۇستاۋ بارىسىندا كەدەرگى دە جوق ەمەس. ەلدى «كوگىلدىر وتىنمەن» ۇزدىكسىز جانە اپاتسىز قامتاماسىز ەتۋ ايتارلىقتاي قارجى شىعىنىن قاجەت ەتەتىنى بەلگىلى. بۇل, اينالىپ كەلگەندە, تۇسەتىن كىرىسكە كەلىپ تىرەلەدى. ماسەلە دە وسى جەردەن تۋىندايدى. قازىرگى تاڭدا كوپتەگەن تۇرعىن مەن كەيبىر كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كاسىپورىندار پايدالانعان تابيعي وتىننىڭ اقىسىن تولەمەي, گازبەن جابدىقتاۋشىلاردى شىعىنعا باتىرىپ, قيىن جاعدايدا قالدىرىپ وتىر. ءتىپتى ءىرى ونەركاسىپ ورىندارىنىڭ اراسىندا دا گاز اقىسىن ۋاقتىلى تولەمەيتىندەر بار. «QazaqGaz» اق-نىڭ ەنشىلەس كومپانياسى – «قازترانسگاز ايماقتىڭ» دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, قازاقستاندىقتاردىڭ «كوگىلدىر وتىنعا» قارىزىنىڭ جالپى سوماسى 7 ميلليارد تەڭگەدەن اسقان. مۇنداي ءىرى كولەمدەگى قارىز گازبەن جابدىقتاۋشى مەكەمەلەرگە قيىندىق تۋدىرىپ, الداعى جىلىتۋ ماۋسىمىنا تىڭعىلىقتى دايىندالۋعا, جۇمىستى دۇرىس ۇيىمداستىرۋعا بەلگىلى ءبىر دارەجەدە تەرىس اسەرىن تيگىزەتىنى ءسوزسىز.
گاز ءۇشىن بەرەشەگى كوپ وڭىرلەردىڭ ءبىرى – شىمكەنت قالاسى. ونىڭ بەرەشەگى قالا بويىنشا جالپى قارىزدىڭ 71 پايىزىن قۇرايدى. تۇركىستان (85 پايىز) مەن شىعىس قازاقستان (89 پايىز) وبلىستارى دا قارىزعا باتىپ وتىر.
وڭىرلەردىڭ ىشىندە, اسىرەسە قىزىلوردا وبلىسىنىڭ گازعا بەرەشەگى الاڭداتارلىق جاعدايدا. وبلىستاعى تولەنبەگەن قارىز 1,3 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى. بۇل – وڭىردەگى جالپى قارىزدىڭ 90 پايىزى.
رەتتەۋشى تاراپ بيىلعى تامىز ايىنان باستاپ, قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا بولشەك ساۋدا باعاسى ىشىندەگى تاسىمالداۋ ءتاريفىن ءبىر جارىم ەسەدەن استام تومەندەتكەن. «قازترانسگاز ايماق» اق ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, جىل باسىنان بەرى اتالعان اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا شىعىنى 523 ملن تەڭگەگە جەتكەن. سەبەبى ول 2015 جىلدان بەرى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ تۇتىنۋشىلارى گاز ءۇشىن قوماقتى كولەمدە قارىز بولۋىنا بايلانىستى ولارعا ارنالعان تاريفتەردى تومەندەتۋگە ءماجبۇر بولعان. سول ۋاقىتتان بەرى ەسەپتەگەندە كومپانيا 14 ميلليارد تەڭگە شىعىنعا باتقان!
قىس حابارشىسى – قىراۋ تۇسپەي تۇرعاندا ماسەلەنى تەزىرەك شەشۋ كەرەك, دەيدى ماماندار. تۇرعىندار وزدەرى پايدالانعان گازدىڭ اقىسىن ۋاقتىلى تولەپ, بۇل ماسەلەگە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا ءتيىس. ويتكەنى مەرزىمىندە تولەنگەن گاز اقىسى – «كوگىلدىر وتىنمەن» تولىق قامتاماسىز ەتۋ كەپىلى. ال قارىز كوبەيە بەرسە, ودان گازبەن جابدىقتاۋشى ۇيىم عانا ەمەس, كوممۋنالدىق تولەمدەردى ۋاقتىلى تولەپ جۇرگەن تۇتىنۋشىلار دا زارداپ شەگەدى. ەشكىمنىڭ دە قىستىڭ سۋىعىندا جىلۋسىز قالعىسى كەلمەيتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. سوندىقتان كوممۋنالدىق قىزمەت اقىسىن ۋاقتىلى تولەپ, قىلىشىن سۇيرەتىپ كەلەتىن «كارى قۇدا» – قىستى لايىقتى دايىندىقپەن جىلى ۇيدە قارسى العان ءجون.
