سپورت • 25 شىلدە, 2022

قازاقستاندىقتار تمد قۇراماسى ساپىندا قاتىسىپ ەدى

200 رەت
كورسەتىلدى
9 مين
وقۋ ءۇشىن

وسىدان ءدال 30 جىل بۇرىن, ياعني 1992 جىلدىڭ 25 شىلدەسىندە يسپانيانىڭ بارسەلونا قالاسىندا XXV جازعى وليمپيا ويىندارىنىڭ الاۋى تۇتاندى. ءدۇبىرلى دودادا 169 مەملەكەتتەن كەلگەن 9 356 ساڭلاق سايىسقا ءتۇسىپ, ولار 32 سپورت ءتۇرى بويىنشا 257 جۇلدە جيىنتىعىن ساراپقا سالدى. جارىستىڭ اشىلۋ سالتاناتى كاتالونياداعى مونتجۋيك جوتاسىندا ورنالاسقان, قىرشىنىنان قيىلعان ءىرى ساياسي تۇلعا ليۋيس كومپانيستىڭ ەسىمى بەرىلگەن عالامات وليمپيادالىق ستاديوندا ءوتتى.

قازاقستاندىقتار تمد قۇراماسى ساپىندا قاتىسىپ ەدى

ءتورت جىلدا ءبىر وتەتىن اتالعان جارىستىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى دە از بولعان جوق. ماسەلەن, ۇزاق جىلدار بويى وليمپيا ويىندارىنىڭ الدىڭعى لەگىندە جۇرگەن كسرو كەلمەسكە كەتىپ, كەڭەس وداعى قۇرامىندا بولعان بۇرىنعى باۋىرلاس 12 رەسپۋبليكا تمد-نىڭ تۋى استىندا ونەر كورسەتتى. ال بالتىق جاعالاۋىندا ورنالسقان ليتۆا, لاتۆيا جانە ەستونيا دەربەس كوماندا جاساقتاۋدى ءجون كوردى. سول سەكىلدى يۋگوسلاۆيادان ءبولىنىپ شىققان حورۆاتيا, سلوۆەنيا جانە بوسنيا مەن گەرتسەگوۆينا دا تاۋەلسىز ەلدىڭ ورەندەرى رەتىندە جارىس جولىنا شىقتى. 28 جىلعى سوزىلعان شەكتەۋدەن كەيىن وار عالامدىق دودادا قايتا باق سىناۋ قۇرمەتىنە يە بولدى. كەزىندە گفر مەن گدر بولىپ بولىنگەن نەمىستەر تۇتاس گەرمانيانىڭ تۋى استىنا بىرىكتى.

XXV جازعى وليمپيادادا  العاش رەت بادمينتون, بەيسبول جانە ايەلدەر دزيۋدوسىنان جارىستار ءوتىپ, ءتۇرلى-ءتۇستى مەدالدار ساراپقا سالىندى. 20 جىلدىق ۇزىلىستەن كەيىن ەسكەك سلالومى ويىنداردىڭ باعدارلاماسىنا قايتا قوسىلدى. باكستاردىڭ پەلوتاسى, ۆالەنسيالىقتاردىڭ پەلوتاسى, رولليكتىك حوككەي جانە تاەكۆوندودان كورسەتىلىم سايىستارى ۇيىمداستىرىلدى. بارسەلونادا العاش رەت ۇلتتىق باسكەتبول قاۋىمداستىعىنىڭ (ۇبل) وكىلدەرى ونەر كورسەتتى. كىلەڭ جۇلدىزداردان جاساقتالعان اقش قۇراماسى بىردەن «Dream Team» («ارمان كوماندا») دەگەن اتاۋعا يە بولدى.    

بارسەلونا وليمپياداسىنىڭ جالپى­كوماندالىق ەسەبىندە تمد قۇراماسى تەڭدەسسىز دەپ تانىلدى. ولار 112 (45 التىن+38 كۇمىس+29 قولا) جۇلدەگە قولا جەتكىزدى. ەكىنشى ورىندا – اقش سپورتشىلارى. امەريكالىقتار 108 (37+34+37) مەدالدى يەلەندى. ءۇشىنشى ساتىعا گەر­مانيا تابان تىرەدى. نەمىستەر 82 (33+21+28) جۇلدە ولجالادى. سونداي-اق توپ-10 كوماندالاردىڭ قاتارىنا قىتاي (16+22+16), كۋبا (14+6+11), يسپانيا (13+7+2), وڭتۇستىك كورەيا (12+5+12), ماجار­ستان (11+12+7), فرانتسيا (8+5+16) جانە اۋس­تراليانىڭ (7+9+11) ورەندەرى ەندى. بار­سەلونادا بارلىعى 37 مەملەكەتتىڭ ءانۇرانى شىرقالىپ, 64 ەلدىڭ تۋى بيىكتە جەلبىرەدى. العاش رەت دەربەس كوماندا رەتىندە جارىس جولىنا شىققاندار اراسىندا ەڭ ەلەۋلى تابىسقا لاتۆيا قول جەتكىزدى. ولار ەكى كۇمىس پەن ءبىر قولانى ەنشىلەدى. حورۆاتيا ءبىر كۇمىس پەن ەكى قولاعا قول سوزسا, سلوۆەنيا قولا مەدالدى قورجىنعا سالدى.  

جەكەلەگەن سپورتشىلار جايىندا ايتار بولساق, كاتالونيانىڭ استاناسىنداعى وليمپيادانىڭ باستى قاھارمانى ۆيتالي ششەربو ەكەنى داۋسىز. تمد-نىڭ تۋى استىندا ونەر كورسەتكەن بەلورۋسسيالىق گيمناسشى التى رەت التىن تۇعىردان قول بۇلعادى. 20 جاستاعى مينسكىنىڭ تۋماسى ات, ساقينا, بورەنە, قولدى تىرەپ جاسالاتىن جاتتىعۋ, كوپسايىس جانە كوماندالىق باسەكەدە باس جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلادى. ۆولگوگرادتىق ەۆگەني سادوۆىي, امەريكالىق نيكول حەيسلەتت جانە ماجارستاندىق كريستينا ەگەرسەگي جۇزۋشىلەردىڭ جارىسىندا ءۇش رەتتەن التىن مەدالدى مويىندارىندا جارقىراتتى. ال تمد وكىلدەرى – ءجۇزۋشى الەكساندر پوپوۆ (2+2+0) پەن گيمناسشى تاتيانا گۋتسۋ (2+1+1), رۋمىنيالىق گيمناسشى لاۆينيا ميلوشوۆيچ (2+1+1) جانە اقش-تىڭ ءجۇزۋشىسى ساممەر ساندەرستىڭ (2+1+1) ارقايسىسى ءتورت جۇلدەدەن يەمدەندى. 

پيرەنەي تۇبەگىندە تەڭدەسسىز دەپ تانىلعان تمد قۇراماسى ساپىندا قازاقستاننىڭ دا سپورتشىلارى جاسىنداي جارقىلداپ, اتالعان كوماندانىڭ جالپى ەسەپتە كوش باستاۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوستى. ەندى سول ساڭلاقتار جايىندا جەكە-جەكە اڭگىمەلەيىك. تمد-نىڭ باسكەتبولشى قىزدارى شەشۋشى تۇستا اقش پەن قىتايدى قاپى قالدىرىپ, التىننان القا تاقتى. چەمپيوندار كومانداسىنىڭ ساپىندا يرينا گەرليتس تە ونەر كورسەتتى. پاۆلودار وبلىسىنداعى اقتوعاي اۋدانىنىڭ  تۋماسى ۇزاق ۋاقىت بويى باسكەتبولدان الماتىنىڭ «ۋنيۆەرسيتەت» كلۋبىنىڭ نامىسىن قورعاعانىن جاقسى بىلەمىز. كوپ ۇزاماي دارىندى قىز كسرو-نىڭ جاستار قۇراماسى ساپىنا قابىلداندى. سول كوماندامەن بىرگە جەرلەسىمىز ءبىراز بەلەستى باعىندىردى. اتاپ ايتساق, 1984 جىلى يسپانيانىڭ تولەدو قالاسىندا ەۋروپا بىرىنشىلىگىندە كۇمىس مەدال يەلەنسە, 1985 جىلى اقش-تا الەم چەمپيونى اتاندى. اقتوعايلىق ارۋدىڭ ۇلكەن سپورتتاعى كارەراسى وسىنداي جارقىن جەڭىستەرمەن باستالدى.

1986 جىلى كسرو-نىڭ باس كومانداسىنا قابىلدانعان گەرليتس الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس مەدالىن موينىنا ءىلدى. سودان كەيىن ەۋروپا چەمپيو­نى اتانىپ, ىزگى نيەت ويىندارى مەن دۇنيەجۇزىلىك ۋنيۆەرسيادادا كۇمىس مەدالدار ەنشىلەدى. 1988 جىلى سەۋلدە وتكەن وليمپيا ويىندارىنىڭ قولا جۇلدەسىن يەلەندى. ودان كەيىن بارسەلونادا التىننان القا تاقتى. قازىرگى كەزدە كۇيەۋى, ەلىمىزدىڭ تانىمال ۆولەيبولشىسى ۆيكتور كوزيكپەن بىرگە فرانتسيادا تۇرىپ-جاتىر. بىلتىر ءبىز «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ وقىرماندارى اتىنان يرينانى 55 جاسقا تولۋىمەن قۇتتىقتاپ, اتاقتى باسكەتبولشى جايىندا «اقتوعايدان الماتىعا, ودان كەيىن بوردو...» دەگەن اتاۋمەن ماقالا دا جاريالادىق.

ۆولەيبولدان تمد-نىڭ ايەلدەر قۇراماسى بارسەلونا وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتاندى. سول كوماندا سا­پىندا قازاقستاننىڭ ەكى وكىلى وينادى. ولار – ەلەنا چەبۋكينا مەن تاتيانا مەنشوۆا. ەلەنا قاراعاندى وبلىسىنداعى بالقاش قالاسىندا تۋىپ-ءوستى. الماتىنىڭ ادك كلۋبى ساپىندا ول كسرو چەمپيوناتىندا توپ جارىپ, التى رەت جۇلدەگەرلەر (5 كۇمىس+1 قولا ) ساناتىنا قوسىلدى. ەۋروپا چەمپيوندارى كۋبوگىن ولجالادى. وداق قۇراماسىنىڭ ساپىندا سەۋل وليمپياداسىندا باس جۇلدەنى يەلەنىپ, الەم جانە قۇرلىقتىڭ ءۇش دۇركىن چەمپيونى دەگەن مارتەبەلى اتاققا قول جەتكىزدى. چەبۋكينانىڭ باسقا دا تولىپ جاتقان اتاقتارى بار. ونىڭ بويى – 188 سانتيمەتر. بۇل كۇندەرى ەلەنا حور­ۆا­­تيا­نىڭ دۋبروۆنيك قالاسىندا تۇرىپ جاتىر.

تاتيانا مەنشوۆا دا قاراعاندى وبلىسىنىڭ تۋماسى. ونىڭ بالالىق شاعى تەمىرتاۋ قالاسىندا ءوتتى. بويى – 186 سانتيمەتر. ايگىلى ادك-ءنىڭ ساپىندا شەبەرلىگى شىڭدالعان تاتيانا الەم چەمپيوناتى مەن دۇنيەجۇزىلىك چەمپيوندار كۋبوگىندا قولا مەدالدار يەلەندى. ەكى رەت ەۋروپا چەمپيوناتىندا توپ جارىپ, ىزگى نيەت ويىندارىندا دارا شىقتى.

يسپانياداعى جارىستا داڭقتى بالۋانىمىز داۋلەت تۇرلىحانوۆ قولا مەدالدى موينىنا ءىلدى. كلاسسيكالىق كۇرەستىڭ حاس شەبەرى سەمەي وڭىرىندە دۇنيەگە كەلگەن. بارسەلوناعا دەيىن دە تۇرلىحانوۆ تالاي بيىك بەلەستى باعىندىردى. تارقاتىپ ايتساق, ول كسرو-نىڭ جەتى دۇركىن چەمپيونى, سەۋل وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, الەم جانە ەۋروپا چەمپيونى, الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتاندى. 29 جاستاعى داۋلەت پيرەنەي تۇبەگىندە 82 كيلو سالماقتاعى بەلدى بالۋانداردىڭ ءبىرازىن ۇتقانىمەن, جارتىلاي فينالدا پولشانىڭ ءاپايتوسى پەتر ستەپيننەن ءبىر عانا ۇپاي ايىرماشىلىعىمەن ۇتىلدى. ال قولا مەدال ءۇشىن تارتىستا داڭقتى بالۋانىمىز شۆەتسيالىق ماگنۋس فرەدريكسسوننان باسىم ءتۇستى. تاعى بىرنەشە سپورتشىمىز سول وليمپيا ويىندارىندا باق سىنادى. جۇلدەلى ورىندارعا ىلىگە الماعاندار قاتارىندا بوكسشى اركادي توپاەۆ پەن نيكولاي كۋلپين, كوگالداعى حوككەيشى بەرىكقازى سەكسەنباەۆ جانە تاعى باسقالار بولدى.

جالپى وليمپياداعا قاتىساتىن قازاقستاندىق سپورتشىلاردىڭ قاتارى قالىڭ بولۋعا ءتيىس ەدى. ماسەلەن, تمد قۇراماسى ساپىندا 48 كيلو سالماقتاعى بولات ءجۇمادىلوۆ پەن 51 كيلو سالماقتاعى بولات تەمىروۆ تە بارسەلوناعا باردى. ەكەۋى دە ناعىز بابىندا ەدى. الايدا جارىس باستالار تۇستا ولار باسقا بوكسشىلارمەن الماستىرىلدى. ناتيجەسىندە, قانداستارىمىزدىڭ ورنىنا شىققان ۆلاديمير گانچەنكو مەن انتولي فيليپ­­پوۆ العاشقى سىناقتان-اق ءسۇرىندى. سول سەكىلدى كسرو حالىقتارى سپارتاكيا­داسىنىڭ جەڭىمپازى ەسەنكەلدى باتىرعارين مەن كۇمىس جۇلدەگەر باقتيار بايسەيىتوۆتى دە پيرەنەي تۇبەگىنە اپارۋعا بولار ەدى. بىراق سول كەزدەگى سودىر ساياساتتىڭ سالدارىنان ولارعا بارسەلونادا باق سىناۋ باقىتى بۇيىرمادى. سول سەكىلدى سەۋل وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى اناتولي حراپاتىي دا ءدال جالىنداپ تۇرعان شاعىندا عالامدىق دودادان شەت قالدى. 

مىنە, 25 شىلدە مەن 9 تامىز ارالىعىندا وتكەن وليمپيا ويىندارى وسىنداي وقيعالارمەن ەستە قالدى. ودان كەيىن ساياسي ارەنادا كوپتەگەن وزگەرىس بولدى. الەمدىك كارتادا جاڭادان پايدا بولعان مەملەكەتتەر 1993 جىلدان بەرى جارىستارعا جەكە كوماندا بولىپ قاتىسا باستادى. ارادا ءتورت جىل وتكەن سوڭ اتلانتادا الاۋى تۇتانعان وليمپيادادا قازاقستاننىڭ ءانۇرانى شىرقالىپ, تۋى كوكتە جەلبىرەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

رەفەرەندۋم الەمدىك باق نازارىندا

رەفەرەندۋم • بۇگىن, 15:45

رەفەرەندۋم–2026. ونلاين-مارافون

رەفەرەندۋم • بۇگىن, 12:00