3000 مەتر قاشىقتىققا كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋدە الدىنا جان سالماعان نورا قازاقستان جەڭىل اتلەتيكاسى ءۇشىن العاشقى التىن مەدالدى جەڭىپ الدى. نوراعا بيىلعى الەم چەمپيوناتى ءوتىپ جاتقان يۋدجيندەگى ستاديون تاڭسىق ەمەس ەدى. سەبەبى ول بۇعان دەيىن وسى قالادا ۇيىمداستىرىلعان «گاۋھار ليگاسى» جارىسىنىڭ 2021 جانە 2022 جىلعى كەزەڭدەرىندە 3000 مەتر قاشىقتىقتا جەڭىسكە جەتكەن ەدى. ماسەلەن, يۋدجيندەگى بىلتىرعى جارىستا دجەرۋتو 8:53,65 مينۋت ناتيجەمەن التىننان القا تاققان بولسا, بيىل مامىرداعى باسەكەدە اتالعان قاشىقتىقتى 8:57,97 مينۋتتا جۇگىرىپ ءوتىپ, جارىس جەڭىمپازى اتانعان-دى. سوندىقتان نورا دجەرۋتو اقش-تاعى الەم چەمپيوناتىنا بىردەن-ءبىر فاۆوريت رەتىندە اتتانعان-تىن.
16 شىلدە (قازاقستان ۋاقىتى بويىنشا 17 شىلدە) كۇنى وتكەن الەم چەمپيوناتىنىڭ ىرىكتەۋ كەزەڭىنە 42 اتلەت قاتىستى. ىرىكتەۋدە اتالعان قاشىقتىقتى 9:01.54 ۋاقىت كورسەتكىشىمەن جۇگىرىپ وتكەن نورا فينالعا ءبىرىنشى ورىنمەن جولداما الدى. جەرلەسىمىزدىڭ نەگىزگى قارسىلاستارى سانالعان ەفيوپيالىق ۆەركۋحا گەتاچيۋ (9:11.25) مەن تۋنيستىك مارۆا بۋزاياني (9:12.14) ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىندارعا يە بولدى. وكىنىشكە قاراي, وسى قاشىقتىقتا ىرىكتەۋدە باق سىناعان تاعى ءبىر قازاقستاندىق سپورتشى – دەيزي دجەپكيمەي (9:23.07) فينالعا شىعا المادى. 26 جاستاعى دجەپكيمەي 2012 جىلى يسپانيانىڭ بارسەلونا قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىندا 3000 مەترگە كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋدە توپ جارعان بولسا, 2013 جىلى ۋكراينادا وتكەن جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىندا 2000 مەتر قاشىقتىقتا كۇمىسپەن كۇپتەلگەن بولاتىن.
...ءسويتىپ فينال ۋاقىتى دا كەلىپ جەتتى. مۇحيتتىڭ ارعى بەتىندەگى جاھاندىق دودانىڭ التىنشى كۇنىن قازاقستاندىق جانكۇيەرلەر تاعاتسىزدانا كۇتتى. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, بيىل عانا قازاقستان اتىنان جارىستارعا قاتىسۋعا رۇقسات العان كەنيالىق سپورتشى باس جۇلدە ءۇشىن وتكەن باسەكەدە توپ جارىپ, ءدال ءبىز كۇتكەندەي جارقىن جەڭىسىنە قول جەتكىزدى.
فينالدىق سايىستاعى نەگىزگى باسەكە قازاقستاندىق نورا دجەرۋتو, 3000 شاقىرىمعا كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋدە ازيا جانە ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى باحرەيندىك ۋينفرەد ياۆي, افريكا ويىندارىنىڭ چەمپيونى ەفيوپيالىق ۆەركۋحا گەتاچيۋ, 2000 مەترگە جۇگىرۋدە 2018 جىلعى جاسوسپىرىمدەر وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى, 3000 مەترگە كەدەرگىلەرمەن جۇگىرۋدە 2019 جىلعى افريكا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى مەكيدەس ابەبە اراسىندا ءوربىدى.
سورەدەن شىققان بەتتە كوشباسشىلىق تىزگىندى ۇستاعان نورانىڭ الدىن ۋينفرەد ياۆي ءبىر-ەكى رەت وراۋعا تىرىسقانىمەن, دجەرۋتو وعان تەز جەتىپ الىپ وتىردى. دەگەنمەن بار ماسەلە سوڭعى اينالىمداعى سۋى بار شۇڭقىر كەدەرگىدەن كەيىن شەشىلدى. گەتاچ پەن ياۆي وسى كەدەرگىنىڭ الدىندا دجەرۋتودان وزىپ كەتۋدى كوزدەگەن ەدى, الايدا جەرلەسىمىز ءبىرىنشى بولىپ كەدەرگىدەن سەكىرىپ ءوتىپ, ءارى قاراي جەلمەن جارىسا زۋلادى دا كەتتى. كەدەرگىنىڭ الدىندا كىبىرتىكتەپ قالعان ياۆي قولدا تۇرعان جۇلدەدەن ايىرىلىپ قالدى. ال كەنيالىقتار – گەتاچيۋ مەن ابەبە مارەگە ەكىنشى جانە ءۇشىنشى بولىپ جەتتى. دجەرۋتو ءۇش جىل بۇرىن بەاتريس چەپكوەچتىڭ دوحادا ورناتقان الەم چەمپيوناتىنىڭ رەكوردىن بۇزىپ قانا قويماي, ءوزىنىڭ دە جەكە رەكوردىن جاڭارتتى – 8.53,02! ايتپاقشى, 3000 مەترگە ايەلدەر اراسىندا كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋ تاريحىندا العاش رەت ءۇش جۇلدەگەر مارەگە توعىز مينۋتقا جەتپەي كەلىپ ۇلگەردى.
الەم چەمپيونى اتانعاننان كەيىن نورا دجەرۋتو حالىقارالىق جەڭىل اتلەتيكا فەدەراتسياسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سۇحبات بەرىپ, جارىستان كەيىنگى اسەرىمەن ءبولىستى. «فينالدىڭ الدىندا ەفيوپيالىق قارسىلاستارىمنان ازداپ قاۋىپتەنىپ تۇردىم. ويتكەنى ولاردىڭ قارىم-قابىلەتىن, الەۋەتىن جاقسى بىلەتىنمىن. ولار دا مەن سياقتى افريكا چەمپيوندارى. سوندىقتان تەك سولارعا ەسە جىبەرمەۋ كەرەكتىگىن ويلادىم. مەن ءار جارىسىمدا ءبىرىنشى بولىپ جۇگىرگەندى ۇناتامىن. ويتكەنى سول ارقىلى قارسىلاستارىمنىڭ اياق الىسىن باقىلاپ وتىرامىن. وسى جەڭىسىمە ۇلكەن ۇلەس قوسقان اتا-اناما, تۋعان-تۋىستارىما, جارىستارعا دايىنداعان جەكە باپكەرىمە, قارسىلاستارىما راحمەتىمدى ايتامىن», دەدى سۋ جاڭا الەم چەمپيونى.
بۇل – قازاقستان جەڭىل اتلەتيكاسى ءۇشىن تاريحي جەڭىس! ولاي دەۋگە نەگىز, وسى سپورت ءتۇرىن سەرىك ەتكەن بىردە-ءبىر جەرلەسىمىز بۇگىنگە دەيىن الەم چەمپيوناتتارىندا ءانۇرانىمىزدى شىرقاتا الماعان ەدى. تەك كۇمىس جانە قولا جۇلدەلەرمەن شەكتەلگەن بولاتىن. اتاپ ايتار بولساق, 1993 جىلى گەرمانيانىڭ شتۋتگارت قالاسىندا جالاۋى جەلبىرەگەن جارىسقا قازاقستان قۇراماسى تۇڭعىش رەت قاتىسىپ, كۇمىس مەدال جەڭىپ الدى. سىرىقپەن سەكىرۋ سايىسىندا 5 مەتر 90 سانتيمەترلىك كورسەتكىشكە قول جەتكىزگەن گريگوري ەگوروۆ الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتاندى. اراعا ەكى جىل سالىپ 1995 جىلى شۆەتسيانىڭ گەتەبورگ قالاسىندا وتكەن جارىستا 100 مەترگە كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋدە ولگا شيشيگينا دا كۇمىسپەن كۇپتەلسە, 2001 جىلى كانادانىڭ ەدمونتون قالاسىنداعى بايراقتى باسەكەدە قولانى قاناعات تۇتتى. ال 2003 جىلى فرانتسيانىڭ سەن-دەنيىندەگى الەم چەمپيوناتىندا ونسايىسشى دميتري كارپوۆتىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇسىپ, الەم بىرىنشىلىگىنىڭ قولا مەدالىنە يە بولدى. ول بۇل جەتىستىگىن 2007 جىلى جاپونياداعى دۇنيەجۇزىلىك دودادا قايتالادى. كەيىننەن ءۇش قارعىپ سەكىرۋدە ولگا رىپاكوۆا ەل قورجىنىنا كۇمىس جانە قولا جۇلدە سالدى. 2011 جىلى تەگۋدەگى جارىستا وتانداسىمىز ەكىنشى ورىندى ەنشىلەسە, 2015 جىلى بەيجىڭدەگى دودادا ءۇشىنشى ورىننان كورىندى. جانكۇيەرلەر قازاقستاندىق جەڭىل اتلەتتەردىڭ كەيىنگى جەڭىسىن 7 جىل, العاشقى التىنىن 30 جىل كۇتتى. اقش-تا نورا دجەرۋتو قازاقستاننىڭ جەڭىل اتلەتيكا سپورتىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى.
وقىرماندار اراسىندا «نورا دجەرۋتو دەگەن كىم؟», «ول قازاقستانعا قاشان كەلدى؟» دەگەن زاڭدى ساۋال تۋىنداۋى مۇمكىن. وسى ورايدا نورانى از-كەم تانىستىرا وتەيىك. نورا 1995 جىلدىڭ 14 قازانىندا كەنيادا دۇنيەگە كەلگەن. جاستايىنان جۇگىرۋمەن اينالىسقان بولاشاق الەم چەمپيونى ەڭ العاشقى ءىرى جارىسىنا 2011 جىلى قاتىستى. جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى افريكا چەمپيوناتىندا ونەر كورسەتكەن ول كروسس بويىنشا جەكەلەي جارىستا التىنشى ورىنعا يە بولسا, كوماندالىق جارىستا ۇزدىك شىقتى. ءدال سول جىلى ول جاستار اراسىنداعى الەم بىرىنشىلىگىنە قاتىسىپ, 2000 مەترگە كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋدە قولا جۇلدە جەڭىپ الدى. ۋاقىت كورسەتكىشى – 6:16.41. ال 2016 جىلى ەرەسەكتەر اراسىندا 3000 مەترگە كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋدە افريكادا تەڭدەسسىز دەپ تانىلدى.
2018 جىلى نورا دجەرۋتودان بولەك تاعى ءۇش اتلەت – دەيزي دجەپكيمەي, كارولين كيپكيرۋي مەن شەدراك كيمۋتاي كەنيا قۇراماسىنىڭ ساپىنا ەنە الماعان سوڭ باپكەرلەرى كەن روتيچپەن بىرگە قازاقستانعا قونىس اۋدارىپ, ءبىزدىڭ ەلدىڭ ازاماتتىعىن الدى. دەگەنمەن, الەمدىك جەڭىل اتلەتيكا ۇيىمىنىڭ (World Athletics) ەرەجەسىنە ساي, ازاماتتىعىن اۋىستىرعان اتلەتتەر كەمىندە ءۇش جىل «كارانتيندە» بولىپ, سودان كەيىن عانا جاڭا ەل اتىنان جارىسقا قاتىسۋعا رۇقسات الدى. ءسويتىپ بيىل جىل باسىندا كەنيالىق سپورتشىلارعا قازاقستان اتىنان حالىقارالىق جارىستارعا قاتىسۋعا رۇقسات بەرىلدى.
