ناسىباي

ارقابايدىڭ باياعىدا اسكەردە ءجۇرىپ تاپقان «پايداسىنىڭ» ءبىرى تەمەكى دەگەن نارسەنى ۇيرەنىپ كەلگەنى ەدى. ەلگە ورالعان سوڭ ەزۋىنەن شىلىمى تۇسپەيتىن بولدى. قورانىڭ شارباعىن جوندەسە دە, كولىگىنىڭ دوڭگەلەگىن اۋىستىرسا دا باسىن ءبىر جاعىنا قيسايتىپ ەزۋىندەگى شىلىمىن تىلىمەن ەكى جاعىنا كەزەك اۋىستىرا, اۋزىن وشاق, مۇرنىن مۇرجا ەتىپ كوك تۇتىنگە كومىلىپ وتىرعانىن كورەسىڭ. وتپەلى كەزەڭ دەيتىن اناۋ جىلدارى جۇرت بەس-التى ايلاپ ايلىق الا الماي, دۇكەن سورەلەرى قاڭى­راپ, حالىق داعدارعان كەزدەرى تەمەكى دە باسقا زاتتارداي قاتقا اينالعان ەدى. شىلىمقورلار تۇقىل تەرىپ كەتكەن سول ۋاقىت بولاتىن. ارقاباي بولسا وزگەلەردەي كوپ داعدارماي دەرەۋ ناسىبايعا كوشىپ, بەيىمدەلىپ الدى. شاقشا ىزدەپ قينالعان دا جوق. بيت ءدارىنىڭ بوساعان قۇتىسى دايىن ناسىباي شاقشا ەكەن. كۇنىنە ءبىر ۋاق سوعان تولتىرىپ الادى دا, ءتوس قالتاسىنا سالىپ قويادى. ەكى-ءۇش ادامنىڭ باسى قوسىلعان جەردە قالتاسىنان شاقشاسىن الىپ, قىرىن قاراي ەرنىنە قۇيا سالاتىن. ارقابايدىڭ ناسىباي اتۋ مولشەرىندە ەرنىنە كەمشىن نەمەسە كوپتەۋ سالىنعانىن ءتىلى عانا انىقتايدى. بىردە تەلەديدارداعى نەگرلەردى كورگەندە: «پاح شىركىن! ەرىن دەپ وسىلاردىكىن ايت. ناعىز ناسىباي اتاتىن-اق ەرىن ەكەن!» – دەپ ونىڭ وزىنە بۇيىرماعانىنا الدەكىمدى كىنالاعانداي كەيىپ تانىتقانى بار. ارقاباي قۇرداسى ءازىمنىڭ ناۋقاستانىپ قالعانىن ەستىپ, كوڭىلىن سۇراپ بارعىسى-اق كەلەدى. بىراق ءوت­كەن جولى وسەربايدىڭ ۇيىندەگى جيىندا ونىڭ مۇ­نى قاتتى رەنجىتىپ, كوڭىلىن قالدىرعانى ەسىنەن شى­عار ەمەس. سول جولى وسەربايدىكىنە بارماق بولىپ جينالىپ جۇرگەندە كولىگى قۇرعىر لەزدە كەلىپ قا­لىپ, اسىقتىرىپ ءجۇرىپ ناسىباي شاقشاسىن ۇيىنە قال­دىرىپ كەتىپتى. بۇل ناسىباي شىركىننىڭ اڭسارى كەل­گەندە دۇنيەنىڭ ءبارىن ۇمىتىپ كەتەتىنىڭ جامان. قا­­سىندا وتىرعان ءازىمنىڭ قۇلاعىنا اقىرىن سىبىرلاي ءبىر اتارعا شاقشاسىن سۇراعان ەدى. انشەيىندە مەنى­كىن كورسەي, ءوزىم ۋقالادىم دەپ شاقشاسىن تىق­پا­لاپ تۇراتىن قۇرداسىن نە تۇلەن تۇرتكەنىن كىم ءبىلسىن, كوپتىڭ كوزىنشە: «شاقشاڭدى قالتاڭا سالىپ ءجۇر­مەيسىڭ بە؟ اركىمنەن سۇراپ اتىپ نە بولدى؟ بايۋدىڭ جولىنا تۇسكەنبىسىڭ؟» – دەپ دۇرسە قويا بەرمەسى بار ەمەس پە! مىنىسكە اتىنىڭ مايىن سۇراعاندا بەرمەي جاتسا تۋرا مۇنداي رەنجىمەس. اۋزىنا قالاي تۇسە قالعانى قايدام, ورنىنان اتىپ تۇرعان ارقاباي: «اتاڭنىڭ كورى! وسىدان سەن ولگەندە ەسىگىڭنەن دە قاراماسپىن!» – دەپ ءبىر اتىم ناسىباي ءۇشىن ءبىر اتان تۇيە كوتەرە الماس رەنىشىن اقتارا سالعان بولاتىن. ارادا ءبىرشاما ۋاقىت ءوتتى. اقىرى اشۋىن اقىلعا جەڭدىرگەن ارقاباي ءازىم قۇرداسىنىڭ كوڭىلىن سۇراپ شىعۋعا بەكىندى. -ءاي, يت-اي! سەنىڭ كەلەتىنىڭدى ءبىلىپ جاتىر ەدىم. وتكەن جولعى قىلىعىم ءۇشىن مەنى كەشىر. ول كەزدە شاقشامدى مەن دە ۇيدە ۇمىتىپ كەتىپپىن. ناسىبايى قۇرعىردىڭ كايپى ۇرىپ, اڭسارىم اۋىپ سەنەن سۇرايمىن عوي دەپ وتىرعاندا, كەرىسىنشە, سەنىڭ سۇراماسىڭ بار ەمەس پە؟ – دەي بەردى. – سەندە دە, مەندە دە كىنا جوق. بار كىنا ۇمىت قالدىرعان شاقشادا عوي. ءما, اتىپ كور! كەشە قيسايىپ وتىرىپ سەكسەۋىلدىڭ ك ۇلىنەن ءوزىم دايىندادىم», – دەپ ناسىباي شاقشاسىن ارقابايدىڭ الدىنا شيىرا لاقتىردى. –  مارجانداي اپپاق تىستەردەن بولەك, كوڭىلى قارداي اپپاق قۇرداستار اراسىنداعى جاراسىمدىلىققا داق سالعان قۋ ناسىبايدان قاشان قۇتىلار ەكەنبىز, – دەدى ارقاباي كوڭىلى بوساپ. ماقسات قارعاباي. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.