جەڭىل اتلەتيكادان الەم چەمپيوناتىنىڭ تۇساۋى 1983 جىلى كەسىلگەن ەدى. فينليانديانىڭ استاناسى – حەلسينكيدە وتكەن جارىستا گدر قۇراماسى قارسىلاس شاق كەلتىرمەدى. 10 التىن, 7 كۇمىس جانە 5 قولانى ولجالاعان نەمىستەر جالپى- كوماندالىق ەسەپتە كوش باستادى. ەكىنشى ورىندى اقش (8+9+7) يەلەنسە, ءۇشىنشى ساتىعا كسرو (6+6+11) تابان تىرەدى. سۋومي ەلىندە قازاقستاننىڭ وكىلى ۆلاديمير مۋراۆەۆ ەڭ قىسقا قاشىقتىقتاعى جەلاياقتار ەستافەتاسىندا قولاعا قول سوزدى. 1987 جىلعى جارىستى يتاليانىڭ باس شاھارى – ريم قابىلدادى. بۇل جولى دا نەگىزگى باسەكەلەستىك نەمىستەر (10+11+10) مەن امەريكالىقتار (10+4+6) اراسىندا ءوربىپ, العاشقىلارىنىڭ جەڭىسىمەن اياقتالدى. كەڭەس وداعىنىڭ (7+12+6) سپورتشىلارى ءۇشىنشى ورىندى ەنشىلەدى. ماڭگىلىك قالادا كسرو قۇراماسى ساپىندا ونەر كورسەتكەن قازاقستاندىق ورەندەر دە ولجاعا كەنەلدى. اتاپ ايتساق, قىزىلجارلىق مارافونشى زويا يۆانوۆا مەن 4ح100 مەترلىك ەستافەتالىق سايىستا سىنعا تۇسكەن قاراعاندىلىق ۆلاديمير مۋراۆەۆ كۇمىسپەن كۇپتەلسە, شىمكەنتتىك ءۇش قارعىپ سەكىرۋشى ولەگ ساكيركين قولا مەدالدى موينىنا ءىلدى.
1991 جىلى توكيودا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا قۇرامىندا كارل ليۋيس, لەرروي باررەلل, دەننيس ميتچەلل, مايكل دجونسون, انتونيو پەتتيگريۋ, گرەگ فوستەر, مايك پاۋەلل, چارلز وستين سىندى جۇلدىزدارى بار اقش (10+8+8) الدىنا جان سالمادى. ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىنداردى كسرو (9+9+11) مەن گەرمانيا (5+4+8) ءوزارا ءبولىستى.
1993 جىلى نەمىستەردىڭ شتۋتگارت قالاسىندا جالاۋى جەلبىرەگەن جارىسقا قازاقستان قۇراماسى تۇڭعىش رەت دەربەس كوماندا رەتىندە قاتىستى. ءبىر كۇمىس مەدالدى يەلەنگەن جەرلەستەرىمىز جالپى ەسەپتە 23-ورىندى قاناعات تۇتتى. بۇل جۇلدەنىڭ يەگەرى – گريگوري ەگوروۆ. شىمكەنتتىڭ تۋماسى سىرىقپەن سەكىرۋشىلەر سايىسىندا 5 مەتر 90 سانتيمەترلىك كورسەتكىشكە قول جەتكىزدى. 1988 جىلى سەۋل وليمپياداسىندا قولا مەدالدى موينىنا ىلگەن وتانداسىمىز اتالعان جارىستا تەك ۋكراينانىڭ ساڭلاعى سەرگەي بۋبكادان عانا قالىپ قويدى. وليمپيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى, الەمنىڭ بىرنەشە دۇركىن چەمپيونى ءارى رەكوردشىسى 6 مەترلىك مەجەنى باعىندىردى. كوماندالىق باسەكەدە اقش (13+7+5) وزسا, قىتاي (4+2+2) مەن رەسەي (3+8+5) ۇزدىك ۇشتىكتى تۇيىندەدى.
1995 جىلى شۆەتسيانىڭ گەتەبورگىندا قازاقستاندىق جانكۇيەرلەردى ولگا شيشيگينا قۋانتتى. 100 مەترگە كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرگەن الماتىلىق ارۋ مارەگە ەكىنشى بولىپ جەتتى. ونىڭ ۋاقىتى – 12,80 سەكۋند. شيشيگينا تەك بارسەلونا وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى, الەمنىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى گەيل ديۆەرسكە عانا ەسە جىبەردى. كەيىننەن امەريكالىق جەلاياق اتلانتا وليمپياداسىندا ەكى جانە دۇنيەجۇزىلىك دودادا بىرنەشە رەت التىننان القا تاققانىن جانكۇيەرلەر ۇمىتا قويماسا كەرەك. 1997 جىلى افيناداعى دودادا اقش سپورتشىلارىنىڭ (6+3+8) ايدارىنان جەل ەستى. ەكىنشى ورىندى گەرمانيا (5+1+4) ەنشىلەسە, ءۇشىنشى ساتىعا كۋبا (4+1+1) تۇراقتادى. ەجەلگى ەللادا ەلىنەن ءبىزدىڭ سپورتشىلار قۇرقول قايتتى. 1999 جىلى سەۆيليادا دا سالىمىز سۋعا كەتتى. پيرەنەي تۇبەگىندەگى تارتىستا دا امەريكالىقتارعا (10+3+4) تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى. ودان كەيىنگى ورىنداردى رەسەي (5+4+3) مەن گەرمانيا (4+4+4) يەمدەندى.
2001 جىلعى چەمپيوناتتىڭ شىمىلدىعى كانادانىڭ ەدمونتون قالاسىندا ءتۇرىلدى. ۇيەڭكى جاپىراقتار ەلىندە قازاقستاننىڭ تۋى ءبىر مارتە بيىكتە جەلبىرەدى. عاسىرلار توعىسىندا سيدنەيدە الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى اتانعان ولگا شيشيگينا بۇل جولى قولا مەدالدى يەلەندى. جەلاياق قىزىمىز اقش-تىڭ قوس مىقتىسى – اندجانەتت كيركلەند پەن گەيل ديۆەرستەن قالىپ قويدى. ەدمونتوندا رەسەي قۇراماسى (5+7+6) ءوز تاريحىندا العاش رەت جارىس كەستەسىندە كوش باستادى. ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىنداردا – اقش (5+5+3) پەن كەنيا (3+3+2).
2003 جىلى فرانتسيانىڭ سەن-دەنيىندەگى ايگىلى «ستاد دە فرانس» ستاديونىندا جەرلەستەرىمىزگە ءبىر جۇلدە بۇيىردى. بۇل باسەكەدە ونسايىسشى دميتري كارپوۆتىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇستى. قاراعاندىلىق سپورتشى 8374 ۇپاي جيناپ, ءۇشىنشى ورىنعا تۇراقتادى. ول امەريكالىق توم پاپپاس پەن چەحيالىق رومان شەبرلەنى العا جىبەرەدى. جالپى ەسەپتەگى باسەكەلەستىك اقش (8+7+1) پەن رەسەي (7+7+5) اراسىندا ءوربىپ, ءبىر التىنى ارتىق امەريكالىقتار ءبىرىنشى ورىنعا شىقتى. 2005 جىلى حەلسينكيدەن قورجىنىمىز بوس قايتسا, 2007 جىلى وساكادا ءدال سول كارپوۆ قايتا قولا مەدالدى موينىندا جارقىراتتى. بۇل باسەكەدە ول ءوزىنىڭ كانىگى قارسىلاسى شەبرلە مەن يامايكالىق موريس سميتكە جول بەردى. 2009 جىلى بەرليندە باعىمىز جانبادى. 2011 جىلى تەگۋدە ءۇش قارعىپ سەكىرگەن ولگا رىپاكوۆا ەكىنشى ورىندى ەنشىلەدى. شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تۋماسى ۋكراينانىڭ وكىلى ولگا سالادۋحادان بەس سانتيمەتر كەم ناتيجە كورسەتتى.
2013 جىلى ماسكەۋدە جولىمىز بولمادى. 2015 جىلى بەيجىڭدە رىپاكوۆا قايتا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. بۇل جولى ول قولا مەدالدى قورجىنعا سالدى. كورسەتكىشى – 13,77 سانتيمەتر. وتانداسىمىزدىڭ الدىن كولۋمبيالىق كاترين يبارگۋەن مەن يزرايلدىك اننا كنيازەۆا-مينەنكو وراپ كەتتى. چەمپيوننىڭ ناتيجەسى – 14,90. ەگەر وسىعان دەيىنگى جارىستاردا اقش قۇراماسى الدىنا جان سالماسا, اسپاناستى ەلىندە قارا قۇرلىقتىڭ وكىلدەرى تاماشا ونەر كورسەتتى. ءبىرىنشى ورىندى كەنيا (7+6+3) ولجالاسا, ەكىنشى ساتىعا ەفيوپيا (7+2+3) تابان تىرەدى. وسى ورايدا كەنيالىقتاردىڭ دەۆيد رۋديشا (800 مەتر), اسبەل كيپروپ (1500), نيكولاس بەتت (400 مەتر, كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋ), ەزەكيل كەمبوي
(3 000 مەتر, كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋ), ۆيۆيان چەرۋيوت (10 000 مەتر), حيۆين دجەپكەموي (3 000 مەتر, كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋ) سىندى جەلاياقتارىمەن قاتار نايزا لاقتىرۋشى دجۋليۋس يەگو دا قارسىلاستارىنىڭ بارلىعىنان قارا ءۇزىپ كەتىپ, اتالعان كوماندانىڭ جەڭىسكە جەتۋىنە سۇبەلى ۇلەس قوستى. 2017 جىلى لوندونداعى دودادا ولگا رىپاكوۆا قولاعا قول سوزدى. العاشقى ەكى ورىندى وڭتۇستىك امەريكادان كەلگەن قوس ءدۇلدۇل – ۆەنەسۋەلالىق يۋليمار روحاس پەن كولۋمبيالىق كاترين يبارگۋەن يەلەندى.
سوڭعى الەم چەمپيوناتى وسىدان ءۇش جىل بۇرىن قاتاردىڭ باس شاھارى – دوحادا ۇيىمداستىرىلدى. پارسى شىعاناعىندا اقش قۇراماسى (14+11+4) ايقىن باسىمدىق تانىتتى. ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىنداردى كەنيا (5+2+4) مەن يامايكا (3+5+4) ولجالادى. سونداي-اق قىتاي (3+3+3), ەفيوپيا (2+5+1), بەيتاراپ قۇراما (2+3+1), ۇلىبريتانيا (2+3+0), گەرمانيا (2+0+4), جاپونيا (2+0+1) جانە نيدەرلاند پەن ۋگاندا (2+0+0) سەكىلدى ەلدەردىڭ ورەندەرى توپ-10 كوماندانىڭ قاتارىنا قوسىلدى. بۇل جارىستا بارلىعى 20 مەملەكەتتىڭ ءانۇرانى شىرقالىپ, 43 ەلدىڭ تۋى كوكتە جەلبىرەدى. وكىنىشكە قاراي, ولاردىڭ قاتارىندا قازاقستاننىڭ بىردە-ءبىر اتلەتى بولعان جوق.
ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن يۋدجيندە جالاۋى جەلبىرەيتىن الەم چەمپيوناتىندا قازاقستاننىڭ 12 سپورتشىسى ونەر كورسەتەدى. ولار – ولگا سافرونوۆا (100, 200 مەتر), جاننا ماماجانوۆا (مارافون), كريستينا وۆچيننيكوۆا مەن نادەجدا دۋبوۆيتسكايا (بيىككە سەكىرۋ), ماريا ەفرەموۆا ء(ۇش قارعىپ سەكىرۋ), گەورگي شەيكو, پولينا رەپينا, گالينا ياكۋشەۆا-كيچيگينا (سپورتتىق ءجۇرىس), ميحايل ليتۆين (400 مەتر), كارولين چەپكوەچ كيپكيرۋي (5000, 10000 مەتر) جانە نورا دجەرۋتو مەن دەيزي دجەپكەمەي (3000 مەتر, كەدەرگىلەر ارقىلى جۇگىرۋ).
وسىلاردىڭ اراسىنان ولگا سافرونوۆا مەن نادەجدا دۋبوۆيتسكايانى بولە-جارا اتاپ وتۋگە بولادى. ولگانىڭ ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى, قۇرلىق چەمپيونى دەگەن اتاقتارى بار. سول جارىستاردا ول سان مارتە جۇلدەگەرلەر قاتارىنا قوسىلدى. نادەجدا جابىق عيماراتتاعى الەم چەمپيوناتى مەن ازيا ويىندارىنىڭ قولا جانە قۇرلىق بىرىنشىلىگىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى. جاننا ماماجانوۆا بيىلعى اقپاندا فرانتسياداعى جارىستا التىننان القا تاقسا, نيدەرلاندتا ۇيىمداستىرىلعان «روتتەردام مارافونىندا» مارە سىزىعىن ءۇشىنشى بولىپ قيىپ, قازاقستاننىڭ رەكوردىن جاڭارتتى. سوناۋ 1987 جىلى ايگىلى زويا يۆانوۆا 42 شاقىرىم 195 مەرلىك قاشىقتىقتى 2 ساعات 27 مينۋت 57 سەكۋندتا جۇگىرىپ وتكەن ەدى. باقانداي 35 جىل بويى سول رەكوردتىڭ مۇرتى بۇزىلماي تۇردى. ال روتتەردامدا سول قاشىقتىقتى قازاق قىزى 2 ساعات 26 مينۋت 54 سەكۋندتا ارتتا قالدىردى. بۇل – جاننا بابىندا دەگەن ءسوز. سونداي-اق قازاقستان قۇراماسى ساپىنداعى كەنيادان كەلگەن ءۇش لەگيونەر ءبىزدىڭ جانكۇيەرلەردى قۋانىش پەن شاتتىققا بولەيدى دەپ ۇمىتتەنەمىز.
