قازاقستان • 11 شىلدە, 2022

بەيبىت ەلدىڭ بەلگىسى – بىتىمگەرلىك ميسسياسى

420 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى بىتىمگەرشىلىك ميسسيا­لارىنا اتسالىسىپ كەلە جاتقانىنا بىرنەشە جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. دەگەنمەن «توعىزىنشى تەرريتوريانىڭ» سايىپقىراندارى الەمنىڭ قاي ەلدەرىنە جىبەرىلمەك؟ ولاردى قاۋىپتى ايماقتارعا جىبەرە مە؟ وسى ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەپ كورگەن ەدىك.

بەيبىت ەلدىڭ بەلگىسى – بىتىمگەرلىك ميسسياسى

بيىل ەلىمىزدىڭ 430 اس­كەري قىزمەتشىسى بۇۇ-نىڭ ب­ىتىم­­گەرشىلىك ميسسياسىنا جىبە­­رىلەدى. ولار الدىمەن  ور­تا­لىق افريكاداعى تۇراق­تان­دىرۋ جونىندەگى ميسسياعا ۇلەس قوسادى. سودان كەيىن كونگو دەموكراتيالىق رەسپۋب­لي­كاسىنداعى تۇراقتاندىرۋ جو­نىن­دەگى ميسسياعا ساپار شەگە­دى. اقىرىندا ماليدەگى تۇراق­تاندىرۋ جونىندەگى ميسسياعا جانە ليۆانداعى ۋاقىتشا كۇشتەر ميسسياسىنا اتتانادى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇۇ-نىڭ بىتىمگەرشىلىك ميسسيا­سىنا شتاب وفيتسەرى, جاياۋ اسكەر, مەديتسينالىق بارلاۋ, ين­جە­نەرلىك, اسكەري پوليتسيا سە­كىلدى اسكەريلەر جەتىس­پەيدى. قازاقستان بيىل وسى قىزمەت­كەر­لەردىڭ ورنىن تولتىرماق.

قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, 2000 جىلدارعا دەيىن بىتىمگەرشىلىك ميسسيالارىنا قورعانىس مي­نيسترلىگى, شەكارا قىزمەتتەرى مەن ىشكى اسكەر بولىمشەلەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قاتىستى. 2014 جىلدان باستاپ 45 وفيتسەر باتىس ساحارادا, كوت-د’يۆۋاردا, ليۆانداعى ميسسياعا اسكەري بايقاۋشى جانە شتاب-وفيتسەرى رەتىندە  تەر توكتى.

سونداي-اق 2018 جىلدان باستاپ 520 اسكەري قىزمەتشى بىتىم­گەرشىلىك بولىمشە قۇرا­مىندا ليۆانداعى ۋاقىت­شا كۇشتەر ميسسياسىنا تارتىلعان. بۇگىنگى كۇنى باتىس ساحارادا – 6, ليۆانداعى ۋاقىتشا كۇشتەردە 9 اسكەري قىزمەتشى تىنىشتىقتى قورعاۋعا ات سالىسىپ ءجۇر. قور­عانىس ءمينيسترى رۋسلان جاق­سىلىقوۆتىڭ ايتۋىنشا, بىتىمگەرشىلىككە جىبەرىلەتىن اسكەريلەر الەۋمەتتىك جانە مەديتسينالىق جاعىنان تولىق­تاي قامتاماسىز ەتىلەدى.

«زاڭعا سايكەس, بۇۇ بىتىم­گەر­شىلىك ميسسيالارىنا قاتى­سۋ كەزەڭىندە ءۇش ەسە جالاقى, قايتىپ كەلگەن سوڭ مەملە­كەت ەسەبىنەن ەمدەلۋ, جىل سايىن­عى دەمالىسقا ەكى اپتا قوسىم­شا دەمالىس بەرىلەدى. قاتى­سۋ كەزەڭى جەڭىلدىكتى شارتتارمەن ءبىر ايى ءبىر جارىم اي بو­لىپ ەسەپ­تەلەدى», دەدى قورعا­نىس ءمي­نيسترى پارلامەنت پالاتا­لارى­نىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا.

قازاقستان جىلدان-جىل­عا بىتىم­گەرشىلىك وپەرا­تسيا­لارىنداعى ءوز ۇلەسىن ارت­تىرۋدى كوزدەيدى. بۇۇ باس­شى­لىعى دا ەلدىڭ اسكەري مامان­دارىنىڭ دايارلىق دەڭگەيى مەن ءبىلىم كورسەتكىشتەرىن جوعارى باعالايدى. قازاقستاندىق بىتىم­گەرلەر سانىن ارتتىرۋعا قولداۋ كورسەتۋگە ءازىر. 

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تاياۋ­دا پار­لامەنت پالاتالارى­نىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا حا­لىقارالىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ ءۇشىن رەسپۋبليكانىڭ قارۋلى كۇشتەرىن پايدالانۋ تۋرالى ۇسىنىس جاساعان ەدى. بۇل قادام قازاقستاننىڭ الەمدىك قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا قوسار ۇلەسىن ارتتىرادى.

«ومىردە جانە الەمدە بولىپ جاتقان سوڭعى وقيعالار قاۋىپ­سىزدىككە تونەتىن سىن-قا­تەر­دى جوققا شىعارمايدى. وسى­عان بايلانىستى اسكەردىڭ جاۋىن­گەرلىك ازىرلىگىن ودان ءارى نى­عايتۋ قازىرگى سىن-قاتەرگە قارسى ارەكەت ەتۋدە تاجىريبە جيناقتاۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ وتىر. وسى تۇرعىدا ۇيىم جارعىسىنىڭ 7-تاراۋىنا سايكەس, قارۋلى كۇشتەردىڭ ورتالىق افريكا­دا, كونگو دەموكراتيالىق رەس­­پۋب­ليكاسىندا, ماليدە بىتىمگەر­شىلىك ميسسياعا قاتىسۋىن كە­ڭەي­تۋ­دى ورىندى دەپ سانايمىن», دەگەن ەدى پرەزيدەنت ق.توقاەۆ.

بىتىمگەرشىلىك ميسسيا­لارى­نا قاتىسۋ قازاقستاننىڭ بەي­بىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قولداۋداعى ەڭبەگى ىسپەتتى. البەتتە, اتالعان ميسسيا اس­كەرىنە جاساق قوسۋ ىسىنە كەز كەلگەن مەملەكەت تارتىلا بەر­مەيدى. قازاقستان بۇۇ بىتىم­­گەرلىك اسكەرىنە ورتالىق ازيا­دان اسكەر جىبەرۋشى جال­عىز مەم­لەكەت ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. وسى ورايدا, ەلىمىز بەي­بىت ەلدىڭ قىرىنان كورىنگەن, جاۋاپكەرشىلىك الىپ, ورىنداي الاتىن قابىلەتىن اتىشۋلى حالىق­ارالىق ۇيىم مويىندادى دەپ ايتا الامىز.

نەگىزىنەن ەكىجاقتى كەلىسىم­گە سايكەس, بۇۇ بىتىمگەرلىك ميسسياسىنا تارتىلاتىن قازاقستان اسكەريلەرى قاقتىعىسقا تولى اي­ماق­تارعا جىبەرىلمەيدى. سار­بازدار, كەرىسىنشە, بىتىم­گەر­لىك روتاسىنىڭ الەۋەتىن ارت­­تى­را­تىن, داۋ-جانجالى از وڭىر­گە جىبەرۋ قاراستىرىلعان. بىراق بىتىمگەرشىلىك وپەرا­تسيا­سى­­نىڭ قاۋىپتى تۇستارىن دا جاسى­­را المايمىز. ادام ولىمى­مەن اياق­تالعان وقيعالار دا بار. ماسە­لەن, 1995 جىلى تاجىك­ستاندا بىتىم­گەرلىك توپتا بورى­شىن وتەۋ­گە بارعان 17 قازاق ساربازى قازا تاپقان. 2003 جىلى يراكتا دا ءبىر جاۋىنگەر وپات بولدى.

بىتىمگەرلىك وپەراتسيالارىنا قاتىسۋ بىتىمگەرشىلىك پەن گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋدە تاجىريبە جيناقتاۋعا, سارباز­دار­دىڭ جاۋىنگەرلىك قابىلەتىن شىڭداۋعا زور ۇلەس قوسارى ءسوزسىز.

سوڭعى جاڭالىقتار