ەركىن مەڭدىقارا اۋدانىندا, قازاقتىڭ ايگىلى مەحانيزاتور قىزى كامشات دونەنباەۆا دۇنيەگە كەلگەن حاركوۆ اۋىلىندا تۋىپ-ءوستى. ءوز اكەسى دە وسال ادام ەمەس, تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى جۇمىسسىز قالىپ, قالاعا قاراي ۇدەرە كوشەيىن دەپ تۇرعان اۋىل ازاماتتارىن توقتاتىپ, شارۋاشىلىق ۇجىم قۇرىپ, كوپشىلىكتى ەڭبەككە جۇمىلدىرۋ ارقىلى اۋىلدىڭ بەرەكەسىن ساقتاپ قالعان اتاقتى ديقان سايران بۇقانوۆ.
ەركىن بالا كەزىنەن اكە تاربيەسىن بويىنا ءسىڭىرىپ ءوستى. اكەسىنىڭ شارۋاشىلىققا مىنەتىن ويلى-قىرلى جەرگە جۇردەك ەسكى گاز-51 كولىگىنە مىنگەسىپ الىپ, ەگىنشىلىكتىڭ قىر-سىرىنا قانىقتى. ەڭبەككە دە ەرتە ارالاستى. ديقانشىلىققا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى مەن ىنتا-تالابىنىڭ ەرتە ويانۋىنا دا اكەسى ىقپال ەتتى.
سايران بالكەن ۇلى قۇرمەتتى ەڭبەك دەمالىسىنا شىققان سوڭ, ءىرى اگروفيرمانىڭ تىزگىنىن ۇلى ۇستادى. «قارقىن» قازىر ءداندى جانە مايلى داقىلداردان بولەك, اسىل تۇقىمدى ەتتى ءىرى قارا وسىرۋمەن دە اينالىسادى. سەرىكتەستىك ۇساق مالدى قوسپاعاندا, ەكى مىڭداي اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا ۇستايدى. وعان قوسا, اۋىلدىڭ سىرتىندا جەكە قاز فەرماسى جۇمىس ىستەپ تۇر. قۇس فەرماسىندا 8 مىڭنان استام قاز بار. بىراق شارۋاشىلىق قۇستان اسا كوپ پايدا كورىپ جاتقان جوق. فەرمانى قىسى-جازى توقتامايتىن جۇمىس ورنىن كوبەيتۋ ءۇشىن ۇستاپ وتىر. ەگەر بۇل اۋىلعا جازدىڭ جايماشۋاق كۇندەرى كىرسەڭىز, اۋلا بىتكەننىڭ ءبارى اپپاق بولىپ جاتادى. ويتكەنى تۇرعىنداردىڭ ءبارى قۇس ۇستايدى.
اكە كاسىبىن دوڭگەلەتىپ اكەتكەن جاڭاشىل باسشى وسىدان بىرەر جىل بۇرىن وبلىستاعى ەڭ ءىرى قۇس فابريكالارىنىڭ ءبىرىن ساتىپ الىپ, شارۋاشىلىعىن كەڭەيتتى. وسىلايشا, ءوندىرىستى بۇرىن-سوڭدى بولماعان جوعارعى دەڭگەيگە كوتەردى. قازىر زاماناۋي قۇس فابريكاسى جىلىنا 55 ملن تاۋىق جۇمىرتقاسىن شىعارادى.
– بالا كەزىمدە شارۋاشىلىققا قاتىستى ماسەلەدە اكەم مەنىمەن كادىمگى ەرەسەك اداممەن سويلەسىپ وتىرعانداي اقىلداساتىن. كوبىنە كوكتەمگى ءدان ءسىڭىرۋ ناۋقانى, كۇزگى جيىن-تەرىن جۇمىستارى جايىندا اڭگىمەلەسەتىنبىز. اكەم ءار ادام ومىردەن ءوز ورنىن تابا ءبىلۋى كەرەك, ادام سونىسىمەن عانا ادام بولا الادى دەگەندى ءجيى ايتاتىن. قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىن باعالاۋدى, قادىرلەپ, قۇرمەت تۇتۋدى دا اكەمنەن ۇيرەندىم. ول كىسى كوپتەگەن وتباسىنىڭ اۋىلدان ءىرى قالالارعا كوشىپ كەتكەنىن وكىنىشپەن ايتىپ, قىنجىلىپ وتىرادى, – دەيدى شارۋاشىلىق باسشىسى.
اكە وسيەتىن كوكەيگە مىقتاپ ءتۇيىپ وسكەن ەركىن بۇقانوۆ شارۋاشىلىق جۇمىسشىلارىنىڭ اقىل-ويى كۇندەلىكتى تۇرمىس پەن كۇنكورىس قامىنان ازات بولۋ كەرەك دەپ بىلەدى. ياعني اۋىلدا تۇراتىن ادامنىڭ تۇرمىسى قالالىقتاردىڭ تۇرمىسىنان الدەقايدا جاقسى بولۋى كەرەك. شارۋاشىلىق سوندا عانا ىلگەرىلەپ, داميدى.
– ادامدى ادال ەڭبەككە جۇمىلدىرۋ ءۇشىن ادەمى سويلەپ, قىسىر ۋادەنى ءۇيىپ-توگە بەرگەننەن گورى, قولدان كەلسە ونىڭ تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتاتىن شارانى بۇگىن, ءدال قازىر قابىلداعان ابزال. ەڭ باستىسى, اۋىل تۇرعىندارى قولايلى تۇرمىس, جاقسى جاعداي جاساي ءبىلۋ كەرەك قوي. سوندا عانا ناتيجە شىعىپ, جۇمىس جۇرەدى, اۋىل كوركەيەدى. اۋىلدىڭ كوركەيۋى ونىڭ سىرتقى كەلبەتىندە عانا ەمەس, سول جەردە تۇرىپ, ەڭبەك ەتىپ جاتقان ادامداردىڭ دا جۇرەگى جان جىلۋىن سەزىنىپ, ساۋلە شاشىپ تۇرۋ كەرەك, – دەيدى ەركىن سايران ۇلى.
بىلىكتى باسشىعا اۋىل اقساقالدارى دا ريزا. ويتكەنى اگروفيرما ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋ جاعىنا كوپ كوڭىل بولەدى. مۇنى كوپشىلىك تە ايقىن سەزىنىپ وتىر. «قارقىندا» جۇمىس ىستەيتىن ەڭبەككەردىڭ جالاقىسى دا جوعارى. ءار جۇمىسشىعا كۇزدە 4 توننا كومىر, 2 توننا جەم, 4 توننا ءشوپ تەگىن بەرىلەدى. مۇنىڭ سىرتىندا, ەڭبەك ماۋسىمى اياقتالعان سوڭ جىل سايىن 2 وزات جۇمىسشى سۋ جاڭا كولىك مىنسە, 10 شاقتى جۇمىسشى دەنساۋلىعىن تۇزەۋ ءۇشىن شارۋاشىلىق قارجىسىنىڭ ەسەبىنەن ەلىمىزدەگى ەڭ تاڭداۋلى دەمالىس ورىندارىنا تەگىن اتتانادى. مۇنىڭ سىرتىندا, اگروفيرما تۇرمىسى تومەن وتباسىلاردىڭ بالالارىن جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىتۋ, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋ سياقتى يگى ىستەردى دە ۇزبەي اتقارىپ كەلەدى.
– شيرەك عاسىر بويى وسى شارۋاشىلىقتا جۇمىس ىستەدىم. قازىر زەينەتتەمىن. تالاي اۋىرتپالىقتى كوردىك. تولايىم تابىستارعا دا كوپپەن بىرگە جەتتىك. مەن بۇگىن ەركىنگە وتە ريزامىن. اكەسى امانات ەتىپ قالدىرعان «قارقىندى» كوتەرىپ, ءارى قاراي دامىتىپ جاتىر. بۇگىنگى تاڭدا ول قول جەتكىزىپ وتىرعان كورسەتكىش بىزدىكىنەن دە ارتىق. سول سەبەپتەن بالالارعا راحمەت. شارۋاشىلىق باسىندا جۇرگەن جاستاردىڭ بارلىعى كوز الدىمىزدا وسكەن وسى اۋىلدىڭ بالالارى. مىنە, تەپسە تەمىر ۇزەتىن 20 شاقتى جىگىت بىرلىك پەن بىلىكتىڭ, ەڭبەكقورلىقتىڭ ارقاسىندا ءىرى شارۋاشىلىقتى ىلگەرىلەتىپ, ەلدىڭ باتاسىن الىپ وتىر. جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ, جۇمىسشىنى ىنتالاندىرۋ جاعى وتە مىقتى. ءبىزدىڭ جىگىتتەر ىستەپ جاتىر وسىنىڭ بارلىعىن. اۋىلدىڭ بۇگىنگى بەرەكەلى تۇرمىس-تىرشىلىگى كوڭىل قۋانتادى, – دەيدى ەڭبەك ارداگەرى قىدىركەش جولماعامبەتوۆ قاريا.
سوڭعى ون جىلدىڭ ىشىندە سەرىكتەستىك ەگىن ەگەتىن القاپتىڭ كولەمى 20 مىڭ گەكتاردان 70 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايدى. ال كاسىپورىن شىعاراتىن ءونىمنىڭ كولەمى ءتورت ەسە ءوستى. شارۋاشىلىق جىل سايىن تەحنيكالىق پاركىن دە جاڭارتىپ وتىرۋدى ۇمىتپايدى. مىسالى, بيىل كوكتەمگى ءدان ءسىڭىرۋ ناۋقانىنا ارناپ 18 مەترلىك ءدان سەپكىشى بار New Holland تەحنيكاسىن ساتىپ الدى. مۇمكىندىگى جوعارعى جاڭا تەحنيكا 3-4 تراكتوردىڭ قىزمەتىن جالعىز ءوزى اتقارادى.
– ءبىزدىڭ كاسىپورىن تسيفرلاندىرۋ مەن تەحنولوگيالىق ۇدەرىستى اۆتوماتتاندىرۋ جاعىنان ەلىمىزدەگى ەڭ وزىق كاسىپورىنداردىڭ قاتارىنا ەنەدى دەپ نىق سەنىممەن ايتا الام. بىزدە ءتۇرلى كلاستاعى 75 اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسى, سونداي-اق اۆتوكولىكتەردىڭ 70 پايىزى GPS-مونيتورينگ پەن پاراللەل جۇرگىزۋ جۇيەسىنە قوسىلعان. ءبىز ناۋقان كەزىندە تەحنيكانىڭ قوزعالىسى مەن جۇمىسىن, جانارماي شىعىندارىن قاشىقتان قاداعالاپ وتىرامىز. تەحنيكا اۆتوماتتى تۇردە باسقارۋ مەحانيزمىمەن جابدىقتالعان. بۇل ناۋقان بارىسىندا مەحانيزاتورلاردىڭ جۇمىسىن ەداۋىر وڭايلاتادى. تراكتوردى باسقارۋ وڭاي. ادام شارشامايدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە, داقىل سەبۋدىڭ ساپاسى ارتادى, ديزەل وتىنى ۇنەمدەلەدى. مۇنداي زاماناۋي تاسىلگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىر جىل ەمەس, ونداعان جىلدار كەتتى, ۇلكەن قاراجات جۇمسالدى. بىراق ءار نارسەنىڭ قايتارىمى بار. قازىر سول ۇلكەن ەڭبەكتىڭ ناتيجەسىن كورىپ جاتىرمىز, – دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسى.
بۇل ەلدى مەكەندە ەشكىم بوس جۇرمەيدى. ءبارى جۇمىسباستى. ويتكەنى تالاپ پەن ءتارتىپ قاتال. ال ەڭبەك ەتكەن ادامعا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قۇرمەت-ىقىلاسى دا ەرەكشە. كوپشىلىكتى يگى ىسكە جۇمىلدىرىپ, اۋىلدىڭ كوركەيۋىنە ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان ەڭبەك ادامىنىڭ جارقىن كەلبەتى وسىنداي.
قوستاناي وبلىسى
