ايماقتار • 07 شىلدە، 2022

ەڭبەكتىڭ ەركىنى

51 رەت كورسەتىلدى

«قارقىن» اگروفيرماسىندا قايناپ جاتقان قىزۋ تىرشىلىك ء«بىر كىسى قازعان قۇدىقتان مىڭ كىسى سۋ ىشەدى» دەگەن ناقىلدىڭ اقيقات ءسوز ەكەنىنە كوز جەتكىزە تۇسەدى. مۇنداعى جىل ون ەكى اي بويى توقتامايتىن ەسەلى ەڭبەكتىڭ ۇيىتقىسى دا، قوزعاۋشى كۇشى دە – شارۋاشىلىق باسشىسى ەركىن بۇقانوۆ. ىسكەر ازاماتتىڭ جاڭاشىل ىزدەنىسى مەن قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە، شالعايداعى اۋىل جىل وتكەن سايىن كوركەيىپ، ءوسىپ-وركەندەپ كەلەدى.

ەركىن مەڭدىقارا اۋدانىندا، قازاقتىڭ ايگىلى مەحانيزاتور قىزى كامشات دونەن­باەۆا دۇنيەگە كەلگەن حاركوۆ اۋىلىندا تۋىپ-ءوستى. ءوز اكەسى دە وسال ادام ەمەس، تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى جۇمىس­سىز قالىپ، قالاعا قاراي ۇدەرە كوشەيىن دەپ تۇرعان اۋىل ازاماتتارىن توقتاتىپ، شارۋاشىلىق ۇجىم قۇرىپ، كوپشىلىكتى ەڭبەككە جۇمىلدىرۋ ارقىلى اۋىلدىڭ بەرەكەسىن ساقتاپ قالعان اتاقتى ديقان سايران بۇقانوۆ.

ەركىن بالا كەزىنەن اكە تاربيەسىن بويى­نا ءسىڭىرىپ ءوستى. اكەسىنىڭ شارۋاشى­­لىق­قا مىنەتىن ويلى-قىرلى جەرگە جۇردەك ەسكى گاز-51 كولىگىنە مىنگەسىپ الىپ، ەگىن­شىلىكتىڭ قىر-سىرىنا قانىقتى. ەڭبەككە دە ەرتە ارالاستى. ديقانشىلىققا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى مەن ىنتا-تالابىنىڭ ەرتە ويانۋىنا دا اكەسى ىقپال ەتتى.

سايران بالكەن ۇلى قۇرمەتتى ەڭبەك دەمالىسىنا شىققان سوڭ، ءىرى اگروفيرما­نىڭ تىزگىنىن ۇلى ۇستادى. «قارقىن» قازىر ءداندى جانە مايلى داقىلداردان بولەك، اسىل تۇقىمدى ەتتى ءىرى قارا وسىرۋمەن دە اينالىسادى. سەرىكتەستىك ۇساق مالدى قوس­پاعاندا، ەكى مىڭداي اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا ۇستايدى. وعان قوسا، اۋىلدىڭ سىرتىندا جەكە قاز فەرماسى جۇمىس ىستەپ تۇر. قۇس فەرماسىندا 8 مىڭنان استام قاز بار. بىراق شارۋاشىلىق قۇستان اسا كوپ پايدا كورىپ جاتقان جوق. فەرمانى قىسى-جازى توقتامايتىن جۇمىس ورنىن كوبەيتۋ ءۇشىن ۇستاپ وتىر. ەگەر بۇل اۋىلعا جازدىڭ جايماشۋاق كۇندەرى كىرسەڭىز، اۋلا بىتكەننىڭ ءبارى اپپاق بولىپ جاتادى. ويتكەنى تۇرعىنداردىڭ ءبارى قۇس ۇستايدى.

اكە كاسىبىن دوڭگەلەتىپ اكەتكەن جاڭا­شىل باسشى وسىدان بىرەر جىل بۇرىن وبلىستاعى ەڭ ءىرى قۇس فابريكالارىنىڭ ءبىرىن ساتىپ الىپ، شارۋاشىلىعىن كە­ڭەيتتى. وسىلايشا، ءوندىرىستى بۇرىن-سوڭدى بولماعان جوعارعى دەڭگەيگە كوتەردى. قازىر زاماناۋي قۇس فابريكاسى جىلىنا 55 ملن تاۋىق جۇمىرتقاسىن شىعارادى.

– بالا كەزىمدە شارۋاشىلىققا قا­تىستى ماسەلەدە اكەم مەنىمەن كادىمگى ەرەسەك اداممەن سويلەسىپ وتىرعانداي اقىل­داساتىن. كوبىنە كوكتەمگى ءدان ءسىڭىرۋ ناۋ­قانى، كۇزگى جيىن-تەرىن جۇمىستارى جايىندا اڭگىمەلەسەتىنبىز. اكەم ءار ادام ومىردەن ءوز ورنىن تابا ءبىلۋى كەرەك، ادام سونىسىمەن عانا ادام بولا الادى دەگەندى ءجيى ايتاتىن. قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىن باعالاۋدى، قادىرلەپ، قۇرمەت تۇتۋدى دا اكەمنەن ۇيرەندىم. ول كىسى كوپتەگەن وتباسىنىڭ اۋىلدان ءىرى قالالارعا كوشىپ كەتكەنىن وكىنىشپەن ايتىپ، قىنجىلىپ وتىرادى، – دەيدى شارۋاشىلىق باسشىسى.

اكە وسيەتىن كوكەيگە مىقتاپ ءتۇيىپ وسكەن ەركىن بۇقانوۆ شارۋاشىلىق جۇمىس­شىلارىنىڭ اقىل-ويى كۇندەلىكتى تۇرمىس پەن كۇنكورىس قامىنان ازات بولۋ كەرەك دەپ بىلەدى. ياعني اۋىلدا تۇراتىن ادام­نىڭ تۇرمىسى قالالىقتاردىڭ تۇرمى­سىنان الدەقايدا جاقسى بولۋى كەرەك. شارۋا­شىلىق سوندا عانا ىلگەرىلەپ، داميدى.

– ادامدى ادال ەڭبەككە جۇمىلدىرۋ ءۇشىن ادەمى سويلەپ، قىسىر ۋادەنى ءۇيىپ-توگە بەرگەننەن گورى، قولدان كەلسە ونىڭ تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتاتىن شارانى بۇگىن، ءدال قازىر قابىلداعان ابزال. ەڭ باس­تىسى، اۋىل تۇرعىندارى قولايلى تۇرمىس، جاقسى جاعداي جاساي ءبىلۋ كەرەك قوي. سوندا عانا ناتيجە شىعىپ، جۇمىس جۇرەدى، اۋىل كوركەيەدى. اۋىلدىڭ كور­كەيۋى ونىڭ سىرتقى كەلبەتىندە عانا ەمەس، سول جەردە تۇرىپ، ەڭبەك ەتىپ جاتقان ادام­دار­دىڭ دا جۇرەگى جان جىلۋىن سەزىنىپ، ساۋلە شاشىپ تۇرۋ كەرەك، – دەيدى ەركىن سايران ۇلى.

بىلىكتى باسشىعا اۋىل اقساقالدارى دا ريزا. ويتكەنى اگروفيرما ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋ جاعىنا كوپ كوڭىل بولەدى. مۇنى كوپشىلىك تە ايقىن سەزىنىپ وتىر. «قارقىندا» جۇمىس ىستەيتىن ەڭبەككەردىڭ جالاقىسى دا جوعارى. ءار جۇمىسشىعا كۇزدە 4 توننا كومىر، 2 توننا جەم، 4 توننا ءشوپ تەگىن بەرىلەدى. مۇنىڭ سىرتىندا، ەڭبەك ماۋسىمى اياقتالعان سوڭ جىل سايىن 2 وزات جۇمىسشى سۋ جاڭا كولىك مىنسە، 10 شاقتى جۇمىسشى دەنساۋلىعىن تۇزەۋ ءۇشىن شارۋاشىلىق قارجىسىنىڭ ەسەبىنەن ەلىمىزدەگى ەڭ تاڭداۋلى دەمالىس ورىندارىنا تەگىن اتتانادى. مۇنىڭ سىرتىندا، اگروفيرما تۇرمىسى تومەن وتباسىلاردىڭ بالالارىن جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىتۋ، مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋ سياقتى يگى ىستەردى دە ۇزبەي اتقارىپ كەلەدى.

– شيرەك عاسىر بويى وسى شارۋا­شىلىقتا جۇمىس ىستەدىم. قازىر زەي­نەت­تەمىن. تالاي اۋىرتپالىقتى كوردىك. تولايىم تابىستارعا دا كوپپەن بىرگە جەت­تىك. مەن بۇگىن ەركىنگە وتە ريزامىن. اكەسى امانات ەتىپ قالدىرعان «قارقىندى» كوتەرىپ، ءارى قاراي دامىتىپ جاتىر. بۇگىنگى تاڭدا ول قول جەتكىزىپ وتىرعان كورسەتكىش بىزدىكىنەن دە ارتىق. سول سەبەپتەن بالا­لار­عا راحمەت. شارۋاشىلىق باسىندا جۇر­گەن جاستاردىڭ بارلىعى كوز الدىمىزدا وسكەن وسى اۋىلدىڭ بالالارى. مىنە، تەپسە تەمىر ۇزەتىن 20 شاقتى جىگىت بىرلىك پەن بىلىكتىڭ، ەڭبەكقورلىقتىڭ ارقاسىندا ءىرى شارۋاشىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، ەلدىڭ باتاسىن الىپ وتىر. جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ، جۇمىسشىنى ىنتالاندىرۋ جاعى وتە مىق­­تى. ءبىزدىڭ جىگىتتەر ىستەپ جاتىر وسى­نىڭ بار­لىعىن. اۋىلدىڭ بۇگىنگى بەرەكەلى تۇر­­مىس-تىرشىلىگى كوڭىل قۋانتادى، – دەيدى ەڭ­بەك ارداگەرى قىدىركەش جولماعامبەتوۆ قاريا.

سوڭعى ون جىلدىڭ ىشىندە سەرىكتەستىك ەگىن ەگەتىن القاپتىڭ كولەمى 20 مىڭ گەكتاردان 70 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايدى. ال كاسىپورىن شىعاراتىن ءونىمنىڭ كولەمى ءتورت ەسە ءوستى. شارۋاشىلىق جىل سايىن تەحنيكالىق پاركىن دە جاڭارتىپ وتىرۋدى ۇمىتپايدى. مىسالى، بيىل كوكتەمگى ءدان ءسىڭىرۋ ناۋقانىنا ارناپ 18 مەترلىك ءدان سەپكىشى بار New Holland تەحنيكاسىن ساتىپ الدى. مۇمكىندىگى جوعارعى جاڭا تەحنيكا 3-4 تراكتوردىڭ قىزمەتىن جالعىز ءوزى اتقارادى.

– ءبىزدىڭ كاسىپورىن تسيفرلاندىرۋ مەن تەحنولوگيالىق ۇدەرىستى اۆتوماتتان­دىرۋ جاعىنان ەلىمىزدەگى ەڭ وزىق كا­سىپ­ورىنداردىڭ قاتارىنا ەنەدى دەپ نىق سەنىم­مەن ايتا الام. بىزدە ءتۇرلى كلاس­تاعى 75 اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسى، سون­داي-اق اۆتوكولىكتەردىڭ 70 پايىزى GPS-موني­تورينگ پەن پاراللەل جۇرگىزۋ جۇيە­سىنە قوسىلعان. ءبىز ناۋقان كەزىندە تەح­نيكانىڭ قوزعالىسى مەن جۇمىسىن، جانار­ماي شىعىندارىن قاشىقتان قاداعالاپ وتىرامىز. تەحنيكا اۆتوماتتى تۇردە باس­قارۋ مەحانيزمىمەن جابدىقتالعان. بۇل ناۋ­قان بارىسىندا مەحانيزاتورلاردىڭ جۇمى­سىن ەداۋىر وڭايلاتادى. تراكتوردى باس­قارۋ وڭاي. ادام شارشامايدى. وسىنىڭ ناتي­جەسىندە، داقىل سەبۋدىڭ ساپاسى ارتادى، دي­زەل وتىنى ۇنەمدەلەدى. مۇنداي زاما­ناۋي تاسىلگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىر جىل ەمەس، ون­داعان جىلدار كەتتى، ۇلكەن قاراجات جۇم­سالدى. بىراق ءار نارسەنىڭ قايتارىمى بار. قازىر سول ۇلكەن ەڭبەكتىڭ ناتيجەسىن كورىپ جاتىرمىز، – دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسى.

بۇل ەلدى مەكەندە ەشكىم بوس جۇرمەيدى. ءبارى جۇمىسباستى. ويتكەنى تالاپ پەن ءتارتىپ قاتال. ال ەڭبەك ەتكەن ادامعا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قۇرمەت-ىقىلاسى دا ەرەكشە. كوپشىلىكتى يگى ىسكە جۇمىلدىرىپ، اۋىلدىڭ كوركەيۋىنە ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان ەڭبەك ادامىنىڭ جارقىن كەلبەتى وسىنداي.

 

قوستاناي وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

شەكارانىڭ شەبى بەرىك

قازاقستان • كەشە

باقىت مينيسترلىگى

قوعام • كەشە

ەلەكتر جەلىلەرى توزىپ تۇر

ەكونوميكا • كەشە

ۇلت ۇستازىنىڭ ۇلاعاتى

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • كەشە

«قىلمىسكەر» قالام

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار