سەمەي قالاسىنىڭ جاڭا گەربىندە قالانىڭ رۋحاني, تاريحي, تابيعي جانە زاماناۋي كەلبەتى كورىنىس تاپقان. ەلتاڭبانىڭ اۆتورى – قالالىق مادەنيەت سارايىنىڭ قويۋشى سۋرەتشىسى ەرلان امىربەك.
اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, گەربتىڭ شەڭبەر تۇرىندە بولۋى ماڭگىلىكتىڭ سيمۆولىن ايشىقتايدى. ماسەلەن, جاسىل ءتۇس – تابيعاتتىڭ, ۇيلەسىمدىلىك پەن تەپە-تەڭدىكتىڭ سيمۆولىن بىلدىرەدى. گەرالديكا زاڭدارى بويىنشا كۇن ءومىر جولىن سيپاتتايتىن بۇل ءتۇس ايماقتىڭ قايتا جاڭعىرۋىمەن دە بايلانىستى.
گەربتىڭ ىشىندە باقىت سيمۆولى ويۋ-ورنەكپەن كومكەرىلگەن شاڭىراق بەينەسىمەن بەرىلگەن. ايقاس ءتورت بولىكتىڭ (كۇلدىرەۋىشتەر) اراسىندا كىتاپ, قاراعاي, تۇيە جانە كوپىردىڭ سۇلباسى بەينەلەنگەن. بۇل بارلىق ءتورت بولىكتىڭ تەڭدىگىنىڭ دالەلىن تۇسىندىرەدى. كىتاپ سەمەي قالاسىن ەلىمىزدىڭ رۋحاني-مادەني ورتالىعى, اباي, شاكارىم, كورنەكتى جازۋشى م.اۋەزوۆ سىندى ۇلى ويشىلداردىڭ وتانى رەتىندە بەينەلەسە, شاڭىراقتىڭ سول جاق بولىگىندە ورنالاسقان قاراعاي سۋرەتى ءوڭىردىڭ تابيعي بەينەسىنىڭ اجىراماس بولىگىن ايشىقتايدى. ال تۇيەلەر – عاسىرلار جۇگىن ارقالاعان دالا كەمەسىندەي ەسكى گەربتىڭ تاريحي قۇندىلىعىن بەينەلەيدى. رەۆوليۋتسياعا دەيىن سەمەي قالاسى رەسەي مەن باتىس قىتاي قالالارىنىڭ ساۋدا ورتالىعى بولعانى جانە جىبەك جولىنىڭ بولىگى سانالعانى تاريحتان بەلگىلى. ال جاڭا كوپىر – زاماناۋي جەتىستىكتەردىڭ كورسەتكىشى جانە سەمەي قالاسىنىڭ كورىكتى جەرى سانالادى.
گەربتە «سەمەي» اتاۋى سيمۆولدىڭ تومەنگى جاعىندا ورنالاسقان جانە التىن ارىپتەرمەن جازىلعان. التىن ءتۇس – ءال-اۋقات پەن وركەندەۋدىڭ سيمۆولى. سارى جانە كوك ءتۇستىڭ ارالاسۋى جاسىل تۇسكە اينالىپ, جومارتتىقتىڭ, جاندانۋدىڭ جانە جاقسى ءىستىڭ باستاماسىنىڭ سيمۆولىن بىلدىرەدى.
«بەيبىتشىلىك» ارالىنىڭ «تۇيەمويناق» ستەللاسىنداعى جەتى قارلىعاشتىڭ بەينەسى – قىرىق جىلعى اتوم سىناقتارىن جەڭگەنىنىڭ ايقىن كورىنىسى سانالادى. قازاق حالقى ءۇشىن جەتى سانى قاسيەتتى, «جەتى ۇرپاق», «جەتى قارا» سەكىلدى كوپتەگەن ۇعىم وسى سانمەن بايلانىستى. ال قارلىعاشتاردىڭ شاڭىراقتى اينالا ۇشۋى شەكسىزدىكتى, قالاعا ماڭگىلىك بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم تىلەيدى. ويتكەنى كيەلى سانالاتىن قارلىعاش قۇستىڭ ءوز ۇياسىن بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىق ورناعان شاڭىراققا عانا سالاتىنى بارشاعا بەلگىلى.
