قازاقستان • 28 ماۋسىم، 2022

بولاشاعىمىزعا بەيقام قارامايىق

566 رەت كورسەتىلدى

جاسىراتىنى جوق، بيىك مىنبەرلەردەن بولسىن نەمەسە القالى جيىنداردا: «بولاشاق – جاستاردىڭ قولىندا»، «بالالار – جارقىن بولاشاعىمىزدىڭ كەپىلى»، دەگەندەي ۇراندى سوزدەردى ءجيى ەستىپ جاتامىز. اقىرى كەمەل كەلەشەگىمىزدى جاس ۇرپاقپەن بايلانىستىرادى ەكەنبىز، وندا ولاردىڭ وزىق يدەيالارىن جۇزەگە اسىرۋ مەن قولايلى ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن قانداي جاعدايلار جاسالىپ جاتىر؟ العاش­قى قادامدارىن ەندى جاساي باستا­عان بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن تولىعىمەن قامتي الدىق پا؟

«اقىل-ويى ۇشقىر ءارى ىزدەنىمپاز، بىراق مىنەزگە كەلگەندە اساۋ، قىڭىر بالالار بولادى. ادەتتە ولاردى مەكتەپتە جاقتىرتا قويمايدى، سونداي-اق بولاشاعىنا كۇمان كەلتىرەدى. الايدا تاربيەنى جولعا قويسا، ءدال سونداي بالالاردان ۇلى ادامدار شىعادى». ايگىلى چەح پەداگوگى يان اموس كامەنسكيدىڭ وسى ءبىر سوزدەرى كوپ نارسەنى اڭعارتقانداي. راس، زامان وزگەرگەنىمەن ادامدار سول باياعى قاز-قالپىندا. بۇرىنعى داۋىردە اكتۋالدى بولعان ماسەلەلەر قازىر دە وزەكتىلىگىن جويعان جوق. بۇل جاس ۇرپاقتىڭ بولاشاعى مەن قاۋىپسىزدىگىنە دە قاتىستى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ پارمەنىمەن 2022 جىل ەلىمىزدە بالالار جىلى دەپ جاريالانعان ەدى. ونىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلىن ارتقا تاس­تاپ ۇلگەردىك. بۇل ارالىقتا نە تۇيدىك، نەنى ەسكەردىك؟

قار ەرىپ، اينالا جاسىل جەلەككە وران­عاندا ەلىمىزدە بالالاردىڭ قاتىسۋىمەن ورىن الاتىن وقيعالار جيىلەپ كەتەدى. بۇل ءبىر جاعىمسىز ۇردىسكە اينالدى. 8-قاباتتاعى ءۇيدىڭ تەرەزەسىنەن قۇلاۋعا شاق قالعان 3 جاستاعى ءسابيدى امان الىپ قالعان ءسابيت پەن ساعيدىڭ ەرلىگى كوپكە ءمالىم. كۇمانسىز، ازاماتتاردىڭ كوزسىز باتىرلىعىن قانشا ايتساق تا، ماقتاۋعا دا، ماراپاتتاۋعا دا جاراسادى. لايىقتى باعاسىن قوعام بەردى دە. بىراق بۇل جەردە ماسەلە اتا-انانىڭ جاۋاپكەرشىلىگىندە بولىپ تۇر. البەتتە، كۇيبەڭ تىرلىكتىڭ قامىمەن كۇن-ءتۇن دەمەي ەڭبەك ەتىپ، وتباسىن اسىراۋعا تۋرا كەلەدى. دەسە دە ءوز ۇرپاعىڭنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قۇنتتاي الماساڭ اقشا تابۋداعى قام-قارەكەتىڭنىڭ بارلىعى زايا كەتكەنمەن بىردەي ەمەس پە؟

سوندىقتان دا بالانىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كەلگەندە، جاۋاپكەرشىلىكتى ءبىرىنشى كەزەكتە اتا-انانىڭ ءوزى ارقالاۋعا ءتيىس.      

ەلورداداعى جاعداي ءساتتى اياقتالسا، وكىنىشكە قاراي 12 جاستاعى اقتوبەلىك وقۋ­شىنىڭ ءومىرىن ساقتاۋ مۇمكىن بولمادى. ناق­تى ايتقاندا، ونىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا زاڭ­نىڭ شيكىلىگى كەدەرگى كەلتىردى. مىنە، ءدال بۇل جەردە قوعامدىق جاۋاپكەرشىلىك ماسەلەسى تۋىندايدى. ەستەرىڭىزدە بولسا، وسى ايدىڭ باسىندا اقتوبەدە قاڭعىعان يتتەر 10 جاستان اسقان وقۋشىنى تالاپ، العان جاراقاتتار­دان جاس اقتوبەلىك ومىرىمەن قوش ايتىستى. رەسمي اقپاراتتارعا جۇگىنسەك، بۇل ءبىرىنشى رەت بولعان وقيعا ەمەس. بۇعان دەيىن دە اقتوبەدە 15-كە تارتا قاڭعىعان يت 13 جاستاعى وقۋشى قىزعا تاپ بەرىپ، شابۋىلداعان بولاتىن. ابىروي بولعاندا، ونى تاياۋ ماڭنان ءوتىپ بارا جاتقان تۇرعىنداردىڭ بىرەۋى قۇتقارىپ قالعان. ونىڭ وزىندە قاڭعىعان جانۋارلار­دىڭ ازۋ تىستەرى باتقانى سونشالىق، دارىگەرلەر­گە دەنە مۇشەلەرىنىڭ بىرنەشە جەرىن تىگۋگە تۋرا كەلدى.

ءوز كەزەگىندە وبلىستىق ۆەتەريناريا باسقارماسى بۇل جاعدايدا قاۋقارسىز ەكەن­دەرىن جەتكىزسە كەرەك. سەبەبى 2 ناۋرىزدان باستاپ «جانۋارلارعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ تۋرالى» جاڭا زاڭ كۇشىنە ەنىپتى. سوعان سايكەس قاراۋسىز جۇرگەن يتتەردى تەك ۇستاپ، ولاردى ۋاقىتشا قاراپ، زارارسىزداندىرىپ، بوساتۋعا عانا قۇقىق بەرىلگەن. ال قاڭعىباس يتتەر مەن مىسىقتاردى كۇتىپ ۇستاۋعا اقشا ءبولۋ ءۇشىن شەنەۋنىكتەرگە بىرىڭعاي بيۋدجەتتىك كلاسسيفيكاتورعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ قاجەت دەيدى ماماندار. ال بۇل ءۇشىن ۋاقىت كەرەك.

ادامي كاپيتالعا باسىمدىق بەرۋ تۋرالى كوپ ايتىلعانىمەن ءىس جۇزىنە كەلگەندە بارلىعى باسقاشا. ايتالىق، ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتى بويىنشا بىلتىر ەلىمىزدەن 32 209 ادام باسقا ەلگە كوشىپ كەتكەن. ونىڭ ىشىندە 8 584 ادامنىڭ جوعارى ءبىلىمى بار، بۇل 15 جاستان اسقان ەميگرانتتاردىڭ 36%-ىن قۇرايدى. مۇنى نەگە ايتىپ وتىرمىز؟ قازىر كەز كەلگەن جاستان سۇراساڭىز جەتكىلىكتى، ولار ءوز بولاشاعىن ەۋروپا نەمەسە اقش-پەن بايلانىستىرادى. ويتكەنى وركەنيەتتەن تىس قالعىسى كەلمەيدى. ال سىبايلاس جەمقورلىق پەن تامىر-تانىستىق جايلاعان، مەريتوكراتيا ءپرينتسيپى تەك فورمالدى تۇردە كورىنىس تاپقان ەلدە كىم ءوزىن باقىتتى سەزىنە الادى؟ جاستار ەرتەڭ ەمەس، بۇگىن باقىتتى عۇمىر كەشۋدى قالايتىندارىن ايتتى. وسىعان «ەستيتىن مەملەكەت» قانىعىپ، ءتيىستى شەشىمدەر قابىلداي بىلسە يگى. سەبەبى بولاشاعىمىزدىڭ وزگەنىڭ ۋىسىندا كەتىپ قالۋ قاۋپى سەيىلمەي تۇر. 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇلىلار ۇندەستىگى

قازاقستان • كەشە

باعا باقىلانادى

قارجى • كەشە

مەيىرىم شۇعىلاسى

رۋحانيات • كەشە

تسيفرلى دامۋ: جاڭا بەتبۇرىس

تەحنولوگيا • كەشە

ماحاببات اۋەنى

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار