قازاقستاننىڭ ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ قاۋىمداستىعىنىڭ قۇرىلتايشىسى, «INTELLECity» جشس جەكەمەنشىك بالاباقشاسىنىڭ ديرەكتورى مارجان احمەدجانوۆا جيىندى: «ليتسەنزيا – بۇل بەلگىلى ءبىر قىزمەتپەن اينالىسۋعا رۇقسات الۋ, ءىس جۇزىندە نارىققا كىرۋ. بىراق بالاباقشالاردىڭ كوپشىلىگى نارىققا كىرگەن. وندا ليتسەنزيا نە ءۇشىن قاجەت؟ بالاباقشا جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن قاۋىپسىزدىك جانە سانيتارلىق نورمالارى بويىنشا تەكسەرۋدەن وتەدى. مينيسترلىك بالاباقشالاردىڭ ءبىر بولىگىن ليتسەنزيالاۋ ارقىلى الىپ تاستاعىسى كەلەدى. مەملەكەت بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن قامتۋ بويىنشا قازىرگى دەڭگەيدى ساقتاۋعا دايىن با؟» دەگەن سۇراقتان باستادى.
وسى سالادا جۇمىس ىستەيتىن كاسىپكەرلەردىڭ ۋاجىنە سەنسەك, ليتسەنزيالاۋ ەنگىزىلگەن جاعدايدا بىرقاتار جەكەمەنشىك بالاباقشا جابىلۋى مۇمكىن. دەمەك قازاقستاندا مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋمەن قامتۋ دەڭگەيى ايتارلىقتاي تومەندەيدى. كاسىپكەرلەردىڭ 2010 جىلدان بەرى 280 ملرد تەڭگەدەن اسا سالعان ينۆەستيتسيالارى جوعالادى. ەلەۋلى الەۋمەتتىك قاۋىپ-قاتەر ورىن الۋى ىقتيمال.
كاسىپكەرلەر مەكتەپكە دەيىنگى قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ تەتىكتەرى قاجەت ەكەنىمەن كەلىسەدى. الايدا ساپانى ليتسەنزيالاۋدى قايتا ەنگىزۋ ارقىلى كوتەرۋ ناتيجە بەرمەيدى, دەيدى سەكتور وكىلدەرى.
ال قازاقستاننىڭ ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ قاۋىمداستىعىنىڭ الماتى قالاسى بويىنشا فيليال ديرەكتورى ليۋبوۆ ايتحوجينا: «2008-2009 جىلدارى ەلدەگى بارلىق بالاباقشانىڭ جارتىسىنا جۋىعى, ياعني 47%-ى زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرىپ, «كولەڭكەلى» جۇمىس ىستەدى دەپ ناقتى ايتا الامىز. 2013-2014 جىلدارى ليتسەنزيالاۋ الىنىپ, مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىن ورىنداۋ باعدارلاماسى قابىلدانعاننان كەيىن بۇل كورسەتكىش 13%-عا دەيىن تومەندەدى. سوندىقتان ليتسەنزيالاۋ ەنگىزىلسە, كەرىسىنشە, «كولەڭكەدە» جۇمىس ىستەيتىن بالاباقشالاردىڭ سانى كۇرت وسەتىنىنە سەنىمدىمىز», دەيدى.
قازىرگى كەزدە قازاقستاننىڭ ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ قاۋىمداستىعى 2 817 بالاباقشانىڭ مۇددەسىنە وكىلدىك ەتەدى. بۇل كورسەتكىش جۇمىس ىستەپ تۇرعان بارلىق جەكەمەنشىك بالاباقشانىڭ
(4 973 بىرلىك) 43%-ىن قۇرايدى.
قاۋىمداستىقتىڭ مالىمەتىنشە, جەكەمەنشىك بالاباقشالاردىڭ ۇلەسى مەملەكەتتىك بالاباقشالارعا قاراعاندا ءالى دە از. جەكە بالاباقشالار نەگىزىنەن وڭتۇستىك وڭىرلەردە جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردا: الماتى, نۇر-سۇلتان, شىمكەنت قالالارىندا شوعىرلانعان. ولاردىڭ باسىم بولىگى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىن ورىندايدى, ويتكەنى مەملەكەتتىڭ قارجىلاي كومەگىنسىز بيزنەستىڭ بۇل ءتۇرى ءتيىمسىز.
«وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ماماندارعا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن ەسكەرمەيدى. ال ءبىزدىڭ الەۋەت قانداي؟ بالاباقشادا كوپتەگەن وبەكتيۆتى سەبەپكە بايلانىستى كاسىبي دەڭگەيى جەتكىلىكسىز, ەڭبەكاقىسى تومەن, نەسيەسى باستان اساتىن, تۇرعىن ءۇي پروبلەماسى بار تاربيەشىلەر جۇمىس ىستەيدى. جاستار پەداگوگ ماماندىعىن تاڭدامايدى. مەملەكەت تاراپىنان تاربيەشىلەرگە قولداۋ جوق», دەپ مالىمدەدى قاۋىمداستىقتىڭ الماتى وبلىسى بويىنشا فيليال ديرەكتورى الماگۇل باتىرحانوۆا.
وسى جيىنعا ارنايى كەلگەن الماتى قالاسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ايتۋار قوشمامبەتوۆ ماسەلەنىڭ ماڭىزدىلىعىن جوققا شىعارمايدى.
«الماتى قالاسىنىڭ كاسىپكەرلەر پالاتاسى جەكەمەنشىك بالاباقشالاردىڭ كوزقاراسىن قولدايدى. مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا كوپتەگەن شەشىلمەگەن ماسەلەلەر جەتكىلىكتى. ولاردى رەپرەسسيۆتى ادىستەرمەن ەمەس, جاعدايدى ساراپتاۋ ارقىلى شەشۋ قاجەت. نارىقتىڭ پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ, وسى سالانىڭ ساپالى دامۋى ءۇشىن ۇيلەسىمدى شەشىمدەردى قابىلداۋ كەرەك», دەپ اتاپ ءوتتى پالاتا ديرەكتورى.
ايتا كەتۋ كەرەك, بالاباقشالاردا تاربيەشىلەردىڭ بۇلدىرشىندەردى ۇرىپ-سوعۋى سياقتى وقيعالار از ەمەس. قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنا دا سىن ايتىلىپ جاتادى. وسىعان وراي, ءتيىستى ۆەدومستۆو ليتسەنزيالاۋ ارقىلى وسى سالادا قاداعالاۋدى كۇشەيتپەك. بىراق مينيسترلىك بۇل وزگەرىستىڭ بۇگىن-ەرتەڭ ەنگىزىلمەيتىنىن, ءالى دە جەتكىلىكتى تالقىلاناتىنىن ايتىپ وتىر.
الماتى
