وتباسىنىڭ تىنىشتىعى – قوعامنىڭ تۇراقتىلىعى

ۇكىمەت ۇيىندە پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ وتىرىسى ءوتتى. وتىرىستا ايەلدەرگە قاتىستى سوت تورەلىگى جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, جاستاردىڭ دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمدارعا ەلىكتەۋىنە قارسى تۇرۋ, ايەلدەر كوشباسشىلىعى مەكتەپتەرىنىڭ جەلىسىن دامىتۋ, سونداي-اق تاعى باسقا دا بىرقاتار ماسەلەلەر قارالدى. ءبىرىنشى ماسەلە بويىنشا جوعارعى سوت جانىنداعى سوتتاردىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءاسيا قاسەنوۆا بايانداما جاسادى. ول جوعارعى سوتتىڭ باس پروكۋراتۋرامەن جانە ستاتيستيكا اگەنتتىگىمەن بىرىگىپ جاساعان زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەسى سوڭعى ەكى جىل ىشىندە رەسپۋبليكا بويىنشا ايەلدەردىڭ تالاپ ارىز بەرۋى 24-27 پايىزدى كورسەتكەنىن مالىمدەدى. ەگەر سوتقا قاتىستى ىستەردىڭ ۇلكەن بولىگى زاڭدى تۇلعالار مەن مەملەكەتتىك ورگاندارعا قاتىستى بولاتىنىن ەسكەرسەك, بۇل جەكەلەگەن ازاماتتار تاراپىنان بەرىلەتىن تالاپ ارىزداردىڭ جارتىسىنان كوپ ەكەنىنە دالەل. سونداي-اق, جەكەلەگەن كاتەگوريالار بويىنشا, دالىرەك ايتقاندا, بالالاردى قامقورلىققا الۋ, اليمەنت ماسەلەسى بويىنشا ايەلدەردىڭ تالاپ ارىزى وسى ماسەلەلەردەگى بارلىق ارىزداردىڭ 96-98 پايىزىن قۇرايدى ەكەن. جوعارعى سوت وكىلى تالاپ ارىزداردىڭ اراسىندا ايەلدەردىڭ جىنىستىق كەمسىتۋشىلىككە ۇشىراعانىن كورسەتەتىندەرى دە بولاتىنىن ايتىپ ءوتتى. بىراق, ونداي ارىزدار «جىنىستىق كەمسىتۋشىلىك بار ما, جوق پا» دەپ ەمەس, وبەكتيۆتى تۇردە قارالاتىنىن جەتكىزدى. سوڭعى جىلدارى ايەلدەر اراسىندا سوتتالۋشىلار سانىنىڭ وسكەنىن دە بايانداماشى اتاپ ءوتتى. 2013 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بارلىق سوتتالعانداردىڭ 12 پايىزى ايەلدەر بولعان. ايتسە دە ايەلدەرگە, ونىڭ ىشىندە ەكىقابات جانە ون ءتورت جاسقا دەيىنگى بالاسى بار ايەلدەرگە قاتىستى سوت ادامگەرشىلىك قارىم-قاتىناستى ۇستانادى. ولار ءولىم جازاسىنا نە ءومىر بويى تۇرمەدە وتىرۋ جازاسىنا كەسىلمەيدى. سونداي-اق, ءاسيا قاسەنوۆا اليمەنت ماسەلەسى توڭىرەگىندە دە ءوز ويىمەن ءبولىستى. «اليمەنتكە قاتىستى تالاپ ارىزدى نەگىزىنەن ايەلدەر بەرەدى. بىراق, ارالارىندا بالالارى بولعانى ءۇشىن ەكى جاق ءارى قاراي دا كۇندەلىكتى تىرشىلىكتە سويلەسۋگە, بالالاردىڭ ماسەلەلەرىن بىرىگىپ شەشۋگە ءماجبۇر. سول ءۇشىن تالاپ ارىز بەرۋشى مەن جاۋاپ بەرۋشىنىڭ داۋى سوتقا جەتپەستەن بۇرىن مەدياتيۆتىك جولمەن شەشىلسە, بۇل ەكى جاققا دا الدەقايدا ءتيىمدى بولماق. ويتكەنى, جاۋاپ بەرۋشى كوپ جاعدايلاردا سوتتا ءوز تابىسىن, باسقا دا جاعدايلارىن جاسىراتىنى بەلگىلى», دەيدى جوعارعى سوت وكىلى. جاستاردىڭ جات ءدىني اعىم­دارعا ەلىكتەۋى ماسەلەسى بويىنشا ءدىن ىستەرى اگەنتتىگى توراعا­سىنىڭ ورىنباسارى ەرلان ءابدى­قاسوۆ بايان­داما جاسادى. ول جاس بۋىننىڭ ورتا مەكتەپتە وقىپ جۇرگەندە-اق جات اعىمدار تۋرالى بازالىق ءبىلىمى بولۋى قاجەت­تىگى ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. ءتورا­عانىڭ ورىنباسارى بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدەگى ورتا مەكتەپتەردىڭ 9-سىنىبىندا فاكۋلتاتيۆتى ساباقتىڭ ەسەبىنەن «ءدىنتانۋ نەگىزدەرى» اتتى ارنايى كۋرستىڭ ءبىر جىلدا وتىز ساعاتقا لايىقتالىپ وتكىزىلەتىنىن مالىمدەدى. ول بيىلعى جىلى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ كۋرستى جەتىلدىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلگەنىن, زايىرلى مەملەكەتتىڭ ۇستانىمى مەن قازاق مەملەكەتىنىڭ ءداستۇرلى قۇندىلىقتارىن ءتۇسىندىرۋ بويىنشا ءپاندى كۇشەيتۋ كوزدەلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. اگەنتتىك وكىلى ءداستۇرلى ەمەس ءدىني اعىمداردىڭ اراسىندا تاجىريبەدە كەزدەسەتىن, «تالاق» دەۋمەن بۇزىلاتىن «ازا­ماتتىق نەكە» جايىن دا اڭگى­مەلەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا مەشىت يمامدارى جاستارعا ءبىرىنشى كەزەكتە نەكەسىن احاج بولىمدەرىندە تىركەتىپ, سوسىن بارىپ مەشىتتە قيدىرۋ تۋرالى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. بۇل جەردە تاعى ءبىر ەسكەرەتىن جايت – مۇسىلماندىق جولمەن نەكە قي­دىرعان كەزدە ءبىرىنشى كەزەكتە قىزدىڭ ەت جاقىندارى نەكە قيدى­رۋ راسىمىنە قاتىسۋى شارت. جالپى العاندا, قازىرگى تاڭ­دا ماحاببات بەكبوسىنوۆا با­س­قاراتىن پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ بيىلعى نە­گىزگى باسىمدىق بەرەتىن جۇمىسى – وتباسى ينستيتۋتىن كۇشەيتۋگە اتسالىسۋ بولىپ تابىلادى. سوندىقتان دا وتىرىستا قارالعان ماسەلەلەر بىرىنەن-ءبىرى وسال ەمەس. وتىرىسقا ۇلتتىق كوميسسيا مۇشەلەرىنەن باسقا رەسمي ورگانداردان, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار تاراپىنان دا بىرقاتار وكىلدەر قاتىسقانىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. ايگۇل سەيىلوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».