جالپى, ءار ءۇشىنشى قازاقستاندىق تىزگىندەگەن «تەمىر تۇلپار» ەڭ قاۋىپتى قوزعالىس كولىگىنە جاتادى ەكەن. جول ساقشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, كولىك اپاتىنىڭ كوبى قاراپايىم جول ەرەجەلەرىن ساقتاماۋدان بولادى. «كولىك سياقتى قاۋىپتى مەحانيزم اسىعىپ-اپتىعۋدى كەشىرمەيدى. كەز كەلگەن ءىس, مەيلى ول قانداي ماڭىزدى بولسا دا, وزىڭىزگە اماناتتاپ بەرىلگەن ومىرىڭىزگە تاتىمايتىنىن ەشقاشان ەسىڭىزدەن شىعارماڭىز. ەشكىم دە بىرەۋدىڭ ءومىرىن وكسىتۋگە قۇقى جوق. ول ءۇشىن كولىك رولىندە وتىرعان ءاربىر جۇرگىزۋشى جول ءجۇرۋ ەرەجەسىن ساقتاۋعا مىندەتتى», دەيدى ماماندار.
ەكىنشى, اۆتوكولىكتەردىڭ سەنىمدى ءارى قاۋىپسىزدىگى دە ءومىرىڭىزدى ساقتاندىرۋعا كەپىلدىك بەرەدى. كولىكتەردىڭ قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىنە ارنايى زەرتتەۋلەر جۇرگىزگەن Freedom Finance Insurance ساقتاندىرۋ كومپانياسىنىڭ ماماندارى اۆتوموبيلدەردىڭ تانىمال مودەلدەرىنىڭ ءبارى سەنىمدى جانە قاۋىپسىز بولا بەرمەيتىنىن ايتادى. «قازاقستاندا Hyundai Accent, Kia Rio مودەلدەرى وتە تانىمال. بۇل – ەل تۇرعىندارىنىڭ ەڭ كوپ ساتىپ الاتىن كولىكتەرى. بىراق ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءتيىستى تالاپتارعا ساي ەمەس. مىسالى, Euro NCAP اگەنتتىگىنىڭ زەرتتەۋلەرىنە سۇيەنسەك, Kia Rio مودەلىن يەلەنگەن جۇرگىزۋشىنىڭ قاۋىپسىزدىگى – 85%, ال ونىڭ قاسىنداعى جولاۋشىنىڭ قاۋىپسىزدىگى 62% دەڭگەيىندە عانا باعالانعان. Hyundai Accent اۆتوموبيلىنە جۇرگىزىلگەن كراش-تەستىڭ ناتيجەسى جۇرگىزۋشىنىڭ قاۋىپسىزدىگى بار بولعانى – 9%, ماشينا ىشىندەگى بالالاردىكى – 11% عانا ەكەنىن كورسەتكەن», دەيدى ساقتاندىرۋ كومپانياسىنىڭ ماماندارى.
وكىنىشكە قاراي, قازاقستاندىقتاردىڭ كوبى كولىكتىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ەمەس, ونىڭ باعاسىنا, ۇنەمدىلىگى مەن ءجۇرۋ توزىمدىلىگىنە كوڭىل اۋدارادى ەكەن.
سونىمەن ەلىمىزدە جۇرگەن كولىكتەردىڭ ىشىندە ەڭ سەنىمدىسى قايسى؟ كازاقستاندىق اۆتوبيزنەس قاۋىمداستىعىنىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس 2022 جىلعى ساتىلىمى جوعارى اۆتوموبيلدەر قاتارىندا Hyundai, Chevrolet, Kia, Lada جانە Toyota تانىلعان. بىراق بۇل كولىكتەر قازاقستاندىق نارىقتا تانىمال جانە سۇرانىسقا يە بولعانىمەن, ولاردىڭ سەنىمدىلىگى جوعارى دەڭگەيدە ەمەس. Freedom Finance Insurance ساقتاندىرۋ كومپانياسىنىڭ ماماندارى جۇرگىزگەن ساۋالداماعا سايكەس ەلىمىزدەگى ەڭ سەنىمدى كولىكتەر رەتىندە Volvo XC90, Toyota Camry, Mercedes-Benz E اتالعان. ايتالىق, NCAP اگەنتتىگى كراش-تەست ناتيجەسىندە Volvo XC90 اۆتوموبيلىنە 5 جۇلدىز بەرگەن. زەرتتەۋشىلەردىڭ پىكىرىنشە, بۇل كولىككە وتىرعان جۇرگىزۋشى مەن جولاۋشىنىڭ قاۋىپسىزدىك دەڭگەيى 97%-عا جەتەدى. ونىڭ بامپەر مەن رادياتور شىلتەرى جابىندىسىنىڭ جۇمساقتىعى سونداي, بايقاۋسىزدا كولىك دوڭگەلەگىنىڭ استىندا قالعان ادامنىڭ امان قالۋ مۇمكىندىگى 72%-عا دەيىن جەتەدى ەكەن.
Toyota Camry كولىگىنىڭ دە قاۋىپسىزدىك دەڭگەيى جوعارى بولىپ شىققان. ونىڭ قاۋىپسىزدىگىنە جۇرگىزىلگەن تەستىڭ ەڭ جوعارعى بالى – 16 بولسا, كولىك وسى بالدىڭ تۇگەلىن ەنشىلەگەن.
سونداي-اق ەڭ قاۋىپسىز اۆتوموبيل رەتىندە اتالعان Mercedes-Benz E كولىگى اپاتقا ۇشىراعان جاعدايدا جۇرگىزۋشىنىڭ امان قالۋ ىقتيمالدىعى 95%-دى قۇراعان. بۇل دا – جوعارى كورسەتكىشتىڭ ءبىرى.
جالپى, جەڭىل كولىكتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن ءار ەل وزىنشە باعالايدى. بۇل سول مەملەكەتتە تانىمال كولىكتەردىڭ ماركالارى مەن جۇرگىزۋشىلەردىڭ تاڭداۋىنا دا كوپ بايلانىستى. مىسالى, امەريكالىقتار بيىلعى جاريالاعان رەيتينگىدە ەڭ سەنىمدى كولىك دەپ Hyundai Elantra مودەلىن اتاعان. ولاردىڭ پىكىرىنشە, كولىكتىڭ سىرتى بەرىك بولاتپەن قاپتالعان, قانداي اپاتتا تا توتەپ بەرە الادى. زاماناۋي ەلەكترونيكاسى مەن قاۋىپسىزدىك جاستىقتارى دا اقىلمەن جاسالعان. سونىمەن قاتار اقش Kia Soul, ۆولۆو حس90 كولىكتەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن دە وتە جوعارى باعالاپتى.
ال ەۋروپالىقتار Nissan Qashqai, Volvo C40 Recharge, Mercedes-Benz C-Class كولىكتەرىنىڭ قورعاۋ جۇيەسى مىقتى دەپ سانايدى. اۆتوموبيلدەر قاۋىپسىزدىگى بويىنشا تەست جۇرگىزۋ جونىندەگى ەۋروپالىق كوميتەتى Nissan Qashqai كولىگىنىڭ قۇرىلىمى مەن ديزاينى عانا ەمەس, سىرتقى قاڭقاسى دا بەرىك جاسالعانىن ايتادى. سونىڭ ناتيجەسىندە كولىك بەتپە-بەت سوقتىعىسسا دا جۇرگىزۋشى مەن جولاۋشىنىڭ ءومىرى امان ساقتالاتىن كورىنەدى.
ال Volvo C40 Recharge كولىگىندە توتەنشە جاعدايلاردا جول جولاعىندا كولىكتى ۇستاپ قالۋ جانە ونى ساقتاپ قالۋ جۇيەسى بار بولسا, Mercedes-Benz C-Class مودەلىندە اپاتتىق جاعدايدا بىردەن ىسكە قوسىلاتىن قاۋىپسىزدىك جۇيەسى بار ەكەنى, سونىڭ ناتيجەسىندە اۋىر جاراقات الۋ ىقتيمالدىعى ازاياتىنى اتاپ كورسەتىلگەن. بۇل كولىكتە ۆيزۋالدى جانە دىبىستى دابىلدار دا ورناتىلعان. مۇنداي بەلگىلەر سالونداعى كۇدىكتى قيمىلدار تۋرالى جۇرگىزۋشىگە ۇنەمى ەسكەرتىپ وتىرادى. وسىنداي ارتىقشىلىقتارى دا Volvo C40 Recharge مودەلىن وتە قاۋىپسىز ءارى سەنىمدى كولىك ەتىپ وتىر.
جاپونيا ەلى Toyota Prius, Honda Jazz, Subaru XV مودەلدەرىن جوعارى باعالاسا, قىتاي Baojun 730. Wulling Hongguang, GAC Trumpchi GS4 كولىكتەرىن ءتاۋىر كورەدى.
ال رەسەيلىكتەر Seat Tarraco, Hyundai Santa Fe, Toyota Highlander كولىكتەرىن سەنىمدى دەپ سانايدى. رەسەيلىك اۆتوزەرتتەۋشىلەردىڭ پىكىرىنشە, Hyundai Santa Fe ماشيناسىنىڭ شاناعى وتە بەرىك. سونىمەن قاتار بۇل كولىكتە قاۋىپسىزدىكتىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق فۋنكتسيونالى بار: اپات الدىندا تەجەۋدىڭ اۆتوماتتى جۇيەسى, مونيتورينگ جانە كورىنبەيتىن زونادا اۆتوموبيلدەردىڭ سوقتىعۋىنىڭ الدىن الاتىن جەلى بار.
Toyota Highlander كولىگىندە بەتپە-بەتتەگى قاۋىپ-قاتەردى ەسكەرتەتىن فۋنكتسيا, جول بەلگىلەرىن ايقىندايتىن جانە مونيتورينگ جاسايتىن بەلگى, الىستاعى جارىقتى باسقارۋعا بولاتىن جۇيە ورناتىلعان. سونداي-اق كولىكتىڭ ايبىندى گاباريتى مەن قاتتى شاناعى دا رەسەيلىكتەردىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولىپتى.
ءيا, كولىك – پايدالى مەحانيزم, بىراق ونى دۇرىس جۇرگىزبەسە, قاۋىپتى ەكەنىن دە ەستەن شىعارماۋ قاجەت. Freedom Finance Insurance سك ماماندارىنىڭ كەڭەسىنە قۇلاق تۇرسەك, كولىك ساتىپ الاردا ونىڭ قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىنە دە كوڭىل اۋدارعان ءجون. «جاڭا كولىك ساتىپ الۋشىلار كوبىنە كولىكتىڭ ارزانىنا جۇگىرەدى. بىراق ونىڭ قاۋىپسىزدىگىنە دە ەرەكشە دەن قويعان ابزال. ويتكەنى ادامنىڭ ومىرىنەن ارتىق ماڭىزدى ەشتەڭە جوق. قارا جولدا قانشاما ادامنىڭ ءومىرى ءۇزىلىپ جاتادى. كەي جاعدايدا كولىكتىڭ ساپاسىزدىعى دا وعان اسەر ەتەدى. سوندىقتان كولىكتىڭ سەنىمدىلىگىنە, باعاسى مەن ساپاسىنىڭ ارا قاتىناسىنا, تەحنيكالىق سيپاتتامالارىنا ايرىقشا نازار اۋدارىپ, اۆتوزەرتتەۋشىلەردىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولعان كولىككە تاڭداۋ جاساعان ءجون», دەيدى ماماندار.
