بيىل الماتى قالاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا قالانىڭ پەريناتالدىق ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسى جونىندە بايانداعان قالالىق دەنساۋلىق باسقارماسىنىڭ شتاتتان تىس باس پەدياترى, پروفەسسور قارلىعاش جۇبانىشەۆا: «الماتىعا دەنساۋلىقتى جاقسارتۋ جانە بالالار اراسىنداعى ءولىم-ءجىتىمدى ازايتۋدا ءتۇرلى تەحنولوگيالار كەلىپ جاتىر. قالانىڭ بوساندىرۋ مەكەمەلەرىندە ءتۇرلى ءىس-شارالارمەن قاتار, «انا مەن بالانى قورعاۋ», «انا بولۋدىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ» باعدارلامالارى جۇمىس ىستەيدى. ەڭ باستىسى, انا دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا جانە دەنى ساۋ بالانى دۇنيەگە اكەلۋگە باعىتتالعان ءتيىمدى پەريناتالدىق تەحنولوگيالار ەنگىزىلىپ وتىر», دەيدى.
پروفەسسوردىڭ ايتۋىنشا, قالادا بالا ءولىمى مەن سىرقاتتانۋشىلىق كورسەتكىشى ەلىمىزدىڭ باسقا ايماقتارىنا قاراعاندا, سالىستىرمالى تۇردە تومەن جانە بۇل ۇدەرىس جالعاسىن تاۋىپ وتىر. دەگەنمەن دارىگەرلەردى شالا تۋىلعان نارەستەلەر, ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن, باقىلاۋ كابينەتتەرىندە باقىلاۋدى قاجەت ەتەتىن, ورتالىق جۇيكە جۇيەسىنىڭ پاتولوگياسى بار بالالار, جۇقپالى پاتولوگيالارمەن بايلانىستى كەسەلدەرى بار بالالاردىڭ جاعدايى الاڭداتادى.
بارلىق پەرزەنتحانانىڭ قىزمەتى سابيلەردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا جۇمىلدىرىلسا, قالادا 7 فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك مەكەمە بار, ولار ەڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جۇمىس ىستەيدى. ءتيىستى ماماندار سالماعى 500 گرامنان دا از بولىپ تۋعان قىزىل شاقالاردى كۇتۋ, سالماعى از جانە اۋرۋ نارەستەلەردىڭ اۋرۋشاڭدىعىن ازايتۋمەن اينالىسادى.
الايدا سپيكەر بالالار اۋرۋلارىنىڭ الدىن الۋدا ماڭىزدى ماسەلە – الدىمەن انا ءسۇتى ەكەنىن ايتادى. بالانىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋدا انا سۇتىنەن اسقان شيپا دا, تاماق تا جوق.
ق.جۇبانىشەۆا مەگاپوليستەگى پەريناتالدىق ورتالىقتاردىڭ جۇمىسىنا ەگجەي-تەگجەيلى توقتالا وتىرىپ, قازاقستاندا 2008 جىلدان باستاپ ستاتيستيكالىق ەسەپ بەرۋگە ەنگىزىلگەن ولشەمدەر بويىنشا جۇكتىلىك مەرزىمى 22 اپتا نەمەسە ودان دا كوپ بولعاندا تۋعان; تۋىلعانداعى سالماعى 500 گر نەمەسە ودان جوعارى: ۇزىندىعى 25 سم نەمەسە ودان كوپ نارەستەلەر ومىرشەڭ بولاتىنىن ايتادى.
«جۇكتى ايەلدەردى مەرزىمىنەن بۇرىن بوسانعان ايەلدەردى جانە ولاردىڭ شالا تۋعان نارەستەلەرىن جوعارى مامانداندىرىلعان كومەكپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكادا پەريناتالدىق كومەكتى اۋدانداستىرۋ جۇرگىزىلدى. مۇنداعى ماقسات – بارلىق مەرزىمىنەن بۇرىن بوسانۋلاردى 2-ءشى جانە 3-ءشى دەڭگەيدەگى اكۋشەرلىك ۇيىمدارعا شوعىرلاندىرۋ. بۇل پاتسيەنتتىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن قاجەتتىلىگىنە نەگىزدەلگەن كۇتىمنىڭ ۇزدىكسىزدىگىن ساقتاۋ اياسىندا ءاربىر بوسانعان كەزدە بارلىق اناعا جانە ولاردىڭ جاڭا تۋعان نارەستەلەرىنە بىلىكتى كۇتىمدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەت», دەدى سپيكەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, پەريناتالدىق مەديتسينا – ءارتۇرلى كلينيكالىق جانە ىرگەلى ماماندىقتاردىڭ عالىمدارى مەن تاجىريبە جۇزىندەگى مامانداردى بىرىكتىرەتىن مەديتسينانىڭ جاڭا سالاسى. پەريناتالدىق مەديتسينا ماماندارىنا پەدياترلار مەن نەوناتولوگتەر, اكۋشەر-گينەكولوگتەر, نەۆروپاتولوگتەر جانە 15-تەن استام باسقا ماماندىقتاردىڭ وكىلدەرى كىرەدى.
پەريناتالدىق ورتالىقتار – جۇكتى ايەلگە, بوساناتىن ايەلگە, بوسانعان ايەلگە جانە جاڭا تۋعان نارەستەگە جوعارى بىلىكتى مەديتسينالىق كومەكتىڭ تولىق كەشەنىن كورسەتەتىن كوپ سالالى مەديتسينالىق مەكەمەلەر. ونىڭ قۇرىلىمىندا پەريناتالدىق پاتولوگياسى بار بالالاردى كۇتۋ, وڭالتۋ جانە ديناميكالىق باقىلاۋ كەزەڭدەرىنىڭ بولۋى قاعيداتتى ءارى ماڭىزدى.
سول سياقتى بۇل سالادا مەديتسينالىق يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار ازىرلەنىپ, جاڭا تۋعان نارەستەلەردى باسقارۋدىڭ نەگىزگى ستاندارتتارى مەن حاتتامالارى ەنگىزىلگەن, ولار مەديتسينالىق كومەكتى وڭتايلاندىرۋعا جانە ساپاسىن ارتتىرۋعا ءتيىس.
«بۇگىندە مامانداردىڭ الدىندا جاڭا مىندەتتەر تۇر, ونى شەشۋ بولاشاقتا نارەستە ءولىمىنىڭ ديناميكاسى قانداي بولاتىنىن عانا ەمەس, بۇل دەنە سالماعى وتە تومەن بالالاردى كۇتۋگە تىكەلەي بايلانىستى, سونىمەن قاتار ولاردىڭ كەيىنگى جاس كەزەڭدەرىندە ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى قانداي بولاتىنىن انىقتايدى», دەدى ول.
الماتى دارىگەرلەرى بالالاردا ءجيى كەزدەسەتىن كەسەل تۇرلەرى تۋرالى دا ءسوز قوزعادى. جاس بالالاردا كەڭ تارالعان دەنساۋلىق ماسەلەسىنە نەفرولوگيالىق جانە ستوماتولوگيالىق اۋرۋلار جاتادى. بۇل ماسەلە بويىنشا ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينا جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ فاكۋلتەتى جوعارى مەديتسينا مەكتەبىنىڭ كلينيكالىق ماماندىقتار كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى كلارا شالاباەۆا مەن قالانىڭ شتاتتان تىس باس بالالار نەفرولوگى, №2 قالالىق بالالار كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنىڭ نەفرولوگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ساۋلە الپىسباەۆا ءسوز الدى.
كلارا شالاباەۆانىڭ ايتۋىنشا, بالالاردا اسىرەسە ءتىس اۋرۋلارى ءجيى كەزدەسەدى.
«دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ولشەمدەرى بويىنشا ءبىزدىڭ رەسپۋبليكادا ءارتۇرلى جاس توپتارىنداعى بالالاردا ءتىس جەگىسىنىڭ تارالۋى ورتا ەسەپپەن 70-85 پايىزدى قۇرايدى, ال قارقىندىلىعى بويىنشا ءبىزدىڭ بالالاردا كاريەستىڭ دەكومپەنساتسيالانعان ءتۇرى ءجيى كەزدەسەدى», دەدى ك.شالاباەۆا.
بالالاردىڭ ستوماتولوگيالىق دەنساۋلىعىنىڭ مۇنداي جاعدايعا جەتۋىنە – جۇكتىلىك كەزىندەگى, ايەل دەنساۋلىعىنداعى كىناراتتار, جۇكتىلىك كەزىندەگى دۇرىس تاماقتانۋ, ءومىردىڭ ءبىرىنشى جىلىنداعى بالانىڭ اۋرۋى, كىشى جانە مەكتەپ جاسىنداعى ديەتاداعى كومىرسۋلاردىڭ ارتىق بولۋى, اۋىز قۋىس گيگيەناسىنىڭ ساقتالماۋى سەبەپ بولىپ وتىر.
سونداي-اق سپيكەر ءتىس اۋرۋلارىنىڭ العاشقى پروفيلاكتيكاسى باعدارلاماسىنىڭ جوقتىعى, مەكتەپ جاسىنداعى بالالارعا جوسپارلى تۇردە اۋىز قۋىسىن ساۋىقتىرۋ, جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردەگى ستاتسيونارلىق ستوماتولوگيالىق كابينەتتەردىڭ جابىلۋى سياقتى ماڭىزدى الەۋمەتتىك فاكتورلار ءتىس دەنساۋلىعىنىڭ ناشارلاۋىنا اكەلىپ سوقتىراتىنىن اتاپ ءوتتى.
وسى ارادا رەسپۋبليكاداعى ستوماتولوگيالىق مەكەمەلەردىڭ 80%-دان استامىنىڭ جەكەمەنشىككە ءوتۋى ستوماتولوگيالىق كومەكتى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردەن الىستاتقانىن جاسىرۋدىڭ قاجەتى جوق. ستوماتولوگيالىق قىزمەتتەردىڭ (پلومبالاردىڭ) جوعارى باعاسى اتا-اناسىنىڭ ماتەريالدىق جاعدايى تومەن اۋىلدى جەرلەردە تۇراتىن كوپبالالى وتباسى بالالارىنىڭ اۋىز قۋىسىن جاقسارتۋ مۇمكىندىگىنەن ايىردى.
«اۋىز قۋىسىنىڭ جاعدايى جالپى دەنساۋلىق كورسەتكىشى بولىپ تابىلادى. ال ءتىس اۋرۋىن ازايتپاي, دەنى ساۋ بالا ءوسىرۋ مۇمكىن ەمەس», دەدى ك.شالاباەۆا.
№2 قالالىق كلينيكالىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ نەفرولوگيا بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ساۋلە الپىسباەۆا بۇگىندە بالالار اراسىندا نەفرولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ ءجيى كەزدەسەتىنىن ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇل-قىزداردىڭ 80-85%-ى – ءزار شىعارۋ جولدارى ينفەكتسياسىنا شالدىققان.
سپيكەر بارلىق اتا-اناعا بالالارىنىڭ سەبەپسىزدەن سەبەپسىز دەنە قىزۋى كوتەرىلگەندە, ديزۋريا پايدا بولعان كەزدە – اۋىرسىنۋمەن, ىسىنۋمەن ءجيى ءزار شىعارۋ نەمەسە بالا از ءزار شىعارا باستاعان جاعدايدا مىندەتتى تۇردە جالپى ءزار ءاناليزىن وتكىزىپ, ۋچاسكەلىك دارىگەرگە نەمەسە نەفرولوگكە جۇگىنۋدى ۇسىندى.
«بۇل اۋرۋلاردىڭ كوبىن وزدىگىنەن جويۋعا بولاتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل كەسەلدەردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن بالالاردىڭ سۋدى كوپ ىشۋىنە, قىزداردىڭ دۇرىس شايىنۋىنا, دارەتكە دۇرىس وتىرۋ مەن ءىش قاتۋدىڭ الدىن الۋعا ءمان بەرۋ كەرەك», دەيدى ساۋلە الپىسباەۆا.
الماتى
