ەكى نۇسقا قاراستىرىلىپ وتىر
ەنەرگەتيكا ءمينيسترى بولات اقشولاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جۇمىستار رەسپۋبليكانى گازداندىرۋدىڭ 2015-2030 جىلدارعا ارنالعان باس سحەماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇگىندە گاز تۇتىنۋدىڭ كۇرت وسۋىنە جانە ەلدى ودان ءارى ۇزدىكسىز گازداندىرۋ ءۇشىن گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ قاجەت. سوندىقتان مينيسترلىك QazaqGaz-بەن بىرلەسىپ گازداندىرۋدىڭ باس سحەماسىن وزەكتەندىرۋدە. بۇل رەتتە سولتۇستىك وڭىرلەر مەن شىعىس قازاقستان وبلىسىن گازداندىرۋدىڭ ەكى نۇسقاسى قاراستىرىلۋدا. ءبىرىنشىسى – رەسەي فەدەراتسياسى ارقىلى گازداندىرۋ. اتالعان نۇسقا قازاقستاندىق-رەسەيلىك جۇمىس توبىنىڭ شەڭبەرىندە قاراستىرىلۋدا.
– مينيسترلىك اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, گازداندىرۋدىڭ نۇسقالارىن قاراۋ ءۇشىن تۇتىنۋدىڭ شاماداعى كولەمىن انىقتاپ, رەسەيلىك تاراپقا جولدادى. سونداي-اق گاز قۇبىرلارىنىڭ وڭتايلى مارشرۋتتارى انىقتالدى. ءبىرىنشى باعىت – «بارناۋل – رۋبتسوۆ – سەمەي – وسكەمەن – پاۆلودار». ۇزىندىعى – شامامەن 1 مىڭ شاقىرىم. ەكىنشى باعىت – «ەسىل – پەتروپاۆل – كوكشەتاۋ – نۇر-سۇلتان». ونىڭ ۇزىندىعى – شامامەن 644 شاقىرىم. بۇگىنگى تاڭدا رەسەيلىك تاراپ ەسەپتەۋ جۇرگىزۋدە. ول وسى جىلدىڭ ەكىنشى توقسانىندا دايىن بولماق. سونداي-اق ءبىز شىعىس قازاقستان وبلىسى مەن سولتۇستىك وڭىرلەردى رەسەي فەدەراتسياسىنان سۇيىتىلعان تابيعي گازدى جەتكىزۋ ارقىلى گازداندىرۋ نۇسقاسىن زەرتتەۋدەمىز. ول ءۇشىن كومپريميرلەۋ مەن قايتا گازداندىرۋدىڭ ءتيىستى ينفراقۇرىلىمىن سالۋ جانە قۇرىلىسقا ءتيىستى ينۆەستيتسيالار سالۋ تالاپ ەتىلەدى, – دەدى ب.اقشولاقوۆ.
سونداي-اق گازدى «سارىارقا» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنان بەرۋ گازداندىرۋدىڭ بالامالى نۇسقاسى سانالادى. قازىرگى تاڭدا «استاناگاز قمگ» اق اقمولا جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىن گازداندىرۋدى كوزدەيتىن «سارىارقا» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنىڭ ەكىنشى جانە ءۇشىنشى كەزەڭدەرىن سالۋ بويىنشا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەنى تۇزەتتى. مەمساراپتاما الداعى ايدا دايىن بولماق. «استاناگاز قمگ» دەرەگىنشە, ۇزىندىعى 483 شاقىرىم بولاتىن «سارىارقانىڭ» ەكىنشى جانە ءۇشىنشى كەزەڭدەرىن سالۋ قۇنى شامامەن 165 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.
– «سارىارقا» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنىڭ I كەزەڭىنىڭ قۇرىلىسى 2019 جىلى اياقتالدى. بۇگىنگى تاڭدا نۇر-سۇلتان قالاسى مەن قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمدىكتەرى گاز تاراتۋ جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋدە. ەلوردا بويىنشا 14 مىڭنان استام ابونەنت نەمەسە 191 مىڭنان استام ادام تابيعي گازعا قول جەتكىزدى. وسى جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن حالىق سانى شامامەن 92 مىڭ ادام بولاتىن تەلمان, پريگورودنىي, فەميلي ۆيللادج, گاردەن ۆيللادج, يلينكا, قاراوتكەل, شۇبار, ءوندىرىس, كيرپيچنىي تۇرعىن الاپتارىنا جەتكىزۋ جەلىلەرىن سالۋدى كوزدەيتىن جوبالارعا 23 ملرد تەڭگە ءبولىندى, – دەدى مينيستر.
قاراعاندى وبلىسىندا شامامەن 2,7 مىڭ ابونەنت نەمەسە 8,1 مىڭ ادام تابيعي گازعا قول جەتكىزدى. وبلىس اكىمدىگى شەت, بۇقار جىراۋ اۋداندارى مەن جايرەم كەنتىن گازداندىرۋ جوبالارىن ازىرلەۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە.
– بيىل ەلدى گازداندىرۋدى دامىتۋعا مينيسترلىكتىڭ بيۋدجەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 45,8 ملرد تەڭگە ءبولىندى, سونداي-اق 2022 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ شەڭبەرىندە قوسىمشا 50,1 ملرد تەڭگە قولداۋ تاپتى. ناتيجەسىندە, 133 جوبانى ىسكە اسىرۋعا 96 ملرد تەڭگە قاراستىرىلدى. بۇل 146 مىڭ ادامدى نەمەسە 93 ەلدى مەكەندى گازبەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى گازداندىرۋ دەڭگەيىن 58,43 پايىزعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان, – دەدى ول.
كۇن تارتىبىندەگى ماسەلە بويىنشا «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق توراعاسى الماسادام ساتقاليەۆ, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ جانە باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدەرى دە بايانداما جاساپ, اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالدى.
الەمدىك ەنەرگەتيكالىق نارىققا جۇرگىزىلگەن تالداۋ ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ باسقا تۇرلەرىن ءوندىرۋ مەن تۇتىنۋىنا قاراعاندا گاز ونەركاسىبى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن كورسەتىپ وتىر. قازاقستانداعى جاعداي دا ءدال وسىنداي. ماسەلەن, 2017 جىلى ەلىمىز شامامەن 14 ملرد تەكشە مەتر گاز تۇتىنسا, 2021 جىلى ونىڭ كولەمى 19 ملرد تەكشە مەترگە جاقىندادى. بىلتىردىڭ وزىندە 3 600-دەن استام ونەركاسىپتىك نىسان گازعا كوشىرىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە سوڭعى 5 جىلدا ىشكى نارىقتا گاز تۇتىنۋ كولەمى 35 پايىزعا ءوستى.
– بيىل تۇتىنۋ كولەمى 20 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن وسەدى دەپ بولجانۋدا. گازداندىرىلعان ەلدى مەكەندەردىڭ جالپى سانى 1 700-دەن اسادى. وسىلايشا 11 ملن-نان استام قازاقستاندىق تابيعي گازعا قول جەتكىزەدى.بۇل تۇراقتى ءوسىم كورسەتىپ وتىرعان گاز سالاسىنىڭ ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىندا ماڭىزدى ورىن الاتىنىن كورسەتەدى. وسىعان وراي, بىرنەشە ماسەلەگە نازار اۋدارعىم كەلەدى. بىرىنشىدەن, ءوسىپ كەلە جاتقان حالىق سانى مەن ونەركاسىپ سالاسىنىڭ قاجەتتىلىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن گاز كولەمى جەتكىلىكتى بولۋى كەرەك. سوندىقتان رەسۋرستىق بازانى كەڭەيتۋ, ونىڭ ىشىندە اۋقىمدى گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارى نەگىزگى مىندەتكە اينالۋى ءتيىس. شيكىزات قورى, اسىرەسە گازدىڭ جەتكىلىكتى كولەمى نارىققا كەلەتىن الەۋەتتى ينۆەستورلار ءۇشىن اسا ماڭىزدى. 15 ماۋسىمعا دەيىن جەتىلدىرىلگەن مودەلدىك كەلىسىمشارتتى ازىرلەۋ اياسىندا گاز جوبالارى ءۇشىن رەتتەۋشىلىك جانە فيسكالدىق پرەفەرەنتسيالاردىڭ تۇپكىلىكتى پاكەتىن ازىرلەۋدى تاپسىرامىن, – دەدى پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى نازار اۋدارعان ەكىنشى ماسەلە ەلدى ودان ءارى گازداندىرۋ گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىنىڭ دەڭگەيى مەن جاعدايىنا تىكەلەي بايلانىستى.
– بۇگىنگى تاڭدا گاز قۇبىرلارى ماكسيمالدى قۋاتىندا جۇمىس ىستەپ تۇر. ولاردىڭ كوبى كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان جاڭا نىسانداردى سالۋ, ەسكىلەرىن جاڭعىرتۋ جانە جوندەۋ بويىنشا ناقتى جوسپار بولۋى كەرەك. وسىعان وراي 1 شىلدەگە دەيىن ۇكىمەتكە وڭىرلەردى گازداندىرۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى باس سحەماسىنىڭ جاڭارتىلعان جوباسىن ەنگىزۋدى تاپسىرامىن. ءۇشىنشى ماسەلە دە ماڭىزدى. مەملەكەت باسشىسى ەلدىڭ سولتۇستىك جانە شىعىس وڭىرلەرىن گازداندىرۋدىڭ وڭتايلى نۇسقاسىن ايقىنداۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى. قازىر ەكى نۇسقا پىسىقتالىپ جاتىر. ءبىرى – رەسەي ارقىلى گاز تارتۋ, ەكىنشىسى «سارىارقا» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرى ارقىلى تارتۋ. بۇل – وتە ماڭىزدى ماسەلە. سوندىقتان كەشىكتىرۋگە بولمايدى. 1 قىركۇيەككە دەيىن اتالعان نۇسقالارعا كەشەندى باعالاۋ جۇرگىزىپ, كەلىسىلگەن شەشىمدى ەنگىزۋدى تاپسىرامىن, – دەدى ءا.سمايىلوۆ.
سۋدى ءتيىمدى پايدالانۋ كەرەك
ۇكىمەت وتىرىسىندا وسى جىلدىڭ ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭىندە سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماسەلەسى دە قارالدى. ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى سەرىكقالي برەكەشەۆتىڭ مالىمەتىنشە, بارلىق سۋ توعانىنان تۇراقتى سۋارۋعا شامامەن 11,6 تەكشە شاقىرىم سۋ جۇمسالادى. ونىڭ 11,3 تەكشە كيلومەترى نەمەسە 97 پايىزى پايىزى وڭتۇستىكتەگى 4 وبلىسقا تيەسىلى. ولار – 1,28 ملن گەكتار سۋارمالى الاڭى بار نەمەسە ەل بويىنشا بارلىق سۋارمالى الاڭنىڭ 80 پايىزىن (1,6 ملن گەكتار) قۇرايتىن الماتى, جامبىل, تۇركىستان جانە قىزىلوردا وبلىستارى.
– سوڭعى جىلدارى ەلدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىندە سۋ تاپشىلىعى وتكىر سەزىلۋدە. اتالعان وڭىرلەردە ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭنىڭ تۇراقتى ءوتۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وتكەن جىلدىڭ قاراشاسىنان دايىندىق جۇمىستارى باستالدى. مينيسترلىك 2021-2022 جىلدارداعى ۆەگەتاتسيالىق جانە ۆەگەتاتسياارالىق كەزەڭدەردەگى جۇمىس جوسپارىن بەكىتتى. ونىڭ شەڭبەرىندە بىرقاتار سىرتقى جانە ىشكى ءىس-شارالار ىسكە اسىرىلادى. بىرىنشىدەن, جوعارعى سۋ قويمالارىنان قوسىمشا سۋ اعىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شەكتەس ەلدەرمەن جۇمىس ىستەۋ. ەكىنشىدەن, ترانسشەكارالىق وزەندەر باسسەيندەرىندەگى مەملەكەتارالىق پايدالانۋ كانالدارىن جوندەۋ. ۇشىنشىدەن, سۋلاندىرۋ جەلىسىنىڭ ماگيسترالدى جانە شارۋاشىلىقارالىق كانالدارىن تازالاۋ جانە قوسىمشا جابدىقتاردى ساتىپ الۋ. تورتىنشىدەن, ىلعالدى كوپ قاجەت ەتەتىن داقىلدار (كۇرىش, ماقتا, پياز) القاپتارىن قىسقارتۋ. بەسىنشىدەن, سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن كەڭىنەن ەنگىزۋ, – دەدى س.برەكەشەۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, شەكتەس ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىق شەڭبەرىندە قىرعىز تاراپىمەن تاۋار الماسۋ جانە كوممەرتسيالىق نەگىزدە ەلەكتر ەنەرگياسىن جەتكىزۋ بويىنشا «دوستىق» كانالى ارقىلى جاز ايلارىندا 330 ملن تەكشە مەتر كولەمىندە سۋ بەرۋ ماسەلەسىن شەشۋگە قول جەتكىزىلگەن.
– 25-28 مامىردا بىشكەك قالاسىندا تاۋار الماسۋ شەڭبەرىندە ەلەكتر ەنەرگياسىن قايتارۋ كەستەسى ماۋسىم-تامىز ايلارىنا اي سايىن, ال ماۋسىم ايىنا ءار كۇنگە كەلىسىلەتىن بولادى. بۇدان باسقا, تاراپتار شۋ جانە تالاس وزەندەرىنىڭ باسسەيندەرىندەگى مەملەكەتارالىق پايدالانۋداعى سۋ شارۋاشىلىعى قۇرىلىستارىنا زەرتتەۋ جۇرگىزبەك. سونداي-اق تاجىك تاراپىمەن توقتوعۇلدان تاستالعان سۋ كولەمىن «باحري توچيك» سۋ قويماسى ارقىلى وتكىزۋ تۋرالى الدىن الا كەلىسىم بار. مامىر ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن «باحريتوچيك» سۋ قويمالارىن ىسكە قوسۋ شارتتارى كەلىسىلىپ, 5-6 ماۋسىمدا دۋشانبە قالاسىندا ءۇش جاقتى حاتتامامەن وسى شارتتار بەكىتىلەتىن بولادى, – دەدى مينيستر.
س.برەكەشەۆ ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىندا نارىن-سىرداريا سۋ قويمالارى كاسكادىنىڭ بولجامدى جۇمىس رەجىمى كەلىسىلگەنىن جەتكىزدى. وعان سايكەس شاردارا سۋ قويماسىنا ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭدەگى اعىن 3,9 ملرد تەكشە مەتردى قۇراۋعا ءتيىس. ول ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭنەن شىعىنسىز وتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
– شۋ جانە تالاس وزەندەرىنىڭ باسسەيندەرىن سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ تۇراقتى. شۋ-تالاس سۋ شارۋاشىلىعى كوميسسياسىنىڭ 30-شى وتىرىسى بارىسىندا مەملەكەتارالىق كانالدار بويىنشا تالاس وزەنىنىڭ باسسەينى ارقىلى 500 ملن تەكشە مەتر, شۋ وزەنىنىڭ باسسەينى ارقىلى 220 ملن تەكشە مەتر سۋ بەرۋ كەستەلەرىنە قول قويىلدى. سونداي-اق گيدرولوگيالىق بولجامداردىڭ نەگىزىندە سىرداريا ترانسشەكارالىق وزەنىنىڭ باسسەينىندە كۇردەلى سۋ شارۋاشىلىعى جاعدايى كۇتىلگەن. بىراق قابىلدانعان ءىس-شالالار جانە قولايلى كليماتتىق جاعداي ارقىلى سۋ شارۋاشىلىعى احۋالى تۇراقتانعانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. وسىلايشا, شاردارا سۋ قويماسىنا كەلەتىن سۋ كولەمى 2,5 ەسە ۇلعايدى. بۇل شاردارا سۋ قويماسىن 5 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن تولتىرۋعا جانە وسى كەزەڭدە كوكساراي كونتررەتتەگىشىن 822 ملن تەكشە مەترگە دەيىن جيناۋعا مۇمكىندىك بەردى. اتالعان كەزەڭدە شاردارا سۋ قويماسىنا شامامەن 1,5 ملرد تەكشە مەتر سۋ كەلىپ ءتۇستى. وسىلايشا, ۆەگەتاتسيا باستالار الدىندا سىرداريا وزەن ارناسىن تولتىرۋ, سۋارمالى جەرلەردى ىلعالداندىرۋ, كول جۇيەلەرى مەن شابىندىق جەرلەردى سۋلاندىرۋ جۇزەگە اسىرىلدى. توقتوعۇل سۋ قويماسىنىڭ تولىمدىلىعى مامىردا 10 ملرد تەكشە مەتردەن استى. بۇل ناۋرىز ايىنداعى كورسەتكىشتەن 25 پايىزعا جوعارى. سونداي-اق شاردارا سۋ قويماسى مەن كوكساراي كونتررەتتەگىشىندە تولىمدىلىقتىڭ ايتارلىقتاي ءوسۋى بايقالادى, – دەدى ول.
س.برەكەشەۆتەن بولەك, اتالعان ماسەلە بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ەربول قاراشوكەەۆ, جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلىبەك نالىباەۆ بايانداما جاسادى.
ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭنىڭ جاقسى ءوتۋى الداعى ماۋسىمداعى ەگىستىڭ ءونىمدى بولۋىنا عانا ەمەس, تۇپتەپ كەلگەندە ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە تىكەلەي بايلانىستى. قازاقستانداعى 8 سۋ شارۋاشىلىعى باسسەينىنىڭ جەتەۋى باستاۋىن ترانسشەكارالىق وزەندەردەن الادى. ياعني وزەن سۋلارىنىڭ تەڭ جارتىسىنا جۋىعى بىزگە سىرتتان كەلەدى. ساراپشىلار 2040 جىلعا قاراي قازاقستاندا سۋدى تۇتىنۋ كولەمى 56 پايىزعا وسەدى دەپ بولجاپ وتىر. سۋ تاپشىلىعى جىلىنا 12 تەكشە كيلومەترگە دەيىن جەتۋى مۇمكىن.
– ءبىز قازاقستانداعى وزەندەردىڭ تارتىلىپ بارا جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. بۇل الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرى سۋ تاپشىلىعىنىڭ زاردابىن تارتۋى مۇمكىن دەگەندى بىلدىرەدى. سوندىقتان سۋدى ءتيىمدى پايدالانۋ وتە وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىر. اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان سۋدىڭ نەبارى 60 پايىزى عانا ەگىس القاپتارىنا دەيىن جەتەدى. قالعان بولىگى ينفراقۇرىلىمنىڭ ناشارلىعىنان دالاعا كەتەدى. سوندىقتان كانالدار مەن سۋ قويمالارىن جوندەپ, سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋدى اۆتوماتتاندىرۋ قاجەت. اكىمدىكتەر بۇل ماسەلەنى ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاپ, سۋ شارۋاشىلىعى وبەكتىلەرىن تسيفرلاندىرۋ جانە اۆتوماتتاندىرۋ جونىندەگى جول كارتالارىن ۋاقتىلى ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس, – دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, كانالدار مەن سۋ قويمالارىنىڭ مەنشىك يەلەرى ءوز مىندەتتەرىن ناقتى ورىندايتىن بولسا, جوندەۋ جۇمىستارىنا جانە سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋدى جەتىلدىرۋگە مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىمەن ىنتالاندىرۋ ماڭىزدى. سونىمەن قاتار سۋارمالى سۋدى ءتيىمدى ءبولۋ كەرەك. اكىمدىكتەر سۋدى كوپ قاجەت ەتەتىن داقىل القاپتارىن قىسقارتۋ ءۇشىن فەرمەرلەر اراسىندا ۇنەمى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ءتيىس. سۋارمالى سۋعا ءتاريفتى قايتا قاراپ, ونى بارىنشا ۇقىپتى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ اسا ماڭىزدى.
ءا.سمايىلوۆ اتالعان ماسەلە بويىنشا بىرقاتار تاپسىرما بەردى. بىرىنشىدەن, سۋ ديپلوماتياسى بويىنشا ناقتى پوزيتسيانى ازىرلەۋ كەرەك. سونداي-اق ونى ۇكىمەتارالىق كوميسسيا اياسىندا ەلدىڭ مۇددەسىن ەسكەرە وتىرىپ ىلگەرىلەتۋ ماڭىزدى.
– ەكىنشىدەن, سۋارۋ تاسىلدەرىنە قاراي سۋ بەرۋ قىزمەتتەرىن وتەۋ بويىنشا سۋبسيديالاردى سارالاۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ كەرەك. ۇشىنشىدەن, سۋارمالى جەرلەردىڭ 1 گەكتارىنا ەمەس, سۋارۋعا كەتكەن سۋدىڭ كولەمى ءۇشىن اقى ەنگىزۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ ماڭىزدى. بۇل سۋدى ءتيىمدى پايدالانۋعا ىقپال ەتەدى, – دەدى ءا.سمايىلوۆ.
