بۇل ورايدا تۇركىستان وبلىسىندا ينۆەستورلار ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسالعانىن جانە ءوڭىر ينۆەستيتسيا تارتۋ بويىنشا ەلىمىزدە الدىڭعى قاتاردا تۇرعانىن ايتا كەتەلىك. وبلىستا بىلتىر نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 660 ملرد 253 ملن تەڭگەگە جەتكەن. ينۆەستيتسيا سالىمدارىنىڭ 27,7%-ى ونەركاسىپ سالاسىنا, 19,5%-ى جىلجىمايتىن م ۇلىكپەن جاسالاتىن وپەراتسيالارعا, سونداي-اق 12,7% ونەر, ويىن-ساۋىق جانە دەمالىس سالاسىنا تيەسىلى. ال تۋريزم سالاسىنا 102 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. تۇركىستانعا وبلىس ورتالىعى مارتەبەسىن بەرۋ قالانىڭ عانا ەمەس, بۇكىل وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋعا ايتارلىقتاي سەرپىن بەردى. سونىمەن قاتار «جاسىل» ەكونوميكاعا كوشۋ جونىندەگى تۇجىرىمداما ءساتتى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. مىسالى, بالامالى ەنەرگيا وندىرۋمەن اينالىساتىن يتاليالىق Arm Wind (ENI) كومپانياسى تاراپىنان وتىرار اۋدانىنىڭ ءشاۋىلدىر اۋىلىندا قۋاتى 50 مۆت كۇن ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. جالپى وڭىردە جاڭارتىلاتىن قۋات كوزدەرىن قولدانۋ جانە ەنەرگيا ۇنەمدەۋ باعىتىنداعى بىرقاتار جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. جۋىردا بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى ياكۋپ بەريش, Eni كومپانياسىنىڭ ورتالىق ازيا ءوڭىرى بويىنشا باسشىسى, «ادجيپ كاسپيان سي ب.ۆ.» كومپانياسىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى لۋچانو ۆاسكەس, «Arm Wind» جشس باسقارۋشى ديرەكتورى الەكس ستيللاۆاتو وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆپەن كەزدەسىپ, وسى سالاداعى ارىپتەستىكتى تالقىلادى.
«وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى سالاسىندا تۇركىستان وبلىسى ايتارلىقتاي رەسۋرستىق الەۋەتكە يە. وڭىردە جالپى قۋاتى 220 مۆت بولاتىن 20-عا جۋىق جاڭارتىلاتىن ەلەكتر كوزدەرى نىسانى جۇمىس ىستەيدى. وبلىس ەلەكتر ەنەرگياسىن يمپورتتايتىندىقتان بۇل سالاعا باسا ءمان بەرۋدەمىز. ايماقتا قۋاتى 1000 مۆت بولاتىن ەلەكتر ستانساسى سالىنىپ جاتىر. وسى باعىتتا سىزدەرمەن ارىپتەستىكتى نىعايتىپ, بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە دايىنبىز», دەدى كەزدەسۋدە وبلىس اكىمى.
ال بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلى ياكۋپ بەريش «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى تەحنولوگياسىن مولىنان ەنگىزۋ ماڭىزدى ەكەنىن جەتكىزدى. «Eni» كومپانياسى مەن بۇۇ قازاقستانداعى دامۋ باعدارلاماسى تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, وبلىس ورتالىعىنداعى مەكتەپتەردىڭ بىرىندە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جۇمىسىن اياقتادى. بۇل جوبا – تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىن مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىكتىڭ ۇلگىسى. ەندى ج.تاشەنوۆ اتىنداعى مەكتەپ كۇن ەنەرگياسىن ءتيىمدى پايدالانىپ, «جاسىل ەنەرگياعا» كوشتى. الداعى ۋاقىتتا تاعى دا باسقا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ەڭ باستىسى – قورشاعان ورتاعا زيانسىز ەنەرگيا ءوندىرۋ باعىتىنا باسىمدىق بەرىلەدى», دەدى يا.بەريش.
كەزدەسۋدە ەكى تاراپ ارىپتەستىكتى نىعايتىپ, قورشاعان ورتاعا كومىرقىشقىل گازىن قىسقارتاتىن قۋات كوزدەرىن كەڭىنەن پايدالانۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ ءىسىن جالعاستىرۋ جونىندە ۋاعدالاستى.
ءيا, تۇركىستان قالاسىنداعى ج.تاشەنوۆ اتىنداعى №23 IT ليتسەيىنە قۋاتتىلىعى 50 كيلوۆاتقا تەڭ كۇن ەلەكتر ستانساسى ورناتىلدى. اتالعان جوبانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا وبلىس اكىمى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋ وتە ماڭىزدى ەكەنىن مالىمدەپ, كۇن كوزىنەن قۋات الاتىن مەكتەپتىڭ ەرەكشەلىگىن اتاپ ءوتتى. «تۇركىستاندا تاريحي وقيعانىڭ كۋاسى بولىپ تۇرمىز دەسەك بولادى. Eni كومپانياسى مەن بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى قالامىزداعى مەكتەپكە كۇن قۋاتىن پايدالاناتىن قوندىرعى ورناتىپ, جۇرتشىلىققا ۇسىنىپ وتىر. وبلىستا دەموگرافيالىق ءوسىم جوعارى. 900 مەكتەپ بار. 2025 جىلعا دەيىن وڭىردە 200 ءبىلىم ۇياسىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. مەكتەپ سالۋ باسقا, ونى زاماناۋي وقۋ بولمەلەرىمەن, تەحنولوگيامەن قامتۋ كەرەك. بۇگىن جينالىپ وتىرعان ءبىلىم ۇياسىندا ينفورماتيكا ءپانى تەرەڭدەتىلىپ وقىتىلادى. ءبىرىنشى رەت وسى مەكتەپكە كۇن ەلەكتر قوندىرعىسىن ورناتىپ وتىرمىز. بىرىنشىدەن, مەكتەپتىڭ ەلەكتر قۋاتىنا جۇمسايتىن شىعىنى ەداۋىر ازايادى, ەكىنشىدەن, وقۋشىلار جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا قالاي وندىرىلەتىنىن ءوز كوزدەرىمەن كورىپ وسەدى», دەدى ومىرزاق شوكەەۆ.
جوبا اياسىندا كۇن پانەلىمەن سىرتقى جارىقتاندىرۋ شامدارى ورناتىلىپ, وقۋ سىنىپتارىنداعى جارىقتاندىرۋ جۇيەسى جاڭعىرتىلدى. ارنايى جىلۋ رەتتەۋ كلاپاندارى, ەنەرگيا ۇنەمدەيتىن قۇرالدار, سۋ قۇبىرىنا ەسەپتەگىشتەر, جارىقديودتى شامدار, تەرمورەتتەگىشتەر ورناتىلدى. وسى جوبانىڭ كومەگىمەن 1 900 وقۋشى ءبىلىم الاتىن مەكتەپ كۇن ەلەكتر ستانساسىنىڭ يگىلىگىن كورۋدە. مەكتەپتى جاڭعىرتۋ جوباسى شىعىنداردى, ەنەرگيا تۇتىنۋدى جانە كومىرقىشقىل گازى مولشەرىن قىسقارتادى. «جاسىل» ەكونوميكانى دامىتۋعا, قورشاعان ورتانى قورعاۋعا, اۋانى تازارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. Eni مەن بۇۇدب وسى جوبانى ۇلگى رەتىندە الا وتىرىپ, ەلدە قۋات ۇنەمدەۋ باعدارلامالارىن جالعاستىرۋدى كوزدەپ وتىر.
ال كەلەس اۋدانىنا حالىقارالىق ونەركاسىپتىك ورتالىعىنىڭ كورپوراتسياسىن سالۋ ماقساتىندا نۇر-سۇلتان قالاسىنان «QazExpoCongress» ۇك» اق وكىلدەرى كەلدى. اتالعان نىسان ۇشقىن اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسادى دەپ جوسپارلانعان. ينۆەستورلارعا قولايلى جاعداي جاساۋدى ۇيىمداستىرۋدى ۇيلەستىرۋگە جەرگىلىكتى اكىمدىككە Turkistan invest مەكەمەسى كومەكتەسپەك. ينۆەستورلار وسىعان دەيىن كورشىلەس وزبەكستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا بولىپ, ولاردىڭ مۇمكىندىكتەرىمەن دە تانىسقان. ساراپتاۋ ناتيجەسىندە جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا كەلەس اۋدانىنىڭ اۋماعى ءتيىمدى ەكەنى انىقتالعان. وسى ايماققا تەمىرجول تورابى سالىنىپ, ساۋدا-ساتتىقتىڭ دامۋىنا ۇلكەن سەرپىن بەرەدى دەگەن سەنىم بار. ءوز كەزەگىندە اتالعان ساۋدا كەشەنى سالىنعان جاعدايدا جەرگىلىكتى تۇرعىندار جۇمىسپەن قامتىلىپ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارۋىنا اسەر ەتپەك. تۇركىستانعا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن فينليانديانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى سويلي مياكەلياينەن-بۋحانيست جانە ەلشىمەن بىرگە جۇرگەن كاسىپكەرلەرمەن كەزدەسۋدە دە اڭگىمە نەگىزىنەن «جاسىل ەكونوميكا» توڭىرەگىندە ءوربىدى. فينليانديا مەملەكەتىنىڭ جاسىل ەكونوميكا, ەنەرگەتيكا, اقىلدى قالالار جانە وزگە دە سالالار بويىنشا تىڭ جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ ۇلگەرگەنىن مالىمدەگەن ەلشى تۇركىستان ءوڭىرىنىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىن ءبىلۋ ءارى ارىپتەستىك ورناتۋ ماقساتىندا كەلگەنىن ايتتى. «فينليانديا جاسىل ەكونوميكاعا, تابيعي رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋعا, قورشاعان ورتاعا زيانسىز ءوندىرىستى دامىتۋعا باسىمدىق بەرەدى. ەلىمىزدە تۇرمىستىق قوقىستىڭ 56 پايىزى قايتادان ەنەرگيا كوزىنە اينالسا, 43 پايىزى قايتا وڭدەلىپ, كادەگە اسادى. قوقىس پوليگوندارىنا قاجەتتىلىك جوق. وسى جانە وزگە سالالاردا سىزدەرمەن ارىپتەستىك ورناتۋعا مۇمكىندىك بار. ءوڭىردىڭ مۇمكىندىكتەرىن سارالاپ, جوسپارلارىڭىزدى بىلگىمىز كەلەدى», دەدى ەلشى.
جىل باسىندا يندۋستريالاندىرۋ جانە ينۆەستيتسيا تارتۋ جۇمىستارى بارىسى تالقىلانعان, وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن اپتالىق ماجىلىستە 2022-2025 جىلدار ارالىعىندا وڭىردە 26 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋ كوزدەلگەنى, 2,4 ترلن تەڭگەنىڭ 169 ينۆەستيتسيالىق جوباسى ناقتىلانىپ, وبلىستىڭ توپ-10 ينۆەستجوباسىنىڭ تىزبەسى قالىپتاستىرىلعانى ايتىلعان بولاتىن. جوعارىدا ءبىز ايتىپ وتكەن جۇمىستار – جوسپارلانعان جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن كوپتەپ اشۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان ىستەردىڭ بىرقاتارى.
تۇركىستان وبلىسى
