بۇل زەرتتەۋدى ايدا نەمەسە بولاشاقتا عارىشتىق ميسسيالار كەزىندە تاماق پەن وتتەگى ءۇشىن وسىمدىكتەردى وسىرۋگە باعىتتالعان العاشقى قادام دەۋگە بولاتىنداي. عالىمدار اي توپىراعىندا وسىرگەن وسىمدىكتى ارابيدوپسيس دەپ اتادى.
پول مەن فەرل اي توپىراعىمەن جۇمىس ىستەۋ مۇمكىندىگىن الۋ ءۇشىن 11 جىل ىشىنە NASA (The National Aeronautics and Space Administration – اەروناۆتيكا جانە عارىش كەڭىستىگىن زەرتتەۋ جونىندەگى ۇلتتىق باسقارما) ۇيىمىنا ءۇش رەت ءوتىنىش بەرگەن ەكەن. عالىمداردا بۇل تاجىريبەنى جاساۋ ءۇشىن بار بولعانى 12 گرامم, ياعني بىرنەشە شاي قاسىق اي توپىراعى بولدى. توپىراق وتە از بولعاندىقتان پول مەن فەل بارىنشا مۇقيات بولۋعا تىرىستى.
كىشكەنتاي اي باقشاسىن ءوسىرۋ ءۇشىن زەرتتەۋشىلەر ادەتتە جاسۋشالاردى وسىرۋگە قولدانىلاتىن پلاستيكالىق پلاستينالارداعى ويىق ءتارىزدى قۇدىقتاردى پايدالاندى. ءاربىر قۇدىقتى شامامەن ءبىر گرامم اي توپىراعىمەن تولتىرعاننان كەيىن عالىمدار توپىراقتى قورەكتىك ەرىتىندىمەن ىلعالداندىردى جانە ارابيدوپسيس وسىمدىگىنىڭ بىرنەشە تۇقىمىن قوستى.
ارابيدوپسيس وسىمدىك عىلىمىندا كەڭىنەن قولدانىلادى. ويتكەنى ونىڭ گەنەتيكالىق كودى تولىعىمەن كارتاعا تۇسىرىلگەن. اي توپىراعىندا ارابيدوپسيس ءوسىرۋ زەرتتەۋشىلەرگە توپىراقتىڭ وسىمدىكتەرگە قالاي اسەر ەتەتىنىن گەندىك ەكسپرەسسيا دەڭگەيىنە دەيىن تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەردى.
وسىلايشا, عالىمدار جەردە عانا ەمەس, باسقا پلانەتالاردا دا ازىق ءۇشىن وسىمدىكتەر ءوسىرىپ كورمەك.
جەكسەن توقتارباي,
حيميا عىلىمدارىنىڭ PhD دوكتورى
