«ادىلدىكتى ەندى قايدان تابامىن؟»

تاياۋدا «Egemen Qazaqstan»-عا الماتى قالاسىنان ايزادا امان­عاليەۆا ەسىمدى وقىرمان حابارلاس­تى. كۇيەۋىنىڭ جاعدايىن باستان-اياق بايان­­داپ بەرگەن كەلىنشەك وتكەن جىلدان بەرى تالاي قۇزىرلى ورگاننىڭ تابالدىرىعىن توزدىرىپ ءجۇرىپ جيناعان قۇجات-قاعازدارىن قولىمىزعا ۇستاتتى. قۇجاتتارمەن تانىسىپ شىق­تىق. تۇسىنگەنىمىز تومەندەگىدەي...

ايزادانىڭ كۇيەۋى ەربولات امان­عاليەۆ وتكەن جىلى المالى اۋدان­دىق سوتىنىڭ ۇكىمىمەن 8 جىلعا سوت­تالعان. تاعىلعان ايىپ تا جەڭىل ەمەس – قىلمىستىق كودەكستىڭ 189-باپ 4-بولىگىنىڭ 2-تارماعى. ياعني «سەنiپ تاپسىرىلعان بوتەن مۇلiكتi يەمدەنiپ الۋ نەمەسە تالان-تاراجعا سالۋ» جانە «توپ بولىپ», «اسا ءىرى مولشەردە» اقشا جىمقىرۋ. مەملەكەتتىك بيۋدجەت­كە كەل­تىرىلگەن شىعىن كولەمى 939 ميلليون تەڭگەگە باعالانعان. جالپى, بۇل قىلمىستىق ءىس بويىنشا بەس ادام سوتتالعان. ولار – «دالا» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى ب.رىسبەكوۆ, «سەيس­مو­-
سترويزاششيتا» جشس-ءنىڭ ينجەنەر-ساراپشىسى پ.جامانقاراەۆ, سە­رىك­تەستىكتىڭ كۇردەلى قۇرىلىس باس­قار­ماسىنىڭ باسشىسى ي.نيازوۆ, كۇردەلى قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ باسشىسى ر.اتامقۇلوۆ جانە 2017 جىلدىڭ 6 ماۋسىمىنان باستاپ «الماتى جىلۋ جەلىلەرى» جشس باس ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارعان ەربولات امانعاليەۆ.

ەلۋ بەتكە جۋىق ءبىرىنشى جانە ەكىنشى ساتىداعى سوت ۇكىمدەرى كەلتىر­گەن مالىمەت-دەرەكتىڭ بارلىعىن ءبىر ماقالا اياسىنا سىيدىرۋ ارينە مۇمكىن ەمەس. الايدا وسى ءىستىڭ «سيۋجەتىن» قىسقاشا قايىرار بولساق, 2017 جىلدىڭ 2 ماۋسىمىندا اشىق كونكۋرس تاسىلىمەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ قورىتىندىلارى نەگىزىندە «الماتى جىلۋ جەلىلەرى» جانە «دالا» جشس-لارى اراسىندا جالپى سوماسى 2 624 994 613 تەڭگەگە شارت جاسالادى. 2017 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا تاپسىرىس بەرۋشى «الماتى جىلۋ جەلىلەرىنىڭ» باس ديرەكتورى ينسۋلت الىپ, ونىڭ مىندەتىن باس ينجەنەر كيرديايكين اتقارىپ جۇرگەن. كەيىننەن ەربولات امانعاليەۆ جشس باس ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى بولىپ تاعايىندا­لادى. بۇل تاعايىنداۋعا دەيىن «الما­تى جىلۋ جەلىلەرى» جشس 18 نىساندى قايتا جوندەۋ بويىنشا شارتقا قول قويادى. ونىڭ ىشىندە «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا قارجى­لاندىرىلعان 4 نىسانداعى جوندەۋ جۇمىسىن اياقتاۋى كەرەك بولعان. شارت تالابى بويىنشا مەردىگەر كوم­پانيا ماگيسترالدى جىلۋ وتكىز­گىش جانە جىلىتۋ جەلىلەرىن قايتا قۇرۋ بويىنشا جۇمىستاردى ورىن­داۋعا, سونداي-اق جەس-1-دەن تك3-23-كە دەيىنگى م-3ا جانە م-3 جابدىق­تارىن ورناتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن. الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ 2013 جىل­عى 1 قاراشاداعى «الماتى قالاسى­نىڭ وبەكتىلەرىن جوبالاۋ, سالۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ تۋرالى» №4928 قاۋلىسى, سونداي-اق «الماتى قالا­سىنىڭ جىلۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭارتۋ, جەس-1-دەن م-3ا جانە م-3 جىلۋ ماگيسترالىن قايتا جاڭارتۋ» جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسى نەگى­زىندە بۇل قۇرىلىس جۇمىستارىن «دالا» جشس جۇرگىزەدى. ءتيىستى قۇجاتتا قۇبىر ورناتۋ جۇمىستارىنىڭ مەرزىمى 2017 جىلدىڭ 31 قاڭتارىنا دەيىن دەپ بەلگىلەنگەن. الايدا جەمە-جەم­گە كەلگەندە «جىلۋ قۇبىرلارى ورنا­تىل­ماعان», «ورىندالعان جۇمىس اكتى­­لە­رىندە كورسەتىلگەن مالىمەتتەر جال­عان», «بولىنگەن اقشا تالان-تاراجعا تۇسكەن», دەگەن ءتۇرلى ايىپپەن وسى وبەكتىگە بەكىتىلگەن بىرنەشە جاۋاپتى قىزمەتكەر كۇدىككە ىلىنەدى. سولاردىڭ ىشىندە ايەلى ادىلدىك ىزدەپ شارق ۇرعان ەربولات امانعاليەۆ تا بار.

ايىپتاۋشى تاراپ ۇسىنعان دە­رەك-دايەكتەردە «دالا» جشس-ءنىڭ 2017 جىلعى ماۋسىم-جەلتوقسان ارا­لى­عىنداعى جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجات­تامادا كوزدەلگەن جۇمىستاردىڭ جال­عان اكتىلەرى, قول قويۋ ارقىلى سەنىپ تاپسىرىلعان بوتەن م ۇلىكتى بەرۋ, امانعاليەۆ, نيازوۆ, اتامقۇلوۆ جانە جامانقاراەۆتاردىڭ ءوزارا ءسوز باي­لاسىپ, نىساندى مونتاجداۋ جا­نە مەردىگەر كومپانيا جۇرگىزگەن جۇمىستاردىڭ ورىندالۋىن راستاۋى ءۇشىن «دالا» جشس ەسەپتىك شوتىنا اقشا اۋدارۋ سەكىلدى «كىنالارى» تىزبەكتەلىپ كورسەتىلگەن. الايدا قىل­مىستىق ءىستى تەرگەپ-تەكسەرۋ, سونداي-اق سوت پروتسەسى كەزىندە مۇل­دە ەسكەرىلمەي قالعان ماڭىزدى مالىمەتتەر دە جەتەرلىك. ايزادانىڭ شىرىلداپ ءتيىستى ورگاندارعا جەتكىزە الماي جۇر­­گەنى دە وسى ايعاقتار. «امالىم تاۋ­سىلعان سوڭ سىزدەرگە حابارلاسىپ وتىر­مىن. مۇمكىن بۇل ءىستىڭ اق-قارا­سىن ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمى اجىراتىپ جاريالاسا, قۇزىرلى ورگاندار زاڭ­نان اتتاپ وتپەس, كۇيەۋىمنىڭ كىناسىز ەكە­نىنە كوزدەرى جەتەر», دەيدى شاراسىز كۇيىن جاسىرماعان كەلىنشەك.

ەڭ الدىمەن, جوعارىدا اتالعان جوبانىڭ قۇنى 2016 جىلعا ەسەپتەلگە­نىن ايتا كەتەيىك. ال قۇرىلىس 2017 جىلى جۇرگىزىلگەن. جوندەۋ جۇمىس­تارىنىڭ بەكىتىلگەن سمەتالىق قۇنى – 2 794 ميلليون تەڭگە. دەگەنمەن, وبەكتىنى رەكونسترۋكتسيالاۋعا 2 624 ميلليون تەڭگە قارجى جۇمسالعان, ياعني 169 ملن تەڭگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە قايتارىلعان. شارت بو­يىنشا تەپ-تە 7200 مەتر قۇبىردى اۋىس­تىرۋ كەرەك بولعان. ال ءىس جۇزىندە 7 410 مەتر, ياعني 210 مەترگە ارتىق اۋىس­تىرۋ جۇرگىزىلگەن. مۇنىڭ بارلىعى ءتيىستى قۇجاتتارمەن راستالىپ, بەكىتىل­گەنى­مەن سوت بۇل مالىمەتتەردى نازارعا الماعان.

تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت – جوبا­لاۋ-سمەتالىق قۇجاتتامادا قۇرى­لىستىڭ ۇزاقتىعى 9 اي دەپ كورسە­تىلگەنىمەن, ءىس جۇزىندە نىسان 6 اي ىشىندە اياقتالىپ, جىلۋ بەرۋ كەزەڭىنىڭ تەحنولوگيالىق بولىگى 2017 جىلدىڭ 15 قازانىندا ياعني بەكىتىلگەن مەرزىمنەن 4,5 اي بۇرىن بەرىلگەن.

«تاپسىرىس بەرۋشى – «الماتى جىلۋ جەلىلەرى», مەردىگەر – «دالا», تەحنيكالىق قاداعالاۋشى – «سەيسمو­س­ترويزاششيتا» جانە اۆتورلىق قاداعا­لاۋشى «نۇر-قۇرىلىس 80» جشس-لاردىڭ ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق قى­ز­مەت­كەرلەرىنىڭ كاسىبيلىگى, سون­داي-اق مامانداردىڭ الماتى قالاسى­نىڭ تۇرعىندارى الدىنداعى جاۋاپ­كەرشىلىگىنىڭ ارقاسىندا وسىنداي ناتيجەگە قول جەتكىزىلگەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى», دەيدى وسى ۋاقىت ارالىعىندا كۇيەۋىنىڭ جۇمىس ەرەكشەلىگىن بەس ساۋساعىنداي «مەڭگەرىپ» العان ايزادا.

«كۇيەۋىم ەربولات امانعاليەۆ تەك وسى نىسان بويىنشا 169 ملن تەڭگە ۇنەمدەپ قانا قويماي, بۇل قارجىنىڭ بارلىعىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە قايتاردى. ال 2017 جىلى «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا تاعى 4 نىساندى تاپسىرىپ, جالپى سوماسى 675 ملن تەڭگە بولاتىن ۇنەم جاساعان. بىلىكتى مامان رەتىندە ول جوبانىڭ شىعىندىلىعىنا قاراماستان, قۇرى­لىستىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرگەن جوق, سەبەبى سمەتالىق قۇجاتتامادا 600 ملن تەڭگەدەن استام سومانى قۇراي­تىن جۇمىس پەن جابدىقتاردىڭ كولە­مى ەسكەرىلمەگەن ەدى. ەڭ باستىسى – 2017-2018 جىلدارى جىلىتۋ ماۋسى­مىنىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرىلگەن جوق, كەلىسىمشارت بويىنشا 2017 جىلعى 15 قازاندا الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىندارىنا جىلۋ بەرىلدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى «الماتى جىلۋ جەلىلەرى» جشس وبەكتىنىڭ 2 624 ملن تەڭگە بالانستىق قۇنى بويىنشا قابىلدانعانىن جانە سوتتالعاندارعا ەشقانداي ماتەريالدىق تا, م ۇلىكتىك تە كىنارات قويمايتىندىقتارىن رەسمي تۇردە راستاعانىنا قاراماستان, سوت وسىنداي اۋىر جازا تاعايىنداپ وتىر», دەيدى ايزادا.

بۇل ىستە قالتارىستا قالدىرىپ كەتۋگە بولمايتىن, بىراق قۇزىرلى زاڭ ورگاندارى كوز جۇمعان تاعى ءبىر ماڭىزدى جايت بار. ماسەلە – وسى قىل­مىستىق ءىس بويىنشا قۇ­قىق قورعاۋ ورگاندارى جالداعان ەكى جەكە اۋديتورلىق كومپانياعا قاتىس­تى. ولاردىڭ ەكەۋى دە جوندەۋ جۇ­مىس­تارىنا بولىنگەن قارجىنىڭ جىم­قى­­رىلعانى تۋرالى جالعان قورى­تىن­دى جاساعان. ەڭ قىزىعى, مەملە­كەت­تىك ساراپشىلار جاساعان ءۇش قورى­تىندى بۇل ەكى جەكە اۋديتوردىڭ شەشىم­دەرىن راستاماعان. ماسەلەن, قارجى مينيسترلىگى بۋحگالتەرلىك ەسەپ, اۋديت جانە باعالاۋ ءادىسناماسى دەپار­تامەنتى جەكە اۋديتورلار بەرگەن ەسەپتىڭ اۋديتورلىق قىزمەت تۋرالى زاڭنامانى ورەسكەل بۇزا وتىرىپ راسىم­دەلگەنىن انىقتاعان. سەبەبى, وسى ءىس بويىنشا اۋديتورلىق تەكسەرۋ جۇرگىزگەن م.راكيشەۆتە اۋديتورلىق بىلىكتىلىك جوق. سايكەسىنشە ول اۋديتورلار رەەسترىندە تىركەلمەگەن. ال زاڭ بويىنشا اۋديتورلىق قورىتىندىنى رەەستر تىزىمدە بار ارنايى مامان اۋدي­تور عانا بەرە الادى. ءتىپتى, وسى ءىس بويىنشا قۇرىلىس ساراپتاماسىن جاساپ, جالعان مالىمەت بەرگەن «گلۋحوۆسكي» دەگەن جەكە كاسىپكەردە ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس سالاسىنداعى قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋعا رۇقسات بەرەتىن ءتيىستى قۇجات تا بولماي شىققان. جەكە كاسىپكەردىڭ اككرەديتتەۋدەن وتپەگەنىن, ارنايى اتتەس­تات الماعانىن الماتى قالاسى قالا قۇرىلىسىن باقىلاۋ باسقارماسىنىڭ رەسمي حاتى دا دالەلدەپ بەرگەن. «قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى رەەستردە تىركەلمەگەن, ارنايى رۇقسات الماعان, سالالىق ءبىلىمى نە تاجىريبەسى جوق, ءتىپتى زاڭدى تۇلعا بولىپ تابىلماي­تىن جەكە كاسىپكەردىڭ جالعان قورىتىن­دىسىنا سۇيەنىپ وسىنداي ايىپتاۋ اكتى­سىن شىعارىپ وتىر. وسىنىڭ ءوزى زاڭ­نىڭ ورەسكەل بۇزىلعانىن, سوت ۇكىمى­نىڭ جالعان مالىمەتتەر نەگىزىندە شىعارىلعانىن كورسەتپەي مە؟!», دەيدى ايزادا.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جىل باسىندا ءىرى بيزنەس وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدە اكىمشىلىك كەدەرگىلەر ماسە­لەسىن قوزعاي كەلە قىلمىستىق ىستەرگە جەكە ساراپشىلار مەن مامانداردى تارتۋ راسىمدەرىن قاتاڭ رەتتەۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن ەدى. قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ تۋرالى شە­شىم كوپ جاعدايدا وسى ساراپشىلار مەن مامانداردىڭ قورىتىندىسى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلاتىنىن العا تارتقان مەملەكەت باسشىسى: «مۇن­داي تۇلعالاردىڭ قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگاندارىمەن نە قىلمىستىق پروتسەسس تاراپتارىمەن ۇلەستەس بولۋىنا جول بەرمەۋ قاجەت. كورىنەۋ جالعان قورىتىندى بەرگەن جاعدايدا ولاردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ تۋرالى ماسە­لەنى دەرەۋ قاراۋ كەرەك», دەگەن ەدى. «الماتى جىلۋ جەلىلەرى» جشس ىسىنە قاتىستى قۇجاتتارمەن تانى­س­قاندا پرەزيدەنت ايتقان وسى ماسەلە­نىڭ راسىمەن دە وزەكتىلىگىن انىق بايقادىق.

«شىنى كەرەك, ءبىرىنشى ساتىداعى سوت تەرگەۋ ۇكىمىنىڭ قاتەلىگىن ءتۇسىنىپ, كۇيەۋىمدى كىناسىز دەپ شەشىم شىعارادى دەپ ۇمىتتەنگەن ەدىم. بىراق بۇل ءۇمىتىم ورىندالمادى. اپەللياتسيالىق سوتتا قورعاۋشى تاراپ جاڭا دالەلدەر جيناپ ۇسىنعانمەن ۇكىم وزگەرىسسىز قالدى. سوندا دا قول قۋسىرىپ وتىرا المايمىن. ءۇمىت وتى جىلت ەتكەن ءاربىر ەسىكتى قاعۋمەن كەلەمىن. الايدا كاسساتسيالىق سوتقا جۇگىنۋگە كادىمگىدەي جۇرەكسىنىپ قالدىق. ويتكەنى سوت ورگاندارى قور­عاۋ­دىڭ قانداي ناقتى دالەلدەرى بولسا دا, ەشبىرىن ەسكەرمەي, ءتىپتى ەلەمەي وتىر.

ءبىرىنشى جانە ەكىنشى ساتىداعى سوت سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ورگانى رەتىندە قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ زاڭناماسىنىڭ نەگىزگى قاعيداتى – زەرتتەلەتىن ءمان-جايدىڭ تولىقتىعى مەن جان-جاقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋدى ورەسكەل بۇزدى دەپ سانايمىن. سەبەبى كۇيەۋىمە تاعىلعان ايىپ تەر­گەۋ­شىنىڭ نەگىزسىز دالەلدەرىنە عانا سۇيە­نىپ وتىر. قاداعالاۋشى ورگان – پرو­كۋراتۋرا دا ەش ارەكەت ەتپەدى, زاڭدى­لىقتى باقىلاۋ دەگەن ءوزىنىڭ تىكەلەي فۋنكتسيونالدىق مىندەتتەرىن مۇلدەم ۇمىتىپ كەتتى. ونىڭ ورنىنا قانداي دا ءبىر تۇسىنىكسىز سەبەپتەر­مەن جالعان ايىپ­تاۋدى نەگىزسىز قولدا­عانى جانعا باتادى», دەگەن وقىرمان ادۆو­كاتتارىنىڭ ۇسىنعان ايعاق-دالەلدەرىن جىپكە تىزگەندەي بايانداپ شىقتى.

ءبىر ەمەس بەس بىردەي ازاماتتىڭ تاعدىرىن «تالكەككە سالعان» نىسان – قايتا جاڭارتىلعان ۋچاسكە بۇگىندە شتاتتىق رەجىمدە جۇمىس ىستەپ تۇر. ەڭ ماڭىزدىسى جوندەۋ جۇمىستارىنان كەيىن بۇل نىساندا بىردە-ءبىر رەت اپات بولماعان. كەرىسىنشە جوندەۋ جۇمىستارىنا دەيىن دالىرەك ايتقاندا 2014-2016 جىلدارى ءدال وسى ۋچاسكەدە 78 اپات تىركەلگەن. «وسىدان-اق نىساندا قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىنىڭ ساپالى ورىندالعانىن انىق كورۋگە بولادى», دەيدى ءسوزىن ءتيىستى قۇجاتتارمەن شەگەلەپ وتكەن ايزادا.

ونىڭ سوزىنشە, سۋديا ك.بۋحبا­ن­و­ۆانىڭ قاۋلىسىمەن نىسان­داعى قۇ­بىرلاردىڭ راسىمەن اۋىس­تىرىل­عا­نى جانە ولاردىڭ بۇتىندىگى مەن ستاندارتقا سايكەستىگى ارنايى عىلىمي-تەحنيكالىق تاسىلمەن تەكسە­رىلگەن. تەكسەرۋ ناتيجەسى كورسەتىلگەن ۋچاس­كەدە ياعني جىلۋ تراسساسىنداعى قۇ­بىر­لاردىڭ راسىمەن تولىق اۋىس­تىرىلعانىن, ولاردىڭ ارنايى مىس سىمدارى بار جاڭا نەمىس تەحنولو­گياسىنىڭ قۇبىرلارى ەكەنىن 100 پايىز دالەلدەپ بەرەدى. الايدا سوت پروتسەسى كەزىندە سۋديانىڭ ءوزى بۇل ايعاقتاردى ەلەۋسىز قالدىرعان.

«كەز كەلگەن ءىستىڭ سوڭعى ناتيجەسى ماڭىزدى ەمەس پە؟! بەس جىلدان بەرى بىردە-ءبىر اپاتسىز جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان جىلۋ تراسساسى – جۇمىستىڭ ساپالى جۇرگىزىلگەنىنىڭ كورسەتكىشى. كۇيەۋىم ءوز مىندەتىن تولىق ءارى ادال ورىندادى. الايدا تەرگەۋشى, پروكۋرور جانە سۋديالار ءبىرى يىعىنداعى پوگونى, ەندى ءبىرى كەۋدەسىندەگى جارقى­راعان جۇلدىزى, ءۇشىنشىسى قۇرعاق ستاتيستيكاعا بولا وسىنداي ادىلەتسىز شەشىم شىعارىپ وتىر. ولار كاسىبي ينجەنەرلەردى قاندىقول قىلمىسكەرمەن, زورلاۋشى ايۋاندارمەن تەڭ كورىپ, 8 جىلعا تۇرمەگە جابادى. سوندا قوعامعا كىم قاۋىپتى؟ بىلىكتى ماماندار ما؟ الدە, السىزگە كۇش كورسەت­كەن قاسكويلەر مە؟ مىندەتىن ءمىنسىز اتقارعان, حالىق يگىلىگى ءۇشىن جۇمىس ىستەگەن ينجەنەر نەسىمەن قاۋىپتى؟!», دەيدى ول. شاراسىزدىقتان شارق ۇرىپ, زاڭ ورگاندارىنىڭ تابالدىرىعىن توزدىرىپ جۇرگەن ايزادا امانعاليەۆا «ەندى ادىلدىك ىزدەپ قايدا, كىمگە بارسام بولادى؟», دەپ سۇرادى بىزدەن...

ءتۇيىن. بيىل ەربولات پەن ايزادانىڭ تۇڭعىشتارى مەكتەپ بىتىرەدى. الايدا ءبىر جارىم جىلدان بەرى ادىلدىك ىزدەپ جۇرگەن كەلىنشەك ءتورت بالاسىنىڭ تاربيەسىمەن اينالىسىپ, ءبىلىمىن قاداعالاۋدىڭ ورنىنا زاڭ ورگاندارىنىڭ ەسىگىن قاعۋمەن ءجۇر.

پرەزيدەنت بيىلعى جولداۋىندا جاڭا قازاقستاننىڭ باستى پرينتسيپتەرىنىڭ ءبىرى – ادىلەتتىلىك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ال «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جولداۋىندا مەملەكەت باسشىسى «قىلمىستىق ىستەگى قاتەلىك ادام تاعدىرىن وزگەرتەتىنىن ەستەن شىعارماۋ كەرەك» ەكەنىن ەسكەرتكەن بولاتىن. قازىر جاڭا قازاقستان – بۇل ادىلەتتى قازاقستان دەگەندى ءجيى ايتىپ ءجۇرمىز. ال ونىڭ ادىلەتتى بولۋى ادامعا كورسەتىلەتىن قۇرمەتىمەن, قاراپايىم قۇقىعىنىڭ ساقتالۋىمەن ولشەنەدى ەمەس پە؟