– ءبىرىنشى ماسەلە, قوقىس قالدىقتارىنا قاتىستى. ەلىمىزدە شامامەن 4 مىڭ پوليگون بار, بىراق ونىڭ 20%-دان استامى عانا زاڭدا كورسەتىلگەن تالاپتارعا سايكەس جۇمىس ىستەپ جاتىر. زاڭسىز پوليگوندار ماسەلەسى دە ۋشىعىپ تۇر. قوستاناي وڭىرىندە مۇنداي 600-دەن استام پوليگون بار. بۇگىنگە دەيىن سونىڭ 90%-عا جۋىعى جويىلدى. الايدا وسىمەن قوقىستىڭ كوبىن جويدىق دەۋگە بولمايدى. ويتكەنى قوقىس قالدىقتارى جىل سايىن قار ەرىگەن سوڭ قايتا پايدا بولىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. بۇل كەلەڭسىزدىكتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى قاجەت ەتەدى, – دەدى كوميتەت توراعاسى.
زاڭناماعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەننەن كەيىن عانا ماسەلە جۇيەلى شەشىمىن تاۋىپ, ارنايى تىزىمگە ەنگەن كومپانيالار عانا قوقىس شىعارۋمەن اينالىسا الاتىن كورىنەدى. وسىلايشا, تۇرمىستىق قالدىقتاردى كوزدى الا بەرە تاسا جەرگە قالاي بولسا, سولاي توگە سالاتىن جاۋاپسىز كاسىپكەرلەر ەمەس, زاماناۋي GPS جۇيەسىمەن جابدىقتالعان ارنايى تەحنيكاسى بار كاسىپكەرلەر اتقاراتىن بولادى.
قوستاناي قالاسىنداعى «تازالىق-2012» سەرىكتەستىگىنە قاراستى تۇرمىستىق قالدىقتاردى سۇرىپتاۋ جەلىسىنىڭ جۇمىسى كوپتەن بەرى توقتاپ تۇر. ويتكەنى جەلىنى ىسكە قوسىپ, جۇمىستى جانداندىرا الاتىن بىلىكتى ماماندار جوق. ەكولوگيالىق رەتتەۋ جانە باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى بۇل ماسەلەنى دە قوزعادى.
– مۇنداي كاسىپورىندار ودان ءارى وڭدەۋ جۇمىستارىن ءتيىمدى جۇرگىزە الاتىن كومپانيالاردى ىزدەپ تابۋى كەرەك. قوستاناي ءوڭىرى قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ بويىنشا الدىڭعى ورىندا. ەگەر 2020 جىلى وڭدەلگەن تۇرمىستىق قالدىقتاردىڭ ۇلەسى 12%-دى قۇراسا, 2021 جىلى 17%-عا دەيىن جەتتى. وڭىردە مەملەكەتتىك قولداۋ ءىس-شارالارىنىڭ ناتيجەسىندە 26 قايتا وڭدەۋ كاسىپورنى پايدا بولدى. مۇنىڭ سىرتىندا, «جاسىل قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا سۇرىپتاۋشىلار مەن قايتا وڭدەۋشىلەردى قولداۋ جوبالارى بار. الەمدىك تاجىريبەگە زەر سالساق, قوقىس وڭدەۋدىڭ تابىستى بيزنەس ەكەنىن كورەمىز. سوندىقتان سالانى دامىتۋ, تابىسقا جەتۋ جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردىڭ بىلىك-تاجىريبەسىنە بايلانىستى, – دەدى ز.جولداسوۆ.
كەزدەسۋدە جەرگىلىكتى قاساپحانالار مەن ەت وڭدەۋ كومبيناتتارىنداعى شيكىزات قالدىقتارىن جويۋ ماسەلەسى ءسوز بولدى. بۇعان دەيىن ەت وڭدەيتىن كاسىپورىنداردىڭ زاڭدى بەلشەدەن باسىپ شيكىزات قالدىقتارىن ارنايى ورىندا جويۋدىڭ ورنىنا, قانىن سورعالاتقان كۇيى پوليگوندارعا وتكىزەتىنى, ونداعىلاردىڭ زاڭمەن تىيىم سالىنعان قالدىقتى قىمسىنباي قابىلداي بەرەتىنى تۋرالى ءسوز بولىپ, ونىڭ ارتى داۋعا اينالعان.
– باس پروكۋراتۋرا قوستاناي وبلىسىنىڭ ەكولوگيا دەپارتامەنتىنە وسى وڭىردەگى بەس كومپانيانىڭ سانيتارلىق تالاپقا سايكەستىگىنە تەكسەرۋدى تاپسىرىپ وتىر. پوليگونعا جاۋاپتى «گوريزونت-2020» جشس زاڭسىز قالدىقتاردى قابىلداعانى ءۇشىن سوت ارقىلى جاۋاپقا تارتىلدى. جالپى, مال سويۋ تسەحتارى ەت قالدىقتارىن ارنايى پەشتەردە ورتەۋى كەرەك نەمەسە مۇنداي وندىرىستىك قالدىقتار جەم شىعاراتىن كاسىپورىندارعا وڭدەۋگە جىبەرىلۋگە ءتيىس. ءتىپتى بولماعان جاعدايدا بەككەري شۇڭقىرىنا كومۋ كەرەك, – دەدى كوميتەت باسشىسى.
وڭىردە قۇرىلىس قالدىقتارىنا قاتىستى كوپتەن شەشىلمەي كەلە جاتقان قوردالى ماسەلەلەر بار. قۇرىلىس قالدىقتارىن پوليگون اۋماعىنا كومۋگە بولمايدى. وڭىردە قاتتى قالدىقتىڭ بۇل ءتۇرىن قايتا وڭدەيتىن كاسىپورىندار دا جوق. بۇل ەندى قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ باس اۋرۋىنا اينالعان كۇردەلى ماسەلە بولىپ تۇر. مۇنداي جاعدايدا قۇرىلىس كومپانيالارىنا نە ىستەمەك كەرەك؟
كوميتەت توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلىس قالدىقتارىن 6 ايعا دەيىن پوليگوندا ساقتاۋعا بولادى جانە جاۋاپتى كاسىپورىن ول ءۇشىن ەشقانداي ەميسسيا تولەمەيدى. ونىڭ ۇستىنە, پوليگوندار قۇرىلىس ماتەريالدارى قالدىقتارىن ءوز قاجەتىنە دە پايدالانا الادى.
– نەگىزى, پوليگوننىڭ قالدىقتاردى كومەتىن قۇم-توپىراق الاتىن ءوز كارەرى بولۋى كەرەك. بىراق قالدىقتى كومۋ ءتيىمسىز, قايتا ولاردى كادەگە جاراتۋعا تىرىسۋ كەرەك, – دەدى ز.جولداسوۆ.
وڭىردە قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارى رۋدنىي مەن قوستانايدا عانا بار.
قوستاناي وبلىسى
