كينو • 22 مامىر، 2022

زۇلمات جىلدار جاڭعىرىعى – «اق بوز ءۇي»

86 رەت كورسەتىلدى

ەل استاناسىندا جازۋشى سماعۇل ەلۋبايدىڭ رومانى جەلىسىمەن تۇسىرىلگەن بەگارىس ەلۋبايدىڭ «اق بوز ءۇي» كوركەم ءفيلمىنىڭ جابىق كورسەتىلىمى ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قولداعان فيلم يدەياسى زۇلمات جىلداردا قازاق اۋىلى باستان وتكەرگەن قۋدالاۋ مەن اشارشىلىققا قۇرىلعان. تۇساۋكەسەر كورسەتىلىمگە سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ، پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ، اQ Group كومپانيالار توبى باقىلاۋشىلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى يسلامبەك سالجانوۆ جانە باسقا دا رەسمي وكىلدەر مەن زيالى قاۋىم قاتىستى. ايتا كەتەيىك، كينوكارتينا ۇلتتىق كينونى قولداۋ قورىنىڭ قارجىلاندىرۋىمەن ءتۇسىرىلدى.

وتكەن عاسىردىڭ 30-جىل­دا­رىنداعى ۇجىمداس­تىرۋدىڭ ار­تىنان ىلەسە كەلگەن اشارشى­­­­لىق تاۋقىمەتىن سۋرەتتەيتىن شى­عار­­ما قازاق ادەبيەتىندەگى وسى تا­قى­­رىپتا جازىلعان العاشقى ەڭبەكتەردىڭ قاتارىنان سانالا­دى. كينودا روماننىڭ سوڭعى بو­لىمىندەگى وقيعالار – باي ءارى بي ءپاحرادديننىڭ اۋىلىن ەرتىپ، قاراقالپاقتىڭ قوڭىرات قالاسى­نا قايتا ورالامىز دەپ، تۇرىكمەن شولىندە كورگەن قيىندىقتارى تاسپالانعان.

جابىق كورسەتىلىمگە قاتىسقان سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىم­باەۆ ۇلت باسىنا تونگەن ناۋبەتتەر­دىڭ اراسىندا اشارشىلىقتىڭ زار­دابى وراسان ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

– شىن مانىندە، ءبىز – تاريحىمىزدا تالاي قيىندىقتى باستان كەشكەن حالىقپىز. بىراق سونىڭ ىشىندە ءدال وسى اشارشىلىقتىڭ زاردابى ۇلت جۇرەگىنە وشپەس­تەي جارا سالدى. الاپات ناۋبەتتەن قا­زاقتىڭ جارتىسىنا جۋىعى قى­رىلىپ قالدى. تاعى ءبىر بولىگى شە­كارا اسىپ، باس ساۋعالاۋعا ءماج­­بۇر بولدى. ءبىز باسىمىزدان وتكەن وسىنداي قاسىرەتتى كە­زەڭ­­دى ەشقاشان ۇلت جادىنان شى­عارماۋىمىز كەرەك. اسىرەسە، جاس بۋىنعا تاريحىمىزدى دارىپ­تەپ، كەلەر ۇرپاققا ناقتى مالى­مەتتەر مەن دەرەكتەرگە نەگىز­دەلگەن زەرتتەۋلەر قالدىرۋ – باس­تى مىندەت. بۇل – بابالار رۋحى الدىن­دا­عى پەرزەنتتىك بورىشى­مىز. اشار­شىلىقتىڭ اقتاڭ­داقتارىن اشۋ ارقىلى ءبىز تاريحي سانامىزدى دامىتامىز. ال تاريحي جادىنى جاڭعىرتۋ – تاۋەلسىزدىگى­مىز­دى نىعايتىپ، ەلدىگىمىزدىڭ تۇعى­رىن بيىكتەتە تۇسەتىن قادام. سول سە­بەپتى پرەزي­دەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ وسى تاقىرىپقا كوپ كوڭىل ءبولىپ، ونىڭ جان-جاق­تى زەرتتەلۋىنە، ارحيۆ ماتەريالدارىن جيناقتاۋعا قاتىستى ءتيىستى ورىندارعا تاپسىرما بەرگەن ەدى. سونىڭ اياسىن­دا ەلىمىزدە ناقتى جۇمىستار قول­عا الىنىپ، بۇل باعىتتا جاڭا لەپ پايدا بولدى، – دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.

سونداي-اق ول سەناتتىڭ ۇيىت­­قى بولۋىمەن اشارشىلىققا قا­تىس­تى بۇرىن-سوڭدى ەش جەردە جاريا­­لانباعان تاريحي قۇجاتتار مەن دەرەكتەردىڭ، ەستەلىكتەردىڭ بەس تومدىق جيناعى جارىق كور­گەنىن ايتتى.

– بۇگىن كورەرمەنگە ۇسىنى­لىپ وتىرعان فيلم دە وسى يگى باس­­تامانىڭ جەمىسى ەكەنى ءسوزسىز. الداعى ۋاقىتتا بۇل كينوتۋىندى كورەرمەن تاراپىنان جوعا­رى باعاسىن الىپ، تاريحىمىزدى تانۋعا ءوز ۇلەسىن قوسادى دەپ سەنە­مىز جانە سوعان تىلەكتەسپىز. وسى رەتتە شىعارماسىن فيلم­گە اينال­دىرىپ، سول جولدا ەسەلى ەڭ­بەك ەتكەن سماعۇل اعامىزعا العى­­­­سىمىزدى ءبىلدىرىپ، جاڭا تۋىن­­­­­­دىسىمەن شىن جۇرەكتەن قۇت­­­تىق­­­­تايمىز، – دەدى سەنات توراعاسى.

فيلم رەجيسسەرى كارتينادا ءبىر وتباسى مەن اۋىلدىڭ تاعدىرى ارقىلى بارشا قازاقتىڭ باسىنا تۇسكەن زۇلمات زاردابىن كورسەتۋگە تىرىسقان.

«كينونى تۇسىرۋگە ءبىر جارىم اي ۋاقىت كەتتى. اۋەلدە وزبەك­ستاندا تۇسىرگىمىز كەلگەن. بىراق پان­دەميا كەدەرگىسىنە تاپ بولىپ، باسقا جەردى ىزدەۋگە تۋرا كەلدى. الماتى، قىزىلوردا وبلىستارىن ارالادىق. اقىرى ىڭعايلى جەردى ماڭعىستاۋدان تاپتىق. ال دەكو­راتسيالار الماتى وبلىسىندا جاسالدى»، دەيدى بەگارىس ەلۋباي.

جالپى، روماندى فيلمگە تاس­پالاۋعا العاش رەت 1991 جىلى تالپىنىس بولعان.

«سۇراپىل سۇرجەكەي» اتتى فيلم كەڭەس وداعىنىڭ ەڭ سوڭ­عى كينوفەستيۆالىندە گران-پري الدى. بىراق قاراجات تاۋسى­لىپ، اشارشىلىق كەزەڭى اقىرى تۇسى­رىلمەدى. ياعني فيلمدە كام­پەس­كە بار، اشارشىلىق جوق. سودان كەيىن ءبىز ەندى بۇنى قالاي جا­سايمىز دەپ وتىز جىل ويلاندىق. تۇتاس رومان ءبىر فيلمگە سىيمايدى. كەيىن ەڭ سوڭعى «پاراسات مايدانى» اتتى تاراۋىن عانا الۋ كەرەك دەگەن ويعا كەلدىم. ادام­دار اشارشىلىققا ۇرىنىپ، شۇ­بىرادى. سول جەردى الدىق. سوسىن ستسەناري جازىپ، پرەزيدەنتكە ۇسىندىق»، دەيدى اۆتور.

اۆتورلاردىڭ ايتۋىنشا، كور­كەم فيلم پروكاتكا كۇزدە شىعۋى مۇمكىن، وعان دەيىن بىرنەشە فەس­تيۆالعا قاتىسپاق.

ايتا كەتەيىك، فيلم رەجيس­سەرى بەگارىس ەلۋباي «ۇزدىك شەتەل­دىك دراما» اتالىمىن العان «اڭشى بالا» جانە «وازيس»، «بالا عاشىق» سىندى كوركەم فيلم­­­دەرىمەن بەلگىلى.

كينوكارتينادا باس كەيىپكەر پاحرەددين ءبيدىڭ ءرولىن س.سەي­فۋل­لين اتىنداعى قاراعاندى دراما تەاترىنىڭ ءارتىسى قايرات كەمالوۆ، ال جۇبايى سىرعانىڭ وبرا­زىن ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەم­­­لەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترى­نىڭ ءارتىسى كۇلجاميلا بەلجانوۆا سومدايدى.

تاريحي مالىمەتتەرگە سۇيەن­سەك، 1921-1923 جىلدارداعى اشار­شىلىقتا شامامەن 1،7 ملن، ال 1931-1932 جىلدارى 2،3 ملن قازاق اشتان قىرىلعان. شىنىندا دا، بۇل – ورنى تولماس قاسىرەت، ۇلى ناۋ­بەت. ۇلت باسىنا تونگەن وسى زۇلماتتى جىلداردىڭ تولىققان­دى زەرتتەلىپ، كوپتەگەن كوركەم تۋىن­دىعا ارقاۋ بولارىنا سەنەمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار باعامى ءوستى

قارجى • بۇگىن، 16:12

ۇقساس جاڭالىقتار