قازاقستاندىق ۇلەستى ۇلعايتۋ – دامۋ كەپىلى

يندۋستريا جانە جاڭا تەحنو­لو­گيالار ۆيتسە-ءمينيسترى بەرىك كاماليەۆ ەكى كۇندىك ىسساپارمەن اقتوبە وبلىسىندا بولىپ قايتتى. ساپاردىڭ العاشقى كۇنى ول جى­لىنا 30 ملن. كىرپىش شىعاراتىن “سيتال-2” جشس-ءىنىڭ كىرپىش زاۋىتىندا بولدى. زاۋىت ديرەك­تو­رى اناربەك ەسەتوۆتىڭ بايان­داۋ­ىن­شا, قازىرگى تاڭعا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىنىڭ 97 پايىزى جۇزەگە اسىرىلىپتى. جوبا ىسكە قوسىل­عاندا 200 جۇمىس ورنى اشىلاتىن كورىنەدى. سودان كەيىن ۆيتسە-مينيستر “اقتوبە-ورتالىق” كولىك-لوگيستيكالىق ورتالىعىن وبلىس اكىمى ەلەۋسىن ساعىندىقوۆپەن بىرگە ارالاپ كوردى. بۇل – باتىس قا­زاقستاندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان بىردەن ءبىر ءىرى جوبا. ول “باتىس ەۋروپا-باتىس قىتاي” حالىقارالىق ترانزيتتىك دالىزىنە كولىك-لوگيستيكالىق قىزمەتىن كورسەتەدى. قازىر جوباعا سالىنعان قارجىنىڭ 65,5 پايىزى يگەرىلگەن. استانالىق قوناق بۇدان باسقا “اقتوبەرەنتگەن”اكتسيونەرلىك قو­عامى, بەستاماق مال شارۋاشى­لى­عى كەشەنى, ايس” جشس-ءنىڭ تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى, “ۆوسحود-وريەل” جشس سياقتى بىرقاتار كاسىپورىنداردا بولدى. ول ەكىنشى كۇنى “قازكا” قا­زاقستان كاسىپكەرلەرى اسسوتسيا­تسيا­سى ۇيىمداستىرعان “قازاقستاندىق ۇلەس: شاعىن جانە ورتا بيزنەس كاسىپكەرلەرىنىڭ مىندەتتەرى مەن ءمۇم­كىندىكتەرى” اتتى بيزنەس-فو­رۋمعا قاتىستى. بيزنەس-فورۋمنىڭ اقتوبە قالاسىندا ءوتۋىنىڭ دە رەتى بار. وبلىستا جۇزەگە اسىرىلىپ جات­قان جالپى قۇنى 305,5 ملرد. تەڭگە بولاتىن سەگىز جوبا قا­زاق­ستاندى يندۋستريالاندىرۋدىڭ رەسپۋبليكالىق كارتاسىنا ەنگى­زىل­گەن. بيىل ينۆەستيتسيا قۇنى 113,5 ملرد. تەڭگە قۇرايتىن جيىرما ءتورت جوبا پايدالانۋعا بەرىلمەكشى. سونىڭ ون ءبىرى ۇستىمىزدەگى جىلعى 1 شىلدەگە دەيىن ىسكە قوسىلادى. وبلىستا قازاقستاندىق ۇلەستى ۇل­عايتۋدىڭ, وتاندىق تاۋار ءوندىرۋ­شىلەردى قول­داۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى دە مول. سون­دىقتان دا بۇل شاراعا ەكى جۇزدەن استام شاعىن جانە ورتا بيزنەس جانە كوپتەگەن ءىرى ۇلتتىق كومپانيالار, قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك كا­سىپورىندار وكىلدەرى شاقىرىلىپتى. بيزنەس-فورۋمعا قاتى­سۋ­شى­لار­دى قازاقستان كاسىپكەرلەرى اسسو­تسياتسياسىنىڭ باسقارما توراعاسى جۇمابەك جانىقۇلوۆ قۇتتىقتاپ, ءسوز سويلەدى. ول قازاقستاندىق ۇلەس­تىڭ دامۋىندا ۇكىمەتتىك ۇيىم­دارمەن قاتار كاسىپكەرلەر ءبىر­لەس­تى­گىنىڭ ءرولى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. – الەۋمەتتىك-اكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ ءۇشىن وتان­دىق تاۋار وندىرۋشىلەرگە قولداۋ كورسەتۋدىڭ ماڭىزى ارتىپ وتىر. بۇگىنگى بيزنەس-فورۋمدى ۇيىم­داس­تىرۋداعى ماقسات – شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىن قازاقستان­دىق ۇلەستى دامىتۋدىڭ جوسپار­لا­رىن جۇزەگە اسىرۋعا جانە وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى بىرىگىپ قىزمەت ەتۋگە تارتا وتىرىپ,قازاقستاندىق ۇلەستى ۇلعايتۋعا باعىتتالعان شا­را­لاردان حاباردار ەتۋ. فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا ۇلتتىق كومپانيا­لار مەن جەر استى قازبا باي­لىق­تا­رىن ءوندىرۋشى كاسىپورىنداردىڭ 2010 جىلعى قازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ جۇمىس جانە قىز­مەت تۇرلەرىن تارتۋ جوسپارلارىمەن تانىستىرۋعا مۇمكىندىك تۋعىزى­لا­دى. سونداي-اق, ۇلتتىق كومپانيا­لار مەن جەر استى بايلىقتارىن ءوندىرۋشى كاسىپورىنداردىڭ تاۋار ساتىپ الۋدا, قىزمەتتەر مەن جۇ­مىس تۇرلەرىن ۇسىنۋدا شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىمەن ەكى جاقتى كەلىسىم جاساۋ الاڭى ۇيىمداس­تى­رىلادى, – دەي كەلىپ, ول ءوز سوزىندە قازاقستاندىق ونىمدەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قالىپ­تاس­تىرۋ جانە ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا مەملەكەت تاراپىنان جاعداي جاسالىپ وتىر­عانىنا نازار اۋداردى. قازاق­ستان­دىق ۇلەستى دامىتۋ باعدارلاماسىنا ۇلكەن ءۇمىت ارتىلىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. بيزنەس-فورۋمدا ءسوز العان ين­دۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ۆيتسە-ءمينيسترى بەرىك كاماليەۆ قازاقستاندىق ۇلەستى ۇلعايتۋعا با­عىتتالعان ۇكىمەت دەڭگەيىندە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار مەن شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلەردىڭ مىندەتتەرى مەن مۇمكىندىكتەرى جايىندا كەڭىنەن باياندادى. – قازىر ەلىمىز يمپورت الماس­تى­رۋ جانە ىشكى رىنوكتى تاۋار­لار­­­مەن, جۇمىستارمەن, قىزمەت­تەر­مەن دامىتۋ ساياساتىن ۇستانۋدا. مەم­لەكەتتىك ورگاندار عانا ەمەس, ۇلتتىق كومپانيالار مەن جەر استى قازبا بايلىقتارىن پايدا­لا­نۋشى كاسىپورىندار ءوزارا قويان-قولتىق جۇمىس ىستەي وتىرىپ, قا­زاق­ستاندىق ۇلەستى ۇلعايتۋى ءتيىس. وتكەن جىلى ەلباسى “قازاق­ستان­دىق ۇلەستى دامىتۋ تۋرالى” زاڭعا قول قويدى. مەن بۇل زاڭنىڭ نە­گىزگى باعىتتارىنا توقتالعىم كەلىپ تۇر. بىرىنشىدەن, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا اكىمشىلىك جاۋاپكەر­شى­لىكتىڭ ەنگىزىلۋى. ەكىنشىدەن, وتاندىق جەتكىزۋشىلەرمەن تاۋار­لار, جۇمىستار مەن قىزمەتتەر ءۇشىن جاسالاتىن كەلىسىم-شا­رت­تار­عا الدىن-الا جانە تولىق كولەمدە تولەم جاسالۋى كەرەك. مەرزىمى 30 كۇننەن اسپاۋى قاجەت.كەلەسى ءما­سەلە – جەر استى قازبا باي­لىق­تا­رىن پايدالانۋشىلاردىڭ ءمىن­دەتتەمەسىنە قاتىستى. تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى مەملەكەتتىك سا­تىپ الۋ تەندەرلەرىن تەك قا­زاقستان اۋماعىندا وتكىزۋ تالاپ ەتىلەدى, – دەدى ۆيتسە-مينيستر. ول سونداي-اق, كەيبىر ءىرى جەر استى قازبا بايلىقتارىن پايدا­لانۋشىلاردىڭ بۇلاي ەتپەيتىنىن سىنادى. ونىڭ مالىمدەۋىنشە, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرگە باسىمدىق بەرىلەدى. قازاقستاندىق جەتكىزۋشىلەر ۇسىناتىن تاۋارلار مەن قىزمەتتەر ءتىزىمى بار ينتەر­نەت-پورتال اشىلعان, ونىڭ وپە­را­تورى قازاقستان كەلىسىم-شارت اگەنتتىگى بولىپ تابىلادى. ين­دۋس­تريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگى جانىندا قازاقستان­دىق ۇلەس ماسەلەلەرى بويىنشا سا­راپتاما كەڭەسى جۇمىس ىستەيدى. ساراپتاما كەڭەسىندە قازاق­ستان­دىق ۇلەستى دامىتۋعا, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋعا بايلانىس­تى وزەكتى ماسەلەلەر شەشىمىن تابا­دى, شۇعىل شارالار الىنادى. قا­زاق­ستاندىق تاۋارلار, قىزمەتتەر جانە جۇمىس كولەمى ءۇشىن وتكىزىلە­تىن تەندەرلەردىڭ زاڭ تالاپتارىنا ساي وتكىزىلۋىن اڭگىمە وزەگىنە اينالدىردى. تەندەرگە قاتىسۋشى­لار جەرگىلىكتى تاۋارلار مەن قىز­مەت­تەردى پايدالانۋ ءمۇم­كىندىگى بوي­ىنشا ىنتالاندىرى­لا­تىن بولادى. ەكونوميكانىڭ كوپ­تەگەن سالالا­رىن­دا تاۋارلاردى, قىز­مەتتەردى, جۇ­مىستاردى ۇسىنا­تىن قازاقستان­دىق كومپانيالار مەن كاسىپورىن­دارعا باسىمدىلىق بەرىلەدى . يندۋستريالاندىرۋ باع­دار­لا­ماسى اياسىندا وتاندىق ءوندىرىس­شى­لەردى كەشەندى قولداۋ باعدارلا­ما­لارى جاسالۋدا ەكەن. بۇعان “ينۆەستور-2020”, “ونىمدىلىك-2020” “ەكسپورت-2020” جانە “بيز­نەس­تىڭ جول كارتاسى-2020” باعدار­لامالارىن مىسالعا كەلتىردى. سودان كەيىن “بيزنەستىڭ جول كار­تاسى” باعدارلاماسىنا ايرىقشا توقتالدى. بۇل باعدارلاما بوي­ىن­شا بيىل 30 ملرد.تەڭگە قارجى بولىنگەنىن, ونىڭ تولىقتاي اي­ماق­تارعا جولدانعانىن جەتكىزدى. وسى قارجىنىڭ وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋعا جۇمسا­لا­تىنىن قاداپ ايتتى. يمپورتتىق قوندىرعىلار, قوسالقى بولشەكتەر مەن جاساقتاۋشى بولىكتەر كەدەن­دىك سالىقتان بوساتىلادى. ين­ۆەستيتسيا تۋرالى زاڭعا سايكەس مەملەكەتتىك گرانتتار بەرىلەتىن بولادى. ول جينالعانداردى شا­عىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ باعىتىنداعى بۇدان باسقا دا بىرقاتار جەڭىلدىكتەردەن حا­بار­دار ەتتى. بۇگىنگى تاڭدا كۇن تارتىبىنە قويىلىپ وتىرعان بۇل ماسەلەنىڭ ەل ەكونوميكاسى دامۋىنىڭ تەزدەتكىشى بولاتىنىنا كوڭىل اۋداردى. بيزنەس-فورۋمدا شىعىپ ءسوي­لە­گەن اقتوبە وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى الەكساندر دۋبوۆەن­كو, “قازاقستاندىق كەلىسىم-شارت اگەنتتىگى” اق باسقارما توراعا­سى­نىڭ ورىنباسارى قۇرمانعازى نۇعىمانوۆ جانە باسقالار قا­زاق­ستاندىق ۇلەستى ۇلعايتۋ, ورتا جانە شاعىن بيزنەستى دامىتۋ ماسەلەلە­رى بويىنشا ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. سونداي-اق, ۇلتتىق جانە جەر استى قازبا بايلىقتارىن ءون­دىرۋشى كومپانيالار مەن ورتا جانە شاعىن كاسىپكەرلىك وكىل­دە­رىنىڭ ەكى جاقتى ءوزارا كەزدەسۋلەرى ۇيىمداستىرىلىپ, مەموراندۋم­دار­عا قول قويىلدى. ساتىبالدى ءساۋىرباي, اقتوبە وبلىسى.