مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بالالارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ كەرەك ەكەنىن جەتكىزىپ, 2022 جىلدى «بالالار جىلى» دەپ جاريالاعان بولاتىن. «بالالار – مەملەكەتىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعىنىڭ كەپىلى. سوندىقتان دا الداعى جىلدى بالالار جىلى دەپ جاريالاۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. اڭگىمە جالاڭ ۇران مەن مەرەكەلىك شارالار تۋرالى ەمەس. ءبىرىنشى كەزەكتە بيلىك تاراپىنان بالالاردى قورعاۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, الەۋمەتتىك قولداۋ باعىتىندا ناقتى شارالار قولعا الىنۋى كەرەك. وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ۇيلەسىمدى دامۋى مەن باقىتتى بالالىق شاعى – ءبىزدىڭ جالپىۇلتتىق مىندەتىمىز», دەيدى پرەزيدەنت.
بۇل رەتتە نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا بالالار جىلى قالاي اتاپ وتىلەدى؟ قانداي جانە قانشا ءىس-شارا جوسپارلانعان دەگەن سۇراقتى قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنا قويدىق.
بۇگىنگى تاڭدا ەلوردالىق ءبىلىم باسقارماسى بالالار جىلى اياسىندا وتكىزىلەتىن 7 بولىمنەن تۇراتىن 100-دەن اسا ءىس-شارانى قامتيتىن قالالىق جوسپاردى ازىرلەپ بەكىتتى. ولاردىڭ ىشىندە ء«بىلىمدى بالا», «وتباسى – قاۋىپسىز مەكەن», «دەنى ساۋ بالا», «جەتىمسىز ەل», «جايلى مەكەن», BALA QORǴAÝ, BALA_TIME.KZ سياقتى جوبالار بار ەكەن. جاقىندا ەلوردانىڭ تورىندە «روزا باعلانوۆا اتىنداعى «قازاقكونتسەرت» مەملەكەتتىك كونتسەرتتىك زالىندا بالالار جىلىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان ەڭ اۋقىمدى جوبا – «شاتتىق-2022» بايقاۋى ۇيىمداستىرىلدى. بۇل جوعارىداعى ايتىلعان ءسوزىمىزدىڭ دالەلى بولسا كەرەك.
«بۇگىن ءبىز بالالار جىلىنا ارنالعان «شاتتىق-2022» كونكۋرسىنىڭ قورتىندىلاپ وتىرمىز. بۇل بايقاۋ 15 جىل قاتارىنان ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. بيىلعى جارىسقا 4 مىڭنان اسا بالا قاتىستى. وسىعان وراي جەڭىمپازدار جينالعان گالا-كونتسەرت ءوتتى. باسا ايتا كەتەتىن جايت, ءبىز وسى كونتسەرتپەن بالالار جىلىنىڭ باستالۋىن جاريالاپ وتىرمىز. قالادا بالالارعا ارنالعان اۋقىمدى ءىس-شارالار وتكىزىلەدى», دەدى قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى قاسىمحان سەنعازىەۆ.
ءيا, بالالاردىڭ الاقايلاپ اسىعا كۇتەتىن, اۋىز تولتىرىپ ايرىقشا ايتاتىن اۋقىمدى جوباسىنىڭ جولعا قويىلىپ, تۇراقتى تۇردە ۇيىمداستىرىلىپ كەلە جاتقانىنا – 15 جىل. بيىلعى بايقاۋدا قاتىسۋشىلار 9 اتالىم بويىنشا باق سىناپ, ناتيجەسىندە 47 ۇمىتكەر التىن مەدال يەلەندى. ەرەكشە ەسكەرەتىن جايت, نۇر-سۇلتان قالالىق ءبىلىم باسقارماسى جەتكىنشەكتەردىڭ جەتەكشىلەرىن دە نازاردان تىس قالدىرماي, ولاردى دا ماراپاتتادى. كۇنى-ءتۇنى كۇش سالىپ, دارىندى وقۋشىسىن دامىتىپ, دوداعا قوسقان ۇستازداردىڭ ۇمىت قالماعانى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنە قۋانىش ۇيالاتتى.
اتالعان فەستيۆالدە وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر وتباسى, ماحاببات, دوستىق, جاسامپازدىق, بەيبىتشىلىك تاقىرىبى اياسىندا ادامزاتتىق قۇندىلىقتاردى ساحنالادى. حالىقتىق بي ونەرىن جاڭاشا بەينەلەپ, ەكسكليۋزيۆ شىعارماشىلىق كومپوزياتسيالاردى كورەرمەن نازارىنا ۇسىندى. ولارعا بالەت پەن تەاتر ارتىستەرى قولداۋ كورسەتىپ, ءبىر ساحنادا ونەر كورسەتتى.
ەلوردانىڭ ەرتەڭىنە ەرەكشە سەرپىن بەرەتىن جالىندى جاستاردىڭ, وزات شاكىرتتەردىڭ قاتارى جىل وتكەن سايىن ارتۋدا. حالىقارالىق ءبىلىم بايگەلەرىنەن ولجالى ورالعان وقۋشىلار دا جەتەرلىك. مەملەكەتتىڭ مەرەيىن اسىرعان العىر بالالاردى مەكتەبى مەن مۇعالىمدەرى ماقتان تۇتادى. 2022 جىلدىڭ 18-22 ساۋىرىندە جالپى ءبىلىم بەرەتىن پاندەر بويىنشا وقۋشىلاردىڭ رەسپۋبليكالىق وليمپياداسىنىڭ قورتىندى كەزەڭى ءوتتى. وعان ەلوردالىق مەكتەپتەردىڭ 9-11 سىنىپتارىنىڭ 193 وقۋشىسى قاتىستى. نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ قۇراما كومانداسى 93 جۇلدەلى ورىنعا يە بولىپ, كەزەكتى رەت جوعارى ءبىلىم دەڭگەيىن كورسەتتى, ونىڭ ىشىندە 24 التىن, 29 كۇمىس جانە 40 قولا مەدال بار.
جاقىندا «استانا دارىنى» دارىندىلىقتى دامىتۋ جانە پسيحولوگيالىق سۇيەمەلدەۋ ورتالىعى نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ ءبىلىم باسقارماسى مەن «دارىن» رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ, Zerde-Lider وقىتۋ ورتالىعىنىڭ قولداۋىمەن, حيميا جانە بيولوگيا پاندەرى بويىنشا 7-8 سىنىپ وقۋشىلارى اراسىندا I ايماقتىق وليمپيادانىڭ جەڭىمپازدارى مەن جۇلدەگەرلەرىن ماراپاتتاۋ ءراسىمىن وتكىزدى. اتالعان ءىس-شارا دا ەلىمىزدەگى بالالار جىلىن مەرەكەلەۋ اياسىندا ۇيىمداستىرىلدى. وليمپيادا تەوريالىق جانە پراكتيكالىق نەگىزدە 2 كەزەڭ بويىنشا ءوتتى. وليمپياداعا اتىراۋ, ماڭعىستاۋ, پاۆلودار, قاراعاندى, شىعىس قازاقستان, اقمولا, قوستاناي وبلىستارىنىڭ جانە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ كوماندالارى قاتىستى. 149 جاس زياتكەر حيميا جانە بيولوگيا پاندەرى بويىنشا كۇردەلى وليمپيادا ەسەپتەرىنىڭ شەشىمىن تابۋدا بار ءبىلىمىن كورسەتە وتىرىپ, دوداعا ءتۇستى. دالىرەك ايتساق, حيميا ءپانى بويىنشا 84 وقۋشى قاتىستى, ونىڭ ىشىندە: 7 سىنىپ – 32 وقۋشى, 8 سىنىپ – 52. بيولوگيا ءپانى بويىنشا – 66 قاتىسۋشى: 7 سىنىپ – 40 وقۋشى, 8 سىنىپ – 26. ينتەللەكتۋالدىق سايىستارعا قاتىسۋ مەكتەپ وقۋشىلارىنا ولاردىڭ تۇلعالىق ءوسۋى مەن دامۋىنا, ومىردە تابىسقا جەتۋ ءۇشىن قاجەتتى جاڭا ءبىلىم الۋعا, ءوز بەتىنشە ويلاۋعا, قابىلەتتەرى مەن قىزىعۋشىلىقتارىن انىقتاۋعا كوپتەگەن مۇمكىندىك بەرەدى.
باۋىرمال باس قالا ەرەكشە بالالارعا دا باسا نازار اۋدارىپ, ولاردىڭ قوعاممەن تىعىز بايلانىسىپ, قورشاعان ورتادا ەركىن ءومىر سۇرۋىنە دە تولىق جاعداي جاساۋدا.
«قالانىڭ 90 مەكتەبىندە پاندۋس بار. 21 مەكتەپتە ليفت جانە كوتەرگىشتەر ورناتىلعان. 76 مەكتەپ سانيتارلىق توراپتارمەن جابدىقتالعان. 81 مەكتەپتە شاقىرۋ باتىرمالارى بار. 74 مەكتەپتە بەدەرلى جولاقتار, جولدار بەلگىلەنگەن. 72 مەكتەپتە تۇتقالار مەن سۇيەنىشتەر بار. 73 مەكتەپتە كابينەتتەرگە, اسحاناعا, كىتاپحاناعا جانە ت.ب. ءۇي-جايلارعا كەڭەيتىلگەن ەسىك ويىقتارى ورناتىلعان. 80 مەكتەپتە ارنايى جازۋلار, تابليچكالار, پيكتوگرامالار بار», دەدى قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ماماندارى.
«دەنەشىنىقتىرۋ» ءپانى بويىنشا دەنە جۇكتەمەسىنەن بوساتىلعان بالالار جانە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار ءۇشىن بۇقارالىق سپورت تۇرلەرىمەن اينالىسۋ ءۇشىن سپورت سەكتسيالارىنا تەگىن بارۋ مۇمكىندىگى بەرىلەدى.
«2018 جىلى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى مامانداندىرىلعان پاراليمپيادالىق جاتتىعۋ ورتالىعى پايدالانۋعا بەرىلدى. ول تەك پاراليمپياداشىلار ءۇشىن عانا ەمەس, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ بارلىق مۇگەدەك ادامدارى ءۇشىن دە سپورتپەن شۇعىلدانۋعا قولجەتىمدى. 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى نۇر-سۇلتاننىڭ بارلىق تۇرعىندارى مۇگەدەكتىك توبى مەن جاسىنا قاراماستان سپورتپەن تەگىن اينالىسۋعا قۇقىلى. ورتالىقتا گولبول, وتىرىپ ويناۋ ۆولەيبولى, ارباداعى تەننيس جانە بوچچە بويىنشا سپورتتىڭ ويىن تۇرلەرى زالى بار, پاۋەرليفتينگكە ارنالعان كاسىبي ايماق جابدىقتالعان. كۇش جاتتىعۋلارىنا ارنالعان بەيىمدەلگەن ترەناجەرلەر 811 شارشى مەترلىك ورتالىقتا پاراتاەكۆوندو ساباقتارىنا ارنالعان 423 شارشى مەتر زال بار. سپورت باسقارماسىنىڭ جانىندا «مۇگەدەك سپورتشىلارعا ارنالعان بالالار-جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەبى» كمم جۇمىس ىستەيدى. قابىلداۋ مىناداي مۇگەدەكتىك تۇرلەرى بويىنشا جۇرگىزىلەدى: «تىرەك-قيمىل اپپاراتى زاقىمدانعان», «كورۋ مۇشەلەرى بۇزىلعان», «ەستۋ مۇشەلەرى بۇزىلعان», «زياتكەرلىك مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى». سپورت سەكتسيالارىندا سپورتتىڭ 18 ءتۇرى بويىنشا 430 سپورتشى شۇعىلدانادى, ونىڭ ىشىندە 114-ءى – 18 جاسقا دەيىنگى بالالار. «الاۋ» مۇز سارايىندا ءى, ءىى, ءىىى دارەجەلى مۇگەدەك بالالارعا جەڭىلدىكتەر ۇسىنىلادى», دەدى نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ءبىلىم باسقارماسى وكىلدەرى.
وتكەندە ەلوردادا ينكليۋزيۆتى چەرليدينگتەن اشىق رەسپۋبليكالىق تۋرنير ۇيىمداستىرىلدى.
«بۇگىن ءبىزدىڭ ورتالىقتا پارا چەرليدينگتەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اشىق چەمپيوناتى ءوتىپ جاتىر. ءبىزدىڭ جارىسقا 220-دان اسا ەرەكشە بالا قاتىسۋدا. جارىستىڭ نەگىزگى ماقساتى – مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردى ورتاعا بەيىمدەۋ, پاراليمپيادالىق سپورت تۇرلەرىن دامىتۋ. سپورتشىلار قازاقستاننىڭ ءتۇرلى ايماقتارىنان كەلدى. ناقتىراق ايتساق, ولاردىڭ اراسىندا اقمولا, قاراعاندى وبلىستارى مەن نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ قاتىسۋشىلارى بار», دەدى پاراليمپيادالىق جاتتىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى نۇرعالي جۇماعازى.
قاتىسۋشىلار بىرنەشە توپقا ءبولىنىپ, سىنعا ءتۇستى. مىسالى, ا توبىندا – ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان (قۇلاعى ەستىمەيتىن, ناشار ەستيتىن) سپورتشىلار, B توبى – كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان سپورتشىلار (ناشار كورەتىن, زاعيپ), س توبى – سوماتيكالىق اۋرۋلارى بار سپورتشىلار (ەندوكريندىك جۇيە اۋرۋلارى, قانت ديابەتى, ىشكى اعزالاردىڭ بولماۋى جانە ت.ب.), D توبى – تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان سپورتشىلار (اربادا وتىرعاندار, ت.ب.), ە توبى – بۇلشىقەت دامۋى بۇزىلعان سپورتشىلار (پوليوميەليت, سەرپىمدىلىك, تسەرەبرالدى سال اۋرۋى), F توبى – پسيحيكالىق جانە اقىل-وي كەمىستىگى بار سپورتشىلار (اقىل-ەسى كەم, اۋتيزم سپەكترىنىڭ بۇزىلۋى, داۋن سيندرومى), G توبى – ءوسۋدىڭ بۇزىلۋى (احوندروپلازيا), H توبى – ارالاس توپتار ء(ارتۇرلى توپتاردىڭ سپورتشىلارى) بار.
نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە پاراليمپيادالىق جاتتىعۋ ورتالىعىنا اي سايىن ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار 4 مىڭنان اسا ادام كەلەدى. ولار سپورتتىڭ 18 تۇرىمەن اينالىسادى جانە بەيىمدەلگەن جاتتىعۋ زالىنا بارادى. مۇندا پارا چەرليدينگ بويىنشا جاتتىعۋلار وتكىزىلەدى. ورتالىقتىڭ بارلىق قىزمەتى تەگىن.
