«شيكىزات ەكسپورتى كولەمىنىڭ ۇلعايۋى (قاڭتار-اقپاندا + 11 پايىز), ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستار نارىعىنداعى باعانىڭ ءارى قارايعى ءوسۋى (+ 38 پايىز), ۇلتتىق ۆاليۋتا كۋرسىنىڭ السىرەۋى (8,2 پايىزعا) جانە ەلدەگى جوعارى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىك فونىندا ء(ىجو 4,4 پايىزعا ءوستى) – شوعىرلاندىرىلعان بيۋدجەتتى تولىقتىرعان سالىق ءتۇسىمى ايتارلىقتاي ارتتى. 2022 جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىزىندا 4,7 ترلن تەڭگە سالىق جينالدى. بۇل 2021 جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىزىنداعى كورسەتكىشتەن 2 ەسەگە كوپ. ءابسوليۋتتى پارامەتردە سالىق ءوسىمى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە بايقالادى (+1,3 ترلن تەڭگە). ءوسىمنىڭ 90 پايىزعا جۋىعىن مۇنايدىڭ ەكسپورتتىق باج سالىعى (+212 ملرد تەڭگە) مەن ىشكى تۇتىنۋ تاۋارلارىنىڭ قوسىمشا قۇن سالىعى (+409 ملرد تەڭگە) جانە ۇجىمدىق تابىس سالىعى (+502 ملرد تەڭگە) قۇرايدى», دەلىنەدى قاۋىمداستىق حابارلاماسىندا.
ءبىرىنشى توقساندا سالىق جيناۋ بويىنشا جىلدىق جوسپاردى ورىنداۋ 30,9 پايىزدى قۇرادى. بىلتىر بۇل كورسەتكىش 20,4 پايىز بولعان. ال شوعىرلاندىرىلعان بيۋدجەت شىعىنى 28 پايىزعا نەمەسە 1,1 ترلن تەڭگەگە ءوسىپ, 5,2 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. وسىلايشا, شىعىن شوعىرلاندىرىلعان بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگىنەن 8 پايىزعا نەمەسە 0,4 ترلن تەڭگەگە اسىپ تۇسكەن.
بيۋدجەت شىعىندارى دەگەنىمىز نە؟ بۇل – ءتۇرلى الەۋمەتتىك جاردەماقىلار, قارىزداردى وتەۋ شىعىندارى, باسقا دا ءتۇرلى قاجەتتىلىكتەر. اتاپ ايتساق, الەۋمەتتىك كومەك پەن الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن – 67 ملرد تەڭگە, ءبىلىم بەرۋ سالاسى ءۇشىن – 192 ملرد تەڭگە, زايمداردى وتەۋ مەن وعان قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا 559 ملرد تەڭگە جۇمسالعان. وسى ءۇش سالا شىعىنىنىڭ ءوزى-اق بۇكىل جيىنتىق شىعىننىڭ 74 پايىزىن قۇرايدى.
«بيۋدجەت تاپشىلىعىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن 4,7 ترلن تەڭگە تارتۋدىڭ جىلدىق جوسپارى نەگىزىندە 0,7 ترلن تەڭگە نەسيە تارتىلدى (+803 ملرد تەڭگە). وسىلايشا, جىلدىق جوسپار تەك 14 پايىزعا ورىندالدى. وسى جىلعا ۇلتتىق قوردان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تۇسەتىن ترانسفەرتتەردىڭ كولەمى 4,6 ترلن تەڭگە بولادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. سونىڭ 1,2 ترلن تەڭگەسى اۋدارىلدى. ۇلتتىق قوردان جاسالاتىن ترانسفەرتتەر وسىمەن ءۇشىنشى جىل قاتارىنان 4,5 ترلن تەڭگەدەن جوعارى ساقتالىپ وتىر. ءىجو-گە شاققانداعى ۇلتتىق قور اكتيۆتەرى ءبىر جىل بۇرىنعى 40 پايىزدان 30 پايىزعا دەيىن تومەندەدى. وسى قالپىمەن ازايماۋى ءتيىس قالدىققا تاياپ كەلەدى ء(ىجو-ءنىڭ 30 پايىزىنان كەم بولماۋى كەرەك)», دەپ حابارلايدى ساراپشىلار.
ۇلتتىق بانك توراعاسى عالىمجان ءپىرماتوۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىنى 23,6 پايىزعا كوبەيەدى. شىعىن سوڭعى ءۇش جىلدا ورتاشا العاندا جىلىنا 16,7 پايىزعا ءوسىپ وتىرعان.
«ۇلتتىق قور اكتيۆىن بەلسەندى پايدالانۋ ەسەبىنەن شىعىن ۇلعايىپ جاتىر. بيىل 4,6 ترلن تەڭگە الىنادى. اتالعان ترانسفەرت كولەمى پاندەميا ورشىگەن 2020 جىلعى داعدارىسقا شارالار پاكەتى كولەمىمەن بىردەي. سول كەزدە ءىجو 2,5 پايىزعا دەيىن قىسقارىپ كەتكەن ەدى», دەدى ع.ءپىرماتوۆ.
بيۋدجەتتىڭ جەتىسپەگەن تۇسىن ۇلتتىق قور قارجىسىمەن جابا بەرۋ ايىرباستاۋ كۋرسىنا قولداۋ بىلدىرگەنىمەن, فيسكالدى پوزيتسيانى السىرەتەدى جانە يمپورتقا دەگەن سۇرانىستى ۇلعايتادى دەگەن قاۋىپ بار.
