2022 جىلدىڭ 28 ءساۋىر كۇنى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى كونفەسسياارالىق جانە وركەنيەتارالىق ديالوگتى دامىتۋ جونىندەگى ن.نازارباەۆ ورتالىعىمەن بىرلەسىپ ء«دىنتانۋ» ماماندىعىنىڭ اشىلۋىنا 20 جىل تولۋىنا وراي, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VII سەزى قارساڭىندا الەمدىك ءدىنتانۋ كونتەكسىندەگى قازاقستانداعى ءدىنتانۋ: وتكەن جول, داستۇرلەر, دامۋ ۇردىستەرى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا وتكىزدى.
كونفەرەنتسيا قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك عالىمداردى قوسا العاندا, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ساراپتامالىق قۇرىلىمداردىڭ, اكادەميالىق قوعامداستىقتىڭ وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن گيبريدتى فورماتتا ءوتتى.
كونفەرەنتسيادا الەۋمەتتىك عىلىمدار فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى ب.سومجۇرەك, كونفەسسياارالىق جانە وركەنيەتارالىق ديالوگتى دامىتۋ جونىندەگى ن.نازارباەۆ ورتالىعى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى د.ەسەنوۆا, قمدب اپپارات باسشىسى ع.جادىگەر ۇلى, قمدب ءدىني ءبىلىم جانە كادر دايارلاۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى س.سۇيەرقۇل ۇلى, ينتەرنەت كەڭىستىكتە ءدىني ەكسترەميزمنىڭ الدىن الۋدى ۇيلەستىرۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ج. دوليەۆ, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ پروفەسسورى ن.بايتەنوۆا, يسلام تاريحى, ونەر جانە مادەنيەت جونىندەگى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ (تۇركيا) وكىلى ا. مۋمينوۆ قاتىسىپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
«ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق مودەلى» سەكتسياسى كونفەرەنتسيانىڭ ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن كورسەتتى. قازاقستان تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا 130 ەتنوس پەن 18 كونفەسسيا وكىلدەرى تۇراتىن ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمنىڭ بىرەگەي قازاقستاندىق مودەلىن قۇرعانىن اتاپ وتكەن ءجون. بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىق, ازاماتتىق كەلىسىم, ءدىني توزىمدىلىك, ءتۇرلى مادەنيەت وكىلدەرىنىڭ تەڭ قۇقىلى ءومىر ءسۇرۋى - بۇل مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق ساياسات نەگىزىنە اينالدى جانە قازاقستاننىڭ الەمدىك قوعامداستىقتا ايرىقشا ەرەكشەلىگىن قامتاماسىز ەتتى. وسىعان بايلانىستى, دىندەردىڭ رۋحاني بىرلىگىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن حالىقارالىق كونفەسسياارالىق ينستيتۋتتىڭ جۇمىس ىستەۋ قاجەتتىلىگى تۋىندادى.
بۇل ينستيتۋت تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلى ىشىندە قازاقستاننىڭ ءىرى سىرتقى ساياسي جەتىستىگى بولعان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى بولىپ تابىلادى. قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن ءار ءۇش جىل سايىن نۇرسۇلتان قالاسىندا وتكىزىلەتىن بۇل فورۋم قازىرگى الەمدەگى مادەنيەتتەر مەن وركەنيەتتەردىڭ رۋحاني تاتۋلىعى ءۇشىن ماڭىزدى ءرول اتقارۋدى جالعاستىرۋدا.
سونىمەن قاتار, ول ەل ىشىندەگى كونفەسسياارالىق كەلىسىمنىڭ قوسىمشا تىرەگى بولىپ تابىلادى, دىندەردىڭ بەيبىتشىل ءمانىن جالپىعا بىردەي تۇسىنۋگە ىقپال ەتەدى.
سەكتسيادا قر ميتروپوليتتىك وكرۋگىنىڭ ورىس پراۆوسلاۆ شىركەۋىنىڭ پروتويەرەيى د. بايدەك, قازاقستاننىڭ كاتوليك ەپيسكوپتارى كونفەرەنتسياسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى پ. پىتلوۆانى, قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى س.سۇيەرقۇل ۇلى, گ.ءجادىر ۇلى, ساياساتتانۋشى ر.جۇمالى جانە باسقا دا ساراپشىلار ءسوز سويلەدى. بايانداماشىلار مەملەكەتتىك-كونفەسسيالىق قاتىناستاردى ىسكە اسىرۋ جانە دىنارالىق ديالوگتى ىلگەرىلەتۋ ارقىلى قازاقستاندىق مودەلدى ودان ءارى دامىتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلارى «قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ءدىني قىزمەتكەرلەر مەن ادامدار تۋرالى ەستەلىكتەردى قالپىنا كەلتىرۋ. «عىلىمي اتەيزمنىڭ» ۇستەمدىگى جاعدايىنداعى ءدىني تاجىريبەلەر تاىرىبى قىزىعۋشىلىق تانىتتى. قازاقستان كەڭەس زامانىندا ءارتۇرلى دىندەردىڭ ادامدارى ءۇشىن سىناق ورنىنا اينالعانى بەلگىلى. كەڭەستىك كەزەڭدە قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ, قازاق دالاسىندا ورنالاسقان ەڭبەكپەن تۇزەۋ لاگەرلەرىندە جازاسىن وتەگەن ءتۇرلى ءدىن وكىلدەرىنىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋ پوليەتنيكالىق جانە پوليكونفەسسيالىق ەل رەتىندە قازاقستان ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزعا يە. قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ءدىن قىزمەتشىلەرى تۋرالى ەستەلىكتى قالپىنا كەلتىرۋ ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق مودەلىن نىعايتۋعا ەلەۋلى ۇلەس بولىپ تابىلادى. سەكتسيادا ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ پروفەسسورى د. كەنجەتاەۆ پەن پروفەسسور يۋ. شاپوۆال, ماگيستر د. سايىنوۆ ءسوز سويلەدى. ءوز باياندامالارىندا اقتوبەلىك ولكەتانۋشى ج.ابدۋللينا, سونداي-اق فيلوسوفيا دوتسەنتى د. تولعامباەۆا بىرەگەي پىكىرلەرىمەن ءبولىستى.
ءدىنتانۋ ءبىلىمىنىڭ تۇجىرىمدامالىق نەگىزدەرىنىڭ, ءدىنتانۋ ساراپتاماسىنىڭ, ءدىندى ساياسيلاندىرۋ, ءدىندى مەدياتيزاتسيالاۋ, گەندەر مەن ءدىننىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى «قازىرگى ءدىنتانۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى» سەكتسياسىندا تالقىلاندى. سەكتسياعا قاتىسۋشىلار ءوز سوزدەرىندە ءدىن قوعامنىڭ ءبىر بولىگى ەكەنىنە توقتالا كەلە, عىلىمي زەرتتەۋدى, تالداۋدى قاجەت ەتەتىن قازىرگى زامانعى الەۋمەتتىك, ساياسي, تەحنولوگيالىق وزگەرىستەرىنە جاۋاپ بەرەتىنىن العا تارتتى.
كونفەرەنتسيادا ءسوز سويلەگەن ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ء«دىنتانۋ» كافەدراسىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى قازاقستاندىق ءدىنتانۋ الەمدىك ءدىنتانۋدىڭ ءبىر بولىگى ەكەنىن جانە كافەدرانىڭ ماقساتى الەمدىك تاجىريبەگە ساي ءدىنتانۋ ءبىلىمىن ودان ءارى دامىتۋ بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.
