«قاسىرەتتى قاڭتارعا» بايلانىستى قىلمىستىق ىستەردىڭ تەرگەلۋ بارىسى تۋرالى سوڭعى مالىمەتتەرمەن بولىسكەن ەلدوس قيلىمجانوۆ جاپپاي تارتىپسىزدىكتەر مەن تەرروريزم اكتىلەرى الماتى مەن شىمكەنت قالالارىندا, سونداي-اق اقتوبە, اتىراۋ, الماتى, جامبىل, قىزىلوردا جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا تىركەلگەنىن ايتتى. ماسەلەن, شىمكەنت قالالىق پروكۋراتۋراسى جاپپاي تارتىپسىزدىكتەر كەزىندە دۇنيە-م ۇلىكتى قيراتىپ, كولىكتەردى ورتەگەن 8 كۇدىكتىنىڭ ءىسىن سوتقا جىبەرگەن. ال قىزىلوردا وڭىرىندە ءدال وسىنداي ايىپپەن 7 ادامنىڭ ءىسى سوتقا جولدانعان. «كۇدىكتىلەردىڭ كىنالارى بەينەجازبا ارقىلى تولىقتاي دالەلدەنىپ وتىر», دەدى ول.
بريفينگتە باس پروكۋراتۋرا وكىلى بۇل قىلمىستىق ىستەردىڭ سوتتا قارالۋ ەرەكشەلىكتەرىنە كەڭىنەن توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەگەر كۇدىكتى ايىپتاۋ, دالەلدەمەلەرگە جانە كەلتىرىلگەن زالال كولەمىمەن داۋلاسپاسا, سونداي-اق جازانىڭ ءتۇرى مەن مولشەرىمەن تولىق كەلىسسە, كىنانى مويىنداۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالادى. مۇنداي ىستەر سوتتا 10 كۇن ىشىندە قارالىپ, جازا مولشەرى ەڭ جوعارى مەرزىمنىڭ جارتىسىنان اسپايدى. ە.قيلىمجانوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, ءدال وسى كەلىسىم بويىنشا 3 ادامعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا بايلانىستى ەمەس جازا تاعايىندالعان.
ال جالپى قاڭتار وقيعاسىنا قاتىستى سوتقا 265 قىلمىستىق ءىس جولدانسا, 243 ادام سوتتالىپ, تاعى 585-ءى كۇدىكتى رەتىندە قاماۋدا وتىر. ە.قيلىمجانوۆ ولاردىڭ بارلىعى جاپپاي تارتىپسىزدىك كەزىندە قيراتۋ, عيماراتتاردى ورتەۋ, قارۋ ۇرلاۋ, مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى عيماراتتارىنا قارۋلى شابۋىل جاساۋعا «بەلسەندى تۇردە قاتىسقانىن» ايتادى. «قاماۋدا وتىرعان ءار كۇدىكتىگە قاتىستى مالىمەتتەر جەتكىلىكتى. بۇل دەرەكتەر ولاردىڭ وسى قىلمىستارعا قاتىستىلىعىن ايعاقتاپ بەرەدى», دەيدى ول.
بۇدان كەيىن سپيكەر الماتى قالاسى اۋەجايىنا شابۋىل جاساعان كەيبىر قىلمىسكەرلەردىڭ ءرولى تۋرالى ءتۇسىندىرىپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, 5 قاڭتاردا جانىندا بىرنەشە جاقتاسى بار «ن» ەسىمدى ازامات اۋەجايدىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعىنىڭ جارىعىن ادەيى ءوشىرىپ تاستاعان. سونىڭ سالدارىنان ىشىندە جولاۋشىلارى بار بىرنەشە ۇشاق ۇشۋ-قونۋ جولاعىندا 10 ساعاتتان ارتىق تۇرۋعا ءماجبۇر بولعان. ال ءدال وسى ءساتتى پايدالانعان قارۋلى توپ اۋەجاي عيماراتىن قيراتىپ, توناي باستاعان. كەيىننەن «ن»-ءنىڭ ءىس-ارەكەتتەرى تەرروريزم اكتىسى, ياعني قىلمىستىق كودەكستىڭ 255-بابىمەن سارالانىپ, ونىڭ قىلمىسقا قاتىستىلىعى تولىق دالەلدەنگەن.
ە.قيلىمجانوۆ تەرگەۋ بارىسىندا قاڭتار وقيعاسىن ۇيىمداستىرۋشىلار مەن قاتىسۋشىلارىن انىقتاۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ەكى ساناتتاعى ادامداردى جاۋاپقا تارتۋ جۇمىستارى ءالى دە جالعاسۋدا. ماسەلەن, تالدىقورعان قالاسىندا الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى 5 قاڭتار كۇنى 400 ادامدى جيناپ, ولارعا وبلىس اكىمدىگىن باسىپ الۋ ءۇشىن تولىق نۇسقاۋ بەرگەن قوس كۇدىكتى ۇستالعان. ونىڭ ءبىرى بۇرىن سوتتى بولعان. ورتالىق الاڭعا ۇيىمداسقان تۇردە شىققان وسى توپ جولاي تاس جانە مەتالل كەسىندىلەرمەن قارۋلانعان.
«اگرەسسيۆتى توپ قولدارىنداعى قۇرالداردىڭ كومەگىمەن پوليتسيانىڭ قورشاۋىن بۇزىپ ءوتىپ, وبلىس اكىمدىگىنىڭ عيماراتىن ورتەپ جىبەردى. ال بۇل «جەتىستىكتەرىمەن» توقتاماعان ەكى ۇيىمداستىرۋشى بۇل توپقا تاعى 500 ادامدى قوسىپ الىپ, بارلىعى تالدىقورعان قالالىق پوليتسيا باسقارماسىن باسىپ الۋعا بارعان. جاپپاي تارتىپسىزدىك كەزىندە پوليتسيا عيماراتىنىڭ 80 پايىزى جويىلدى», دەدى سپيكەر.
ءبىرىنشى قىزمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى سونداي-اق تەرگەۋ كەزىندە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن ساقتاۋ مەن زاڭدىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. «تەرگەۋدىڭ رۇقسات ەتىلمەگەن ادىستەرىن قولدانۋعا قاتىستى بارلىق فاكتى بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇرگىزىلۋدە», دەگەن ە.قيلىمجانوۆ كەيبىر ارىز يەلەرىنىڭ ازاپتاۋلار تۋرالى شاعىمدى قورعانۋ ماقساتىندا جاساعانىن دا العا تارتتى.
«مىسالى, جامبىل وبلىسىندا 5 قاڭتاردا «ب» ەسىمدى ازامات وزگەلەرگە ەرىپ, مەملەكەتتىك وبەكتىلەردى ورتەگەن, ودان كەيىن پوليتسيا دەپارتامەنتىنەن «كالاشنيكوۆ» اۆتوماتىن, «ماكاروۆ» تاپانشاسىن, 2 اڭشى قارۋى مەن 3 تراۆماتيكالىق تاپانشانى ۇرلاپ كەتكەن. كۇدىكتىنىڭ بۇكىل قىلمىسى بەينەكامەراعا جازىلىپ قالعان. الايدا ۇستالعاننان كەيىن ول «پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى مەنى ازاپتادى» دەپ ارىز تۇسىرگەن. بۇل فاكتى بويىنشا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى تاۋەلسىز ادۆوكاتتىڭ قاتىسۋىمەن تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇرگىزدى. ىستانبۇل حاتتاماسى سەكىلدى ازاپتاۋلارعا قارسى ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس پسيحولوگيالىق-پسيحياتريالىق ساراپتاما دا تاعايىندالدى. ناتيجەسىندە, كۇدىكتىگە قاتىستى تەرگەۋ ورگاندارىنىڭ قانداي دا ءبىر پسيحولوگيالىق قىسىم جاساماعانى انىقتالدى. سوندىقتان ءىس قىلمىس قۇرامىنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى توقتاتىلدى», دەپ مالىمدەدى ول.
بۇدان بۇرىن وتكەن بريفينگتە باس پروكۋراتۋرا قىزىلوردا, اتىراۋ, شىمكەنت جانە تاراز قالالارىندا بولعان تەرروريستىك شابۋىلدار تۋرالى جان-جاقتى مالىمەت بەرگەن ەدى. بۇل جولى الماتى جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىنداعى وقيعالارعا كەڭىنەن توقتالعان ە. قيلىمجانوۆ قاندى وقيعا كەزىندە اجال قۇشقان ادامدار تۋرالى ءار اقپاراتتىڭ ءجىتى تەكسەرىلىپ جاتقانىن ايتتى.
سپيكەردىڭ حابارلاۋىنشا, قاڭتار وقيعاسى كەزىندە الماتى وبلىسىندا 16 ادام قازا بولعان. ونىڭ 5-ءۋى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرى. ال شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكى ءىرى قالاسىندا ءبىر ۋاقىتتا بولعان شابۋىلداۋشىلار مەن پوليتسيانىڭ قاقتىعىسىنان 124 پوليتسيا مەن ۇلتتىق ۇلان اسكەري قىزمەتكەرى جاراقاتتانعان. جالپى سانى 2500 ادام قاتىسقان قاقتىعىس كەزىندە اگرەسسيۆتى توپ سەمەي قالالىق اكىمدىگىن باسىپ الىپ, پوليتسيانىڭ 12 كولىگىن قيراتىپ كەتكەن. وسكەمەندە شابۋىلداۋشىلار اكىمدىك, «حالىق بانكى», «سۋلپاك» دۇكەنىن, كوممەرتسيالىق دۇكەندەردى قيراتىپ, 10 قىزمەتتىك كولىكتى توڭكەرىپ تاستاعان. مۇنىمەن توقتاماعان ولار «بەكەت-2» ستاتسيونارلىق پوليتسيا بەكەتىن تۇك قالدىرماي قيراتىپ كەتتى. «وسى وقيعالار كەزىندە وڭىردە 7 ادام قازا تاپتى. پوليتسيا دەپارتامەنتىندە قازا بولعان 3 ادامنىڭ ءولىمى بويىنشا تەرگەۋدى باس پروكۋراتۋرانىڭ ارنايى پروكۋرورلارى جۇرگىزۋدە. سونداي-اق 4 ادامنىڭ اجالىنا قاتىستى ءىستى پوليتسيا ورگاندارى تەرگەۋدە», دەپ مالىمدەدى ە.قيلىمجانوۆ.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا ول قاڭتار وقيعاسىن تەرگەۋ كەزىندە انىقتالعان جاڭا مالىمەتتەر مەن ءمان-جايلار تۋرالى حالىققا دەر كەزىندە اقپارات بەرىلەتىنىن, سول سەبەپتى تەك رەسمي دەرەكتەرگە سەنۋگە جانە جالعان اقپارات تاراتپاۋعا شاقىردى.
ءىىم تەرگەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى سانجار ءادىلوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, قاڭتار وقيعاسى كەزىندە ۇرلىق پەن توناۋدىڭ ەڭ كوبى الماتى قالاسىندا تىركەلگەن. بۇل قالادا 2 مىڭنان استام دەرەك انىقتالسا, الماتى وبلىسىندا – 204 جانە جامبىل وبلىسىندا 23 فاكت تىركەلدى. دۇكەن, كومپانيا كەڭسەلەرى, مەيرامحانا, بانكتەر مەن ءىرى ساۋدا ورتالىقتارى – بارلىعى 1 502 بيزنەس نىسانى تونالعان. س.ءادىلوۆ بەلسەندى ازاماتتاردىڭ كومەگىمەن بىرقاتار قىلمىستىڭ اشىلعانىن دا مالىمدەدى.
«قازىرگى تاڭدا تەرگەۋشىلەر 410 ايىپتالۋشىعا قاتىستى 261 قىلمىستىق ءىستى سوتقا جولدادى. مۇنداي ىستەردىڭ ەڭ كوبى الماتى قالاسىنىڭ «ەنشىسىندە» – 185, الماتى وبلىسىندا – 49, جامبىل وبلىسى جانە كولىكتەگى دەپارتامەنتىندە – 10, قىزىلوردا جانە تۇركىستان وبلىسى بويىنشا 4 ءىس بار. تەرگەۋ ماتەريالدارىن تالداۋ كەزىندە ۇرلىققا بارعانداردىڭ دەنى العاش رەت زاڭ بۇزعان جاستار ەكەنى انىقتالىپ وتىر. مۇنداي كەزدە ولاردىڭ جەكە باسى جانە وڭ سيپاتتامالارى ەسكەرىلە وتىرىپ, باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا بايلانىستى ەمەس بۇلتارتپاۋ شاراسى قولدانىلادى», دەدى ول. ءىىم وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە وسى نەگىزدەر جانە كەلتىرىلگەن زالالدى وتەۋ بويىنشا 326 كۇدىكتى قاماۋدان بوساتىلعان.
قازىرگى ۋاقىتتا ىشكى ىستەر ورگاندارى تەرگەۋشىلەرىنىڭ وندىرىسىندەگى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا 155 ادام قاماۋدا وتىر, ولاردىڭ بارلىعى اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىس جاسادى دەپ كۇدىككە ىلىنگەندەر. سونىمەن قاتار پروكۋراتۋرا مەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە ەل تۇرعىندارى 142 قارۋ-جاراقتى ەرىكتى تۇردە تاپسىرعان. ال قاڭتار قىرعىنى كەزىندە قولدى بولعان قارۋدىڭ 1480-ءى, وق-ءدارىنىڭ 35 مىڭنان استامى تابىلىپ, تاركىلەنگەن.
بريفينگتە س.ءادىلوۆ «قاسىرەتتى قاڭتاردا» اياۋسىز سوققىعا جىعىلىپ, ءالى كۇنگە دەيىن اۋرۋحانادا ەمدەلىپ جاتقان پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى مەن اسكەري قىزمەتشىلەر جايىندا دا مالىمەت بەرىپ ءوتتى. ەستەرىڭىزدە بولسا, بۇعان دەيىن قاڭتار وقيعالارى كەزىندە قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ بويىنشا مىندەتتەرىن ورىنداۋ بارىسىندا كۇشتىك قۇرىلىمنىڭ 3 مىڭنان استام قىزمەتكەرىنىڭ جاراقاتتانعانى جونىندە حابارلانعان بولاتىن. ولاردىڭ ىشىندە 58-ءىنىڭ سۇيەگى سىنىپ, اتىس قارۋى جانە پىشاقتان اۋىر جاراقاتتانعان. «قازىرگى تاڭدا اۋىر جاراقات العان 14 پوليتسيا قىزمەتكەرى ءالى ەم قابىلداپ جاتىر», دەگەن ءىىم وكىلى ولاردىڭ اراسىندا وتباسىنىڭ جالعىز اسىراۋشىلارى دا بار ەكەنىن ايتىپ ءوتتى.
