قوعام • 20 ءساۋىر، 2022

پەتيتسيا جازىپ جاتىرمىز...

925 رەت كورسەتىلدى

قازىرگى كەزدە الەۋمەتتىك جەلىنى اشىپ قاراساڭىز، كوزىڭىزگە پەتيتسيا تۇس­پەي قويمايدى. ءارتۇرلى ۇسىنىستى جاق­تاۋ­شىلار مەن جاقتاماۋشىلار ءوزارا جا­رىسقا تۇسكەندەي اسەر قالدىرادى. الايدا ولار «ونلاين پەتيتسيا دەگەن نە ءوزى؟ ونى ازىرلەۋ جانە قاراۋ ءتارتىبى قا­لاي؟ جالپى، وسى ارەكەتىمىزدەن نەندەي ناتيجە شىعادى؟..»، دەگەن ساۋالعا اسا باس قاتىرىپ جاتقان جوق سياقتى.

شىنتۋايتىندا، بۇل رەتتە «اربامىز اتىمىزدىڭ الدىنا شىعىپ كەتكەنگە» ۇقسايدى. سەبەبى ەلىمىزدە ونلاين-پەتيتسيا تۋرالى زاڭ ءالى قابىلدانعان جوق. دەمەك، مىڭداعان ادام قول قويىپ، قۇپتاپ جاتقان ۇسىنىستار جازىلعان پەتيتسيا بەلگىلى دارەجەدە قوعامدىق پىكىر تۋعىزىپ، «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قاعيداتىن ۇستانىپ وتىرعان بيلىك باسىنداعىلاردىڭ نازارىن اۋدارتقانىمەن، رەسمي قاراۋعا جاتاتىن قۇجات بولىپ سانالمايدى. ال مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2020 جىلعى 1 قىركۇيەكتە جاريالاعان «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» جولداۋىندا: «ازاماتتارىمىز رەفور­مالارعا باستاماشى بولىپ، ۇسىنىستار بەرۋ ءۇشىن ونلاين-پەتيتسيالاردىڭ بىرىڭ­عاي زاڭدى ينستيتۋتىن قۇرۋ قاجەت. مۇن­داي قۇرىلىم قانداي دا ءبىر بۇرمالاۋ ارەكەت­تەرىنەن تولىق قورعالۋعا ءتيىس. ۇكىمەت ازا­ماتتىق قوعاممەن بىرلەسىپ، وسى ماڭىزدى جوبانىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازاسىن ازىرلەۋگە جانە ونىڭ بارلىق تەحنيكالىق ماسەلەلەرىن شەشۋگە ءتيىس»، دەگەن بولاتىن. سودان كەيىن ۇكىمەتىمىز ءبىر جىلدان استام ۋاقىت بويى ء«جۇز ويلانىپ، مىڭ تولعانىپ» دەگەندەي، اقىرى 2021جىلعى قاراشانىڭ 12-سىندە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قاراۋىنا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قوعامدىق باقىلاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭنىڭ جوباسىن ۇسىندى. وسى قۇجات ارقىلى قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدىك-پرو­تسەستىك كودەكسىنە پەتيتسيالار تۋرالى تولىقتىرۋ ەنگىزىلگەلى وتىر.

اتالعان زاڭ جوباسى بويىنشا پەتيتسيا – مەملەكەتتىك ورگانعا، جەرگiلiكتi وكiلدi جانە اتقارۋشى ورگانعا ەلەكتروندىق نىساندا جىبەرىلگەن ۇجىمدىق حابار، ءۇن قوسۋ نەمەسە ۇسىنىس دەگەن ۇعىمدى بىلدىرەدى. ول ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان ايقىندايتىن ينتەرنەت-رەسۋرس ارقىلى جولداناتىن بولادى. ۇكىمەتتىڭ، جەرگىلىكتى وكىلدى جانە اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرەتىنە جاتاتىن ماسەلەلەر بويىنشا پەتيتسيالار جولداۋ ءۇشىن ولاردىڭ ارقايسىسىنا ءارتۇرلى مولشەردە قول جيناۋ كوزدەلگەن. پەتيتسيانى ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگان، جەرگiلiكتi وكiلدi جانە اتقارۋشى ورگان قارايدى دەپ بەلگىلەنگەن. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى، زاڭ جوباسىندا ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ بۇزىلۋىنا اكەپ سوعۋى، قوعامدىق يماندى­لىق­قا نۇقسان كەلتىرۋى مۇمكىن جايتتار، سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بiر­تۇتاستىعى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعى، ونى باسقارۋ نىسانى، ەلىمىزدىڭ اكىمشىلىك-اۋماق­تىق قۇرىلىسى مەن شەكاراسى، سوت تورە­لىگى، پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ جوعارى قاداعالاۋى، قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى زاڭناما، قور­عانىس، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جانە قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ، حالىقارالىق شارتتاردان تۋىندايتىن مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ، مەملەكەتتىك رامىزدەر، مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسى سياقتى بىرقاتار ماسەلە پەتيتسياعا ارقاۋ بولا المايدى دەپ كورسەتىلگەن. ارينە، بۇل زاڭ جوباسىنا پارلامەنت دەپۋتاتتارى ءوز تۇزەتۋلەرىن ەنگىزىپ، ونى جەتىلدىرە ءتۇسۋى ابدەن مۇمكىن.

بۇگىندەرى الەۋمەتتىك جەلىدە قوعام مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا كوپتەن بەرى كوتەرىلىپ جۇرگەن پەتروپاۆل مەن پاۆلودار قالالارىنىڭ جانە الماتى وبلىسىنداعى ۇيعىر اۋدانىنىڭ اتاۋلارىن وزگەرتۋ، الماتى قالاسىنىڭ اۋەجايىنا دىنمۇحامەد قوناەۆ ەسىمىن بەرۋ تۋرالى پەتيتسيالارعا پىكىر ءبىلدىرىپ، قول جيناۋ ناۋقانى قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. سايىپ كەلگەندە، ولاردىڭ ءبارى – ەڭ الدىمەن، جەرگىلىكتى اتقارۋشى جانە وكىلدى ورگاندار قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس تۇرعىنداردىڭ پىكىرلەرىن ەسكەرە وتىرىپ قارايتىن ماسەلەلەر. وكىنىشكە قاراي، قازىر الەۋمەتتىك جەلىدەگى جوعارىدا اتالعان قوس قالا مەن اۋدان اتاۋلارىن وزگەرتۋ توڭىرەگىندەگى پىكىرلەردەن كەيبىرەۋلەردىڭ ۇلت پەن ۇلىستىڭ اراسىنا سىنا قاعۋ پيعىلى دا بايقالىپ قالادى. وندايلاردىڭ الدى اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتىلىپ تا جاتىر. وسى ورايدا، ەل بىرلىگى مەن قوعامدىق كەلىسىمدى ساقتاۋ مىندەتى جۇكتەلگەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن ونىڭ وڭىرلىك بولىمشەلەرى الەۋمەتتىك جەلىدەگى ۇشقىننان وت شىعىپ كەتپەۋى ءۇشىن بارىنشا قىراعىلىق تانىتىپ، بەلسەندى ءىس-ارەكەت جاساعانى ءجون دەپ ويلايمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتىدا تروللەيبۋس ورتەندى

وقيعا • 24 ماۋسىم، 2022

تۇركپا-نىڭ اتاۋى وزگەرەدى

پارلامەنت • 24 ماۋسىم، 2022

ۇقساس جاڭالىقتار