بولاشاقتا اتا-ەنەمە سالەم سالامىن – دەيدى شيەلىلىك ورىس قىزى تاتيانا نۋشتاەۆا

بۇگىندە وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ قازاق تىلىندە سويلەۋى قالىپتى قۇبىلىسقا اينالدى. وعان ەشكىم تاڭعالمايدى. دەگەنمەن, ەلباسى قاتىسقان ۇلكەن ءبىر جيىندا ورىس قىزى تازا قازاقشا سويلەپ, جۇرتتىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنگەن-ءتىن. بۇل – تاتيانا نۋشتاەۆا بولاتىن. قىزىلوردا وبلىسىنداعى شيەلى اۋدانىنىڭ تۋماسى. بىزگە سول ت.نۋشتاەۆامەن اڭگىمەلەسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن ەدى. – تانيا, قازاق ءتىلىن بالا كۇنىڭنەن بىلەسىڭ بە؟ – بالا كۇنىمەن بىلەمىن دەگەنگە كەلمەيتىن شىعار. سەبەبى, ءتىلىم ورىسشا شىقتى. مەكتەپتە دە ورىس تىلىندە وقىدىم. بىراق ارالاساتىن قۇربى-قۇرداستارىمنىڭ بارلىعى قازاق بالالارى ەدى. ولار ورىسشا, مەن قازاقشا بىلمەسەك تە, بىرگە وينايتىنبىز. سودان 6-سىنىپ وقىپ جۇرگەندە قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە دەن قويدىم. سولايشا, اينالاسى بىرنەشە جىلدىڭ ىشىندە قازاق ءتىلىن تولىق مەڭگەرىپ الدىم. كەيىننەن وقۋشىلار اراسىندا قازاق تىلىنەن وتەتىن اۋداندىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق وليمپيادالارعا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىندار يەلەندىم. مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن كوللەدجگە ءتۇستىم. وندا قازاق بولىمىندە وقىدىم. ورىس مەكتەبىن اياقتاعاندىقتان, وندا وقۋ وڭايعا تۇسكەن جوق. دەي تۇرعانمەن, وقۋ ورنىن قىزىل ديپلوممەن ءبىتىرىپ شىقتىم. – ال قازاق ءتىلىن ءبىلۋ ساعان قانشالىقتى پايدالى بولدى؟ – ەڭ ءبىرىنشى – مەن ءوز وتانىمنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىن بىلەمىن. مۇنى تۋعان جەرىڭە قۇرمەت دەپ قابىلدايمىن. ەكىنشىدەن, ءوزىمدى قورشاعان ورتانى تولىق ءتۇسىنىپ, ولارمەن ەمىن-ەركىن ارالاسامىن. ۇشىنشىدەن, وزىمە قاجەتتى اقپاراتتاردى وقىپ, تاريحي دەرەكتەر مەن وقيعالار تۋراسىنداعى ماعلۇماتتارمەن تۇپنۇسقا ارقىلى تانىسا الامىن. ايتا بەرسە, ءتىل بىلگەننىڭ پايداسى وتە زور. سوندىقتان مەن ءوزىمنىڭ قازاق ءتىلىن جەتىك بىلگەنىمدى ماقتان تۇتامىن. – بۇگىندە وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ كوپتەگەن جاستارى مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرىپ جاتىر. بۇل نەنىڭ بەلگىسى؟ – بۇل – جاستاردىڭ پاتريوت­­تى­عىن كورسەتەدى. ولار قازاقستاننىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە, الەمنىڭ الپاۋ­ىت ەلدەرىمەن يىق تىرەسىپ قاتار تۇرۋىنا, ەكونوميكاسىنىڭ دامىپ, الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا, قوعامنىڭ دۇرىس باعىتتا جۇرۋىنە مۇددەلى جانە سول جولدا قىزمەت ەتۋگە دايىن. ارينە, مەملەكەتتىلىگىمىزدى نىعايتۋ ءۇشىن زور ءبىلىمنىڭ كەرەگى انىق. دەگەنمەن, مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ – پارىز. سوندىقتان جاستار قازاقستاننىڭ جارقىن بولاشاعىنا سەنگەندىكتەن جانە كەلەشەگىمىزدى كەمەل ەتۋ ءۇشىن قازاق ءتىلىن ۇيرەنىپ جاتىر دەپ ويلايمىن. – ءوزىڭ تاعى قانداي تىلدەردى بىلەسىڭ؟ – ءوز باسىم, ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇشتۇعىرلى ءتىل ساياساتىن تولىق قولدايمىن. ويتكەنى, قازاقستاندىق جاستار ءۇشىن ءۇش ءتىلدى ءبىلۋ ماڭىزدى. قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل. ال مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ – مىندەت. ورىس ءتىلى – رەسمي ءتىل. بۇل – كوپ ۇلتتى قازاقستان ءۇشىن ارالاسۋ ءتىلى. ال اعىلشىن ءتىلى – الەمدىك وركەنيەتتىڭ قاينار كوزى. ءوزىڭىز كورىپ وتىرسىز, مەن قازاق ءتىلىن جاقسى بىلەمىن. ورىس ءتىلى – ءوزىمنىڭ انا ءتىلىم. بۇگىندە اعىلشىن ءتىلىن وقىپ-ۇيرەنىپ ءجۇرمىن. جاقىن بولاشاقتا اعىلشىن ءتىلىن تولىق مەڭگەرىپ الامىن دەپ ويلايمىن. – قاي ءتىلدى مەڭگەرگەن وڭاي ەكەن: قازاق ءتىلىن بە, الدە اعىلشىندى ما؟ – اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋ وڭاي بولماي جاتىر مەن ءۇشىن. ال قازاق ءتىلىن تەز مەڭگەرىپ الىپ ەدىم. ول سەبەپسىز دە ەمەس. ويتكەنى, مەنىڭ ارالاساتىن ورتام قازاقتار عوي. ءاربىر ءسوزدى كۇندەلىكتى ەستىگەن سايىن ساناڭدا جاتتالا بەرەدى. كەيىن ونىڭ ماعىناسىن ءبىلىپ الاسىڭ. ال اعىلشىن ءتىلىن تەك ءوزىڭ وقىپ- ۇيرەنەسىڭ. سەنىمەن ول تىلدە سويلەسەتىن ورتا جوق. سوندىقتان ءبىرشاما قيىندىق تۋدىرىپ جاتىر. – ال سەنىڭ وتباسىڭدا تاعى كىم قازاقشا بىلەدى؟ – شىنى كەرەك, اتا-انام قازاقشا بىلمەيدى. ال ءىنىم ۇيرەنىپ ءجۇر. – ايتپاقشى, سەنى قازاق ءجى­گى­تىنە تۇرمىسقا شىعادى دەپ ەس­تىدىك... – ونىڭىز راس (جىلى جىميادى). بۇيىرتسا, وسى كۇزدە قازاققا تۇرمىسقا شىعامىن. سولايشا, قىپشاق رۋىنا كەلىن بولامىن. – قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداس­تۇرىنەن قانشالىقتى حابار­دارسىڭ؟ – بۇرىن اسا ءمان بەرمەگەن ەكەنمىن. تۇرمىسقا شىعاتىن بولعاننان كەيىن قازاقتىڭ سالت-داستۇرلەرى تۋرالى وقىپ, ءبىلىپ جاتىرمىن. ءوزىمنىڭ شامام جەتكەنشە ادەت-عۇرىپ, سالت-سانانى مەڭگەرۋ ۇستىندەمىن. قالعانىن كەلىن بولعاننان كەيىن ۇيرەنىپ الامىن عوي. باستىسى, تاڭەرتەڭ ەرتە تۇرىپ, اتا-ەنەمە سالەم سالامىن. – راحمەت. اڭگىمەلەسكەن ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان». قىزىلوردا وبلىسى, شيەلى اۋدانى.