قازىر جۇرتتىڭ كوزى اشىق, دەنساۋلىقتىڭ مىقتى بولۋى كوپتەگەن فاكتورعا بايلانىستى ەكەنىن جاقسى بىلەدى. دەسەك تە, فرانتسۋز جازۋشىسى جان دە لابريۋيەر ايتقانداي, «ادامدار بارىنەن بۇرىن دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا تىرىسادى, بىراق ونى ساقتامايدى». سوندىقتان وسى باعدارلاماعا تارتىلعان پاتسيەنتتەر دارىگەرگە وزدەرىن ەمدەۋ مەن ساۋىقتىرۋدا كومەك كورسەتۋگە ءتيىس.
بۇل باعدارلاماعا 2019 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا وكپەنىڭ سوزىلمالى وبسترۋكتيۆتىك اۋرۋى دا ەنگىزىلدى. سەبەبى الەمدە سوڭى اجال قۇشتىراتىن دەرتتەردىڭ قاتارىندا بۇل اۋرۋ ءتورتىنشى ورىندا تۇر.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى باعدارلامانى ەنگىزۋدە ۇيىمداستىرۋ-ادىستەمەلىك باسشىلىقتى, وڭىرلەردە ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدى, ينستيتۋت ازىرلەگەن ينديكاتورلارىنىڭ ەلەكتروندىق بازاسىندا باعدارلاما ينديكاتورلارىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋدى كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا جۇكتەگەن-ءدى.
وسىنىڭ الدىندا 2020 جىلى جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ ناۋقاستاردى قامتۋ 39,1% قۇراعانىن كورسەتكەن. ابب ەلەكتروندى تىزىلىمىنە سايكەس باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ ەڭ كوپ ۇلەسى اتىراۋ, قاراعاندى, تۇركىستان, پاۆلودار وبلىستارى مەن نۇر-سۇلتان قالالارىنان تابىلدى.
ابب-نىڭ ەڭ باستى ارتىقشىلىعى, دارىگەر مەن پاتسيەنت سەرىكتەس بولا الادى. پاتسيەنتتەر ءوز دەنساۋلىعى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى ءتۇسىنىپ, دۇرىس تاماقتانىپ, دەنە قيمىلىمەن اينالىسا باستايدى, العاشقى كومەك كورسەتۋ داعدىلارىن مەڭگەرىپ, دەنساۋلىعى ناشارلاعان كەزدە وزىنە-ءوزى قالاي كومەك بەرە الاتىندىعى تۋرالى ءبىلىم الادى.
بۇرىن مىنەز-ق ۇلىق قاۋىپ-قاتەرىنە قاتىستى جوعارى قان قىسىمى, قانداعى گليۋكوزانىڭ جوعارى مولشەرى, ارتىق سالماق سياقتى ماسەلەلەر قازىر مەتابوليكالىق بولىپ سانالادى. اينالىپ كەلگەندە, بۇل ينفەكتسيالىق ەمەس اۋرۋلاردى ءورشىتىپ, جۇرەك-قانتامىر, رەسپيراتورلىق كەسەلدەر مەن قانت ديابەتىنىڭ اسقىنۋىنان بولاتىن الەمدەگى بارلىق ءولىم-ءجىتىم 71%-عا جەتكەن. بىراق اتالعان كەسەلدەردىڭ ءبىرازىنىڭ الدىن الۋ كوپ جاعدايدا ادامنىڭ وزىنە بايلانىستى. بۇل – تەك سالاماتتى ءومىر سالتى, دەنە قيمىلى, دۇرىس تاماقتانۋ عانا ەمەس, سونداي-اق دارىگەرگە ۋاقىتىندا قارالۋ, ۇنەمى مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتۋ جانە دارىگەردىڭ ۇسىنىمدارىن ورىنداۋ.
قىسقاسى, قۇرامىندا ۋچاسكەلىك دارىگەر, مەيىرگەر, الەۋمەتتىك قىزمەتكەر, سالاماتتى ءومىر سالتى ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرى مەن پسيحولوگ كىرەتىن ەمحانانىڭ مۋلتيتارتىپتىك توبى پاتسيەنتتىڭ اۋرۋىن اسقىندىرماۋ ءۇشىن ءوز دەنساۋلىعىن باسقارۋعا, ۇيگە شاقىرىلاتىن جەدەل مەديتسينالىق كومەكتىڭ سانىن ازايتۋعا جانە تاعى باسقاسىنا ۇيرەتەدى. ابب-عا قاتىساتىن پاتسيەنتتەر دارىگەرگە اۋرۋدىڭ جاعدايىن ناشارلاتاتىن قاۋىپ فاكتورلارىن جويا وتىرىپ, ولاردى دەنساۋلىعىن ەمدەۋگە جانە ساۋىقتىرۋعا كومەكتەسەدى. ياعني باعدارلاماعا قاتىسا وتىرىپ, ولار ءوز دەنساۋلىعىن وزدەرى باسقارادى. پاتسيەنتتەر رەجىمدى, ءدارى-دارمەكتى قابىلداۋ تۋرالى ۇنەمى ەسەپ بەرەدى, ءوز دەنساۋلىقتارىنىڭ جاي-كۇيى تۋرالى كۇندەلىكتەرىن جۇرگىزەدى.
كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باسقارما ءتورايىمى, پروفەسسور روزا قۋانىشبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا وسى باعدارلاماداعى پاتسيەنتتەر دەنساۋلىقتارىن دۇرىستاۋدا جاقسى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ وتىر. بۇل پاتسيەنتتەردىڭ قان قىسىمى تۇراقتاندىرىلدى, حولەستەرين مەن گليۋكوزا كورسەتكىشتەرى جاقساردى, جەدەل جاردەمگە جۇگىنۋدى ازايتىپ, اۋرۋحاناعا سيرەك جاتقىزىلاتىن بولعان.
2022 جىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا باعدارلاماعا قاتىساتىن ارتەريالىق گيپەرتەنزيا, سوزىلمالى جۇرەك كەمىستىگى جانە قانت ديابەتى بار پاتسيەنتتەردى قامتۋ 57,4%-دى قۇرادى. مۇندا ءاربىر پاتسيەنتتىڭ ابب-عا رەسمي تۇردە تارتىلۋى ماڭىزدى.
مۋلتيتارتىپتىك كوماندانىڭ پاتسيەنتپەن ارىپتەستىك قارىم-قاتىناسىنىڭ, ونى وزىنە-ءوزى كومەك كورسەتە ءبىلۋ داعدىلارىنا ۇيرەتۋدىڭ, دەنساۋلىققا اسەر ەتەتىن فاكتورلاردى باقىلاۋىنىڭ ارقاسىندا ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى. جالپى, سىرقات جانداردىڭ حال-جاعدايلارى جاقسارىپ, ينفاركت پەن ينسۋلت وقيعالارى, سوزىلمالى جۇرەك جەتكىلىكسىزدىگىنىڭ دەكومپەنساتسياسىمەن اۋرۋحانالارعا جاتقىزۋ ازايا تۇسكەن.
ەڭ باستىسى, مامانداردى وقىتۋعا دا كوپ كوڭىل ءبولۋ قاجەتتىگى كورىنىپ وتىر. كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ كادرلارى 2021 جىلى ارالاس فورماتتا 7 ءوڭىردىڭ مۋلتيتارتىپتىك كوماندالارىنىڭ 665 قىزمەتكەرىن, ولاردىڭ ىشىندە 246 دارىگەر, 419 ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرىن وقىتتى. دايارلانعان ماماندار ءوز كەزەگىندە جۇمىس ورىندارىنداعى ارىپتەستەرىن وقىتادى.
ەمدەۋدى تۇزەتۋ جانە ارتەريالىق گيپەرتەنزيامەن, سوزىلمالى جۇرەك جەتكىلىكسىزدىگىمەن جانە قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ناۋقاستاردى تۇراقتى رەجىمدە قاشىقتان باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءموبيلدى قوسىمشالار ازىرلەنگەنىن دە ايتا كەتكەن ءجون.
الماتى
