ارۋنا مەكتەپ قابىرعاسىندا ۇزدىك شاكىرت, ۇلگىلى وقۋشى بولدى. ءبىلىم وشاعىنداعى قوعامدىق, مەرەكەلىك ءىس-شارالاردىڭ ءبارىن ۇيىمداستىرىپ, ءوزى جۇرگىزەتىن. 1985 جىلى ونجىلدىقتى تامامداعان سوڭ, قوستانايداعى پەداگوگيكا ينستيتۋتىنا كەلىپ, ءوزى تاڭداعان تاريح ماماندىعىنا وقۋعا تۇسەدى. ستۋدەنتتەر جاتاقحاناسىندا بوس ورىن بولماعاندىقتان, وقۋىنا جاقىن ماڭايداعى كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ بىرىندە تۇراتىن ەرلى-زايىپتى كىسىلەردىڭ پاتەرىنەن ۋاقىتشا ءبىر بولمە جالداپ تۇرۋعا تۋرا كەلەدى. الايدا 17 جاستاعى ورىمدەي جاس قىز ول كەزدە ءوز تاعدىرىنىڭ كۇرت وزگەرىپ, ءومىردىڭ قايسارلىق پەن تاباندىلىقتان ورىلگەن مۇلدە باسقا ارناسىنا تۇسۋىنە وسى پاتەر سەبەپ بولاتىنىن بىلمەگەن ەدى.
– بىردە ءوزىم جالداپ تۇرىپ جاتقان پاتەردەگى اپاي ۇيدە بولماي قالدى. وسىنى پايدالانعان كۇيەۋى تۇنگى ءۇش-تورتتەردە مەن جاتقان بولمەگە كىرىپ, كورپەمە قول سالىپ تيىسە باستادى. ۇيقىمنان شوشىپ ويانىپ كەتتىم. دۇلەي كۇشكە قارسى تۇرارلىق قاۋقارى جوق قارشاداي قىزبىن عوي. بۇل ءىسىنىڭ وتە ۇيات ەكەنىن ايتىپ ەم, ءسوز وتپەدى. كوزىنە كوزىم ءتۇسىپ كەتىپ ەدى, كادىمگى سۇزەگەن بۇقانىڭ كوزىندەي قىزارىپ, قانتالاپ كەتىپتى. قورىققاندا ادامنىڭ بويىندا ۇلكەن كۇش پايدا بولادى ەكەن, كەۋدەسىنەن قاتتى يتەرىپ جىبەرىپ ەدىم, شالقالاقتاپ كەتتى. وسى ساتتە باسقا بولمەگە قاشىپ بارىپ, ەسىكتىڭ تيەگىن جاۋىپ الدىم. ەسىكتى سىندىرىپ كىردى. مەن تەرەزەنىڭ الدىنا جۇگىرىپ بارىپ, ەندى ءبىر قادام جاقىنداساڭىز, سىرتقا سەكىرىپ كەتەم دەگەنىمە قاراماستان ەنتەلەپ كەلە بەرگەندە, ء«بىسمىللا!» دەدىم دە, ەكىنشى قاباتتاعى پاتەردىڭ تەرەزەسىندەگى قوس قابات اينەكتى كۇل-پارشا سىندىرعان كۇيى تومەنگە ءبىر-اق سەكىردىم, – دەدى ارۋنا راحمەتوللاقىزى.
قارشاداي قىزدان مۇنداي كوزسىز باتىرلىقتى كۇتپەگەن قارا نيەت قاسقكوي قايسار قىزدى ۇستاپ قالماق بولىپتى. بىراق جاۋىزدى كەۋدەسىنەن يتەرگەن كۇيى شالقالاي قۇلاعان ارۋنا بار سالماعىمەن جەرگە ارقاسىمەن تۇسكەن. ارىن اياقاستى ەتپەك بولعان سۇمنان قاشىپ, ومىرىنە ءتونىپ تۇرعان قاۋىپتى ەلەمەستەن تەرەزەدەن سەكىرگەن ارۋنا ەس جيعان ساتتە ەكى اياعىنىڭ جانسىزدانىپ قالعانىن بىردەن سەزەدى. كەيىن دارىگەرلەردەن كەۋدە ومىرتقاسىنىڭ ەكى جەردەن سىنىپ, ج ۇلىنى زاقىمدانعانىن ەستيدى.
– مۇلدە جۇرە الماي قالدىم. ساۋ ادام بوستان-بوس تەرەزەدەن سەكىرمەيدى, نامىسىمدى, ارىمدى قورعاۋ ءۇشىن وسىنداي قادامعا باردىم. بىراق دەنساۋلىعىمنان ايىرىلىپ قالدىم. التىنشى تامىزدا قۇلادىم, بەس اي اۋرۋحانا توسەگىندە تاڭىلىپ جاتىپ, دارىگەرلەر جەلتوقسان ايىنىڭ بەسىندە عانا جاتقان كۇيىمدە شىعاردى. ءتىپتى وتىرا الماي قالدىم, – دەدى ارۋنا.
وسىنداي قيىن كەزەڭدە قوزعالۋى مۇڭ بولىپ قالعان ارۋنانىڭ اتا-اناسى قاسىنان تابىلىپ, دارمەن-دەمەۋ بولا ءبىلدى. اناسى وتە سابىرلى, پاراساتتى كىسى ەدى. اللانىڭ ىسىنە بولاتتاي بەرىك بولۋدى ۇيرەتتى. اكەسى قىزىم اياقتان تۇرىپ كەتسىن دەپ ءۇيدىڭ اينالاسىنا ءتۇرلى ترەناجەر, جاتتىعۋ قۇرالدارىن جاساپ تاستادى. ءوزى ارۋنانى كوتەرىپ شىعىپ, قانداي ترەناجەرمەن قالاي جۇمىس ىستەۋ كەرەك ەكەنىن ۇيرەتىپ, جاتتىقتىرۋشىنىڭ قىزمەتىن اتقاردى. وسىلايشا, بىرتە-بىرتە ەڭبەكتەۋگە, وتىرۋعا, ازداپ جۇرۋگە, مۇگەدەك ارباسىنان ءتۇسىپ-مىنۋگە ۇيرەنە باستادى. مارقۇم اجەسى, ءىنى-باۋىرلارى مەن سىڭلىلەرى دە كىپ-كىشكەنتاي بولسا دا ءبارى جانى قالماي جابىلىپ ءجۇرىپ كەرەگىن الىپ بەرىپ, قولدارىنان كەلگەن كومەكتەرىن ايامادى. قىزىمىزدىڭ اياعىنان تىك تۇرىپ كەتۋگە ەم-شيپاسى ءتيىپ قالار دەگەن ۇمىتپەن اتا-اناسى قىرىمعا, قاراعاندىداعى وڭالتۋ ورتالىعىنا, تمد اۋماعىنداعى باسقا دا ەمدەۋ ورتالىقتارىنا جىل قۇرعاتپاي ارقالاپ اپارىپ ءجۇردى. ءتىپتى ماسكەۋدەگى اكادەميك ن.بۋردەنكو اتىنداعى نەيروحيرۋرگيا ينستيتۋتىنىڭ پروفەسسورىن الدىرتىپ وتا جاساتىپ تا كوردى. وكىنىشكە قاراي, پروفەسسور جاساعان ءۇش وتا دا قاتتى زاقىمدانعان ج ۇلىنعا جان بىتىرە المادى.
– العاش بىرتە-بىرتە دەنساۋلىعىم دۇرىستالىپ كەتەتىن سياقتى بولىپ كورىندى. ۇيدە ەڭبەكتەپ, اياعىمدى داكەمەن تاڭىپ, تۇرىپ, ءجۇرىپ كورمەككە تىرىستىم. اقىرى ەندى ەشقاشان اياعىمنان تۇرىپ كەتە المايتىنىما كوزىم جەتتى. ءوزىمنىڭ وسىنداي دارمەنسىز ءحالىمدى سەزىنگەن ساتتە اعىل-تەگىل جىلاعانىم ەسىمدە, ۇيدەگىلەر دە مەنىمەن بىرگە كوز جاسىنا ەرىك بەردى. مۇقاعالي اقىننىڭ:
«وكىنبە, وكپەلەمە, بۇگىنىڭە,
ءومىر, ءومىر! بولمايدى
تۇڭىلۋگە,
ماڭگى سەنى جازباعان سۇرىنۋگە,
قايتا تۇرىپ, قاقىڭ
بار جۇگىرۋگە!»
دەپ كەلەتىن ولەڭى بار ەمەس پە, مەن دە وسى كۇيدە ىشتەي ءمۇجىلىپ وتىرا بەرسەم, وزىمە دە, اتا-انام مەن باۋىرلارىما دا اۋىر بولاتىنىن ءتۇسىنىپ, ءومىرىمدى جاڭاشا باستاۋ كەرەك دەگەن شەشىمگە كەلدىم. مەن بۇگىنگى جەتىستىكتەرىمنىڭ بارىنە اكە-شەشەمنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدىم. ول كىسىلەردىڭ مەيىرىم-شاپاعاتى بولماعاندا وسى كۇيىمدە بۇگىنگە جەتەر-جەتپەسىم نەعايبىل بولار ەدى, – دەيدى اتا-اناسىن تولقي وتىرىپ ەسكە العان ارۋنا راحمەتوللاقىزى.
بۇگىندە ارۋنا قاجەت جاعدايدا وزدىگىنەن ازداپ ءجۇرىپ-تۇرا الادى. ارباعا دا ءوزى ءمىنىپ-تۇسەدى. ءتىپتى اۆتوكولىكتى دە جۇرگىزەدى. احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتى قىزىل ديپلومعا ءبىتىرىپ, ماگيستراتۋرانى ءتامامداپ الدى. قازىر ات ۇستىندەگى ازاماتتاردان كەم ەمەس. تاڭنان كەشكە دەيىن وڭىردەگى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ كۇتىمى مەن الەۋمەتتىك جاعدايىن ارتتىرۋ, دەنساۋلىعىن جاقسارتۋدىڭ قامىمەن ءجۇرىپ كۇننىڭ قالاي وتكەنىن بىلمەي قالادى.
تاعدىر تابىستىرعان ارقا سۇيەر ازاماتى دۇيسەنعالي وسپانوۆ ەكەۋى 2005 جىلى ء«ۇمىت-نادەجدا» قوعامدىق بىرلەستىگىن قۇرىپ, بۇگىندە 200-دەن استام زاعيپ جاندى قاناتىنىڭ استىنا الىپ, قامقورلىق جاساپ وتىر. بىرلەستىككە قاراستى بەيىمدەۋ ورتالىعىندا تىرەك-قوزعالىس مۇشەلەرى زاقىمدانعان زاعيپتارعا ارنالعان جاتتىعۋ زالى, الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق قولداۋ ورتالىعى, كومپيۋتەر سىنىبى, قولونەر شەبەرحاناسى, شاعىن تىگىن تسەحى, مەديتسينالىق, پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتەتىن كابينەتتەر جۇمىس ىستەيدى. ورتالىقتا ەلەكتروندى پورتالدى پايدالانۋعا, SMM ديزاينەر, كومپيۋتەرلىك باعدارلاما, ەسەپشى, كوپيرايتينگ سياقتى ءتۇرلى كاسىپكە ۇيرەتەتىن سەمينار-ترەنينگتەر مەن كۋرستار ءجيى ءوتىپ تۇرادى.
بىرلەستىك 2020 جىلى مۇگەدەكتىگى بار جاندارعا ارنالعان «تەڭ قوعام» دەپ اتالاتىن الەۋمەتتىك قولداۋ ورتالىعىن اشىپ, قالالىق الەۋمەتتىك باعدارلامالار جانە جۇمىسپەن قامتۋ بولىمىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەپ جاتىر.
– «تەڭ قوعام» كورسەتەتىن قىزمەتتەردىڭ ىشىندە ەلەكتروندى ۇكىمەت پورتالى بويىنشا جۇمىس ىستەۋ, اقپاراتتىق, قۇقىقتىق, پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتەمىز. جۇمىس تابا الماي جۇرگەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلىلەرگە جۇمىس تاۋىپ بەرەمىز. ەندى ءبىر-ەكى اپتادان كەيىن زاعيپ جاندار مەن مۇگەدەكتىگى بار بالا تاربيەلەپ وتىرعان جالعىزباستى انالاردى تسيفرلى ساۋاتتىلىققا ۇيرەتۋ كۋرستارىن باستايىق دەپ جاتىرمىز, – دەدى بىرلەستىك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
ء«ۇمىت-نادەجدا» بىرلەستىگى ۇيىنەن شىعا المايتىن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ءدارى-دارمەك, ازىق-ت ۇلىك پاكەتتەرىن, سونداي-اق مۇگەدەك ارباسى, بالداق, تاياق, ءتىپتى جايالىق, جورگەك سياقتى تۇرمىسقا قاجەتتى بۇيىمداردى تەگىن اپارىپ بەرىپ وتىرادى. وسىلايشا, بىرلەستىك تاعدىرى ارباعا تاڭىلعان جاندارعا ۇزدىكسىز قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى.
ەرلى-زايىپتى دۇيسەنعالي وسپانوۆ پەن ارۋنا جاقسىعۇلوۆا – وبلىستاعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان ارباداعى بال ءبيى ونەرىنىڭ نەگىزىن قالاپ, قالىپتاستىرىپ, دامىتقان ادامدار. بۇل جەردە ەڭ العاش قازاقستانداعى اربا ءبيى مەكتەبىنىڭ نەگىزى قوستاناي قالاسىندا قالانعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
– 2009 جىلى «بيلەيتىن اربا» دەگەن جوبامىزدى جاساپ, ول مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنەن قولداۋ تاۋىپ, قازاقستاندا ەڭ ءبىرىنشى فەستيۆالدى وتكىزدىك. التى وبلىستان بيشىلەر كەلىپ قاتىستى. ءبىز وسى شارادان كەيىن, قاجەتتى قۇجاتتاردىڭ ءبارىن جيناپ, سول كەزدەگى سپورت مينيسترلىگى مەن ۇلتتىق پاراليمپيادا كوميتەتىنە ەلىمىزدە ارباداعى بال ءبيى سياقتى سپورت ءتۇرىن دامىتۋ كەرەك, بۇل ارباعا تاڭىلعان ادامدارعا اسا پايدالى دەگەن مازمۇندا حات جازدىق. اراعا ءۇش-ءتورت اي سالىپ مينيسترلىكتەن اربا ءبيىن پاراليمپيادالىق رەەسترگە ەنگىزدىك دەگەن جاۋاپ الدىق, – دەدى ارۋنا راحمەتوللاقىزى.
ارۋنا جاقسىعۇلوۆا ءبىرىنشى رەت ۇيىمداستىرىلعان رەسپۋبليكالىق فەستيۆالدا جەڭىس تۇعىرىنان كورىنىپ, قازاقستاننىڭ سپورت شەبەرى اتاعىنا يە بولدى. بۇگىندە ول ارباداعى سپورتتىق بال بيىنەن ەكى دۇركىن رەسپۋبليكا چەمپيونى. ونىڭ جەڭىس جولى يتاليا, گوللانديا سياقتى ەۋروپا ەلدەرىندە جالعاسىپ, ءىرى حالىقارالىق جارىستاردان جۇلدەلى ورالدى. اتالعان سپورت تۇرىمەن ءالى دە بەلسەندى اينالىسىپ كەلە جاتقان ارۋنا راحمەتوللاقىزىنىڭ شاكىرتتەرى ازيا مەن ەۋروپادا وتكەن جارىستاردا لايىقتى ونەر كورسەتىپ, ەل نامىسىن قورعاپ ءجۇر. تاجىريبەلى سپورتشىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ءىرى جارىستاردا جۇلدەلى ورىن الىپ, ءوزىنىڭ شەبەرلىگىن دالەلدەگەن سپورتشىلار ارنايى ستيپەنديا الادى. بەكىتىلگەن جوسپار بويىنشا ەل ىشىندەگى, شەتەلدەگى حالىقارالىق كۋبوكتارىنا بارىپ-كەلۋ جاعىن دا تولىقتاي مەملەكەت قارجىلاندىرادى. ءبىر اتتەگەن-ايى, بۇگىندە بيگە ارنالعان اربالار وتە قىمبات, ەڭ ارزان دەگەنىنىڭ ءوزى 1,5 ملن تەڭگەدەن اسىپ كەتەدى ەكەن. بي الاڭىنا كيىپ شىعاتىن كوستيۋمدەر دە وتە قىمبات. جاۋاپتى جارىستاردا جەڭىسكە جەتۋ ءۇشىن سپورتشىنىڭ شەبەرلىگى ازدىق ەتەدى, وعان قوسا ساپالى اربا ءمىنىپ, جاقسى كيىم كيىپ, جارقىراپ شىعۋ كەرەك. ءتيىستى ورىندار وسى ماسەلەگە نازار اۋدارىپ, ءومىرىنىڭ ءمانىن سپورتتان تاپقان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋگە قول ۇشىن سوزسا, قۇبا-قۇپ.
ارۋنا جاقسىعۇلوۆا وتباسى-وشاق قاسىنان دا باقىتىن تاپقان ايەل. قۇداي قوسقان قوساعى دۇيسەنعالي اعاي ەكەۋى شاڭىراق كوتەرىپ, ءۇي بولعالى دا بيىل, مىنە, 28 جىل بولىپتى.
– العاشقىدا تياناقتى شەشىمگە كەلە الماي, ۇزاق جۇردىك. ەكەۋمىز دە ارباداعى ادامبىز. ەكەۋمىز دە ەلدىڭ الدىندا ءجۇرىپ, كوپتەن بۇرىن سويلەپ ۇيرەنىپ قالعانبىز. بۇل قالاي بولادى ەكەن دەپ ءۇش جىل ويلاندىق. اقىرى تاۋەكەلگە بارىپ, باس قوستىق. قازىر دۇيسەن ء«ۇمىت-نادەجدا» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى, مەن ول كىسىنىڭ ورىنباسارىمىن. ول كىسىنىڭ كوپ جىلدىق ەڭبەگى جوعارى باعالانىپ, تاياۋدا عانا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «شاپاعات» مەدالىن الدى. وتباسىندا, ءيا جۇمىستا بولسىن, ماسەلەنىڭ ءبارىن ۇنەمى اقىلداسىپ-كەڭەسىپ شەشەمىز. جالپى, دۇيسەن ەكەۋمىز باستاعان كەز كەلگەن ءىستىڭ اياعى باياندى بولادى, – دەپ جىميدى ارۋنا.
قوستاناي
