ناۋرىز – ادامزات ساناسىنا ۋاقىت دەيتىن قۇدىرەتتىڭ اسەرى مەن ىقپالىن مويىنداتار, جىل ساناۋ مەن جاس ساناۋدىڭ وتە ەرتە كەزدەن, كونە داۋىرلەردەن كەلە جاتقان شىعىستىق ۇلگىسى.
ناۋرىز تويى... ناۋرىزكوجە... ناۋرىز مەرەكەسى دەيتىن سوزدەردى مەن العاش ەسىم كىرەر-كىرمەس بالا كەزىمدە ەستىپ ەدىم...
قار ەرىپ, كوكتەم تۋا اۋىل ىرگەسىندەگى ەسكى ديىرمەننىڭ اۋلاسىنا اۋىلدىڭ كارى-قۇرتاڭ, شال-كەمپىرلەرى قازان كوتەرىپ, ەت اسىپ, اركىم ۇيىنەن قىستان قالعان قۇرتى مەن ىرىمشىگىن, قاتقان ءسۇرىن, سارى مايىن, ايرانىن اكەلىپ, شوشالانىڭ استىنا داستارقان جايىپ, تەرلەپ-تەپشىپ, سورپا سۋىن, شايىن ءىشىپ, ارقا-جارقا اڭگىمە-دۇكەن قۇرعان كوڭىلدى, شۋاقتى ساتتەرىن كوزىممەن كورگەنىم ەسىمدە... بالا كۇننىڭ ءتاتتى تۇسىندەي بولعان سول ساتتەر جادىمنان كەتپەيدى. وگىزى مەن سوقاسىن سايلاپ, كوكتەمگى ەگىسكە جينالعان جۇرتتىڭ مارە-سارە بولعان عاجايىپ ىنتىماعى, ء«شيلى وزەن قامىس-ا-اي!» دەپ, ۇزدىك-سوزدىق سىزىلتقان اندەرى!!! ءبارى ءبىر ءتۇرلى باسقا ءبىر عالامدا بولعان ەسكى ەرتەگىدەي ەلەستەيدى...
– ناۋرىز جىلىنا ءبىر-اق رەت كەلەدى, شىراقتارىم... ناۋرىزبەن بىرگە جەر بۋساپ, الەمنىڭ تىنىسى اشىلادى. قارادالاعا جىل قۇستارى قايتا ورالادى. قۇس ەكەش قۇس تا تۋعان جەرىن ىزدەيدى. انە, كوردىڭدەر مە؟! بەلاعاشقا جابىسقان انا ۇيانى... وسى ديىرمەن سالىنعان جىلعى قارلىعاشتىڭ ۇياسى... جارىقتىق! كيەلى قۇس قوي. ۇياسىن ۇمىتپايدى. ورالادى. ورالعان قۇستاردىڭ قاناتىمەن ءۇيسىن تاۋىنا ناۋرىز كەلەدى. جاڭا جىل كەلەدى... – دەپ, اق شىت ورامالىمەن بەتىن ءسۇرتىپ, شايىن سوراپتاپ وتىرۋشى ەدى قايران اتام... تەرەڭ كۇرسىنىپ, ويعا باتاتىن, اڭگىمەسىن جالعايتىن:
– كۇننىڭ كوزىن قۋالاپ, جىلى جاققا ۇشىپ كەتكەن قارلىعاش ۇياسىن قالاي ىزدەسە, جۇمىرباس پەندە دە قايدا جۇرمەسىن ءوزىنىڭ قاناتتانعان ءتورىن, وسكەن جەرىن ىزدەپ تۇرۋى ءتيىس. ادام مەن جەردىڭ اراسىندا كوزگە كورىنبەس ءبىر سيقىرلى بايلانىس بار. بۇرىنعىلار ونى «كىندىگىڭنىڭ قانى تامعان جەر» دەيدى. كىندىك – جالعاستىقتىڭ بەلگىسى! قان – تەگىڭ! اتا-باباڭ!.. قازاق ءۇشىن تۋعان جەر – جەردىڭ كىندىگى, بالام! – دەۋشى ەدى.
كەيدە سول كۇندەردى, سول كۇندەردە ۋ-شۋسىز ناۋرىزدى قارسى الىپ وتىرىپ, ەسكى ديىرمەننىڭ اۋلاسىندا, شوشالادا ىشكەن ناۋرىزكوجەنىڭ ءدامىن ساعىنىپ جازعان ولەڭىمنىڭ:
«ەرتەگىدەي ەرتە كوكتەم...
اجەم مەنى ەركەلەتكەن,
اتام ماعان اڭىز ايتىپ,
ءومىرىمدى ەرتەگى ەتكەن»
(ناۋرىز, 1969 ج.) دەگەن جولدارى ەسىمە تۇسەدى.
اق كەمپىر, قارا شالداردىڭ باتا-تىلەگىن ەستىپ وسكەن بالا كۇنىم, سوعىس سانسىراتقان ەلدىڭ جۇدەۋ تىرلىگى, تاۋ ەتەگىندەگى شاعىن اۋىل ەسىمە تۇسەدى. سوعىستان امان ورالعان, سارى گيمناستەركاسى ۇستىنەن تۇسپەيتىن اۋىل مۇعالىمى اكەم مىرقاسىمنىڭ سەمياسى... ءۇش بولمەلى توقال تام, قورجىن ءۇي... ءبىرى – كەلىن, ءبىرى ەنە بولعانىمەن, قاباقتارى جاراسىپ, قاتار قۇربىداي بولىپ كوزگە تۇسەر قوس اجە: اتام ورازالىنىڭ اناسى – ماقتىم مەن ورازالىنىڭ ومىرلىك جارى – كۇلجاميلا, قورجىن ءۇي مەن قورا-قوپسىنىڭ يەسى; ۇلكەن-كىشى تەگىس قاباعىنا قارايتىن, از ءۇيلى باقاعاشتىڭ سىيلى اقساقالى, ورازالىنىڭ اكەسى – ءومىر, ءومىردىڭ كىشى ۇلى, ورازالىنىڭ ءىنىسى – ءۋالىباي اتا مەن سول ۇيدەگى اجەمىز ۇلباي, ورازالىنىڭ كىشى ۇلى – ابىلقاسىم. ورازالىنىڭ ۇلكەن ۇلى, اكەم – مىرقاسىم, وسى اۋلەتتىڭ كەلىنى, انام – اسەم ەسكە تۇسەدى.
بۇلار – الگى ءۇش بولمەلى توقال تام, قورجىن ءۇيدىڭ سول كەزدەگى – ەلۋىنشى جىلدارداعى تۇرعىندارى!
شۇكىر!
تۇتاس ءبىر اۋلەت بۇگىندە اتتارىن قۇجاتىمىزعا جازىپ, شامامىز جەتكەنشە ارۋاعىن ارقالاپ كەلە جاتقان قايسار مىنەزدى قازاق, قارادالادا تۋعان, قارا جۇرتتىڭ قامىن ويلاپ, عۇمىر كەشكەن, سوعىستان جەڭىسپەن ورالىپ, 1945 جىلدىڭ قارا سۋىعىندا 45 جاسىندا ومىردەن وزعان ورازالى مەن 97-گە كەلىپ, اقىلىنان اداسپاي, سابىرىنان جاڭىلماي باقيعا اتتانعان ورازالىنىڭ اكەسى ءومىردىڭ باۋىرىنان ورگەن ۇرپاقتىڭ ءوزى بۇگىندە ونگەن-وسكەن ۇلكەن اۋلەتكە اينالىپ وتىر.
ەرتەرەكتە «تانىستىرۋ» دەيتىن ۇلىممەن سىرلاسۋ رۋحىندا جازىلعان ولەڭىمدەگى مىنا ءبىر جولدار جادىمدا جاڭعىرادى.
ء«تۇيىپ ال دا, ەندىگارى سۇراما,
مەن تۋعان ءۇي,
مىنە, ۇلىم, مىنا ارا:
سارىالا ەگىن قورشاپ جاتقان
ەگىز تام,
تۇستىگىندە – قىلداپ ورگەن مۇنارا.
ءسال ايالدا! ساپ-ساپ كوڭىل ماۋلەتى!
بىتىك ەگىن – جاڭا اۋىلدىڭ داۋلەتى.
ق ۇلىن كۇنiم – ەگiز تام,
ال مۇنارا؟!.
وسى اۋىلدىڭ وتكەن-كەتكەن اۋلەتi.
ەرتەگi ەمەس… (جورىماعىن توسىنعا)
عۇمىر كەشكەن كونە ديiرمەن, قوسىندا,
قوس كۇمبەزدiڭ قاسىنداعى تومپەشiك –
مەنiڭ اتام, سەنiڭ باباڭ وسىندا…
...اكەم تۋعان,
اجەم تۋعان,
انام دا…
اتام تۋعان, وسى ولكەدە – بابام دا.
ء(سوز ارناعان عاسىرلارعا, زامانعا)
تۋعان جەرi – جەر كiندiگi, جان ۇلىم,
بولىپ وتكەن قازاق ءۇشiن ءاماندا.
كورگەنسiزدەر كوكەيiنە تۇيە الماس,
كورمەگەندەر جانا دا الماس,
كۇيە الماس,
ءۇيiن...
جەرiن...
سۇيمەگەندەر ورتەنiپ,
كەڭ دالاسىن,
وتانىن دا سۇيە الماس.
تiزەڭدi بۇك!
بiز تۋعان جەر,
بiز وسكەن جەر – وسى ارا,
قازاق جەرى – التىن ۇيا…
بوساعا!..
(قازان, 1980 ج.)
– دەپ تاعزىم-جىرىن ارناعان سول باقاعاشقا بارعان سايىن تولقىپ, تەبىرەنىپ قايتامىن. وتكەن ومىرگە قايتا ورالعانداي بولامىن. ارقامنان بالا كۇنگى تامىلجىعان تامىزدىڭ ىستىق اپتابى وتكەندەي كۇي كەشەمىن.
ءيا...
ناۋرىزدى قارسى العان سايىن ەسىمە وتكەن عاسىردىڭ ەلۋىنشى جىلدارى تۇسەدى.
يىعىنداعى قارى ءالى كەتە قويماعان تاۋدىڭ تار قولتىعىنداعى تۋعان اۋىلىمنىڭ اسپانىن اقالا بۇلت پەن سارالا قازدار كەزگەن سۋرەتى ەلەستەيدى... ءتۇتىنى ءتۇزۋ ۇشقان كەرىمسال كۇندەرگە جان ءبىتىرىپ, تۋعان اۋىلىم – باقاعاشتىڭ جالعىز كوشەسى جۇرەك قاقپاسىن قاققانداي, 60 ءۇيلى شاعىن اۋىل قىر استىنان ءتىل قاتىپ جاتقانداي بولادى... كوكتەمدە سۋى تاسىپ, گۇرىلدەپ جاتاتىن قوڭىر سايداعى اتامنىڭ قوڭىر ديىرمەنىنىڭ ءۇنى جەتكەندەي بولادى قۇلاعىما... باستارىنان كيمەشەكتەرى تۇسپەيتىن قوس اجەمنىڭ توعىز ءدام ارالاستىرىپ پىسىرەتىن ناۋرىزكوجەسىن قيالىمدا قۇشىرلانىپ, ۇرتتايمىن... ۇرتتاپ جاتىپ, وتكەن ايلار مەن كوشكەن جىلداردى ويلايمىن...
ۋاقىت دەيتىن قاتال, قاتىگەز الەم ءوز قۇشاعىنا الىپ, كىمدى تۇلەتپەي, نەنى وزگەرتپەي جاتىر؟
قارا جەر دە وزگەردى. قارا جۇرت تا وزگەردى.
ەل دە, قوعام دا وزگەردى. ءبىر كەزدەردە اجەلەرىمىزدىڭ كوجەسىن ءىشىپ, ارتىق ايقاي, داڭعارا شۋسىز بەيرەسمي قارسى الاتىن ادامزات اتاۋلىنىڭ ۇلى مەرەكەسى ناۋرىز دا ۇلى دالامىزعا دۇركىرەپ قايتا ورالدى. ناۋرىزبەن قوسا قازاقتىڭ ۇلى دالاسىنا تاۋەلسىزدىك كەلدى!
ۇرپاق وزگەردى. ۇلت وزگەردى. ءبارىمىز دە وزگەردىك...
مەن دە وزگەردىم...
مەنىڭ بەسىگىمدى تەربەتكەن تۋعان اۋىلىم دا وزگەردى.
ءبىزدىڭ بالا كەزىمىزدەگى ورنى عانا جاتقان ەسكى مەشىتتىڭ سارى جۇرتىمەن يىقتاسا قونعان قويۋ باقتىڭ ورنى, ءبىرىن بىلسەم, ءبىرىن بىلمەيتىن, اۋىلداستارىمنىڭ بەرەكەلى قونىسىنا اينالعان. مەن بىلەتىندەردىڭ كوبى اۋىل ىرگەسىندەگى قورىمعا كوشكەن. بىلمەيتىندەرىم – سولاردىڭ بالالارىنىڭ بالالارى. ءتۇتىن تۇتەتىپ, بالا-شاعالى بولىپ, كەشەگى باقاعاش دەيتىن (مەنىڭ ولەڭدەرىمدە عانا ساقتالعانداي كورىنەتىن) ەسكى اۋىلدى جاڭعىرتىپ, قۇتتى مەكەنگە اينالدىرعان جاڭا بۋىن, جاس ۇرپاق...
اۋىل ىرگەسى كەڭەيىپ, ءۇي قاراسى كوبەيگەنىن كورىپ, قۋاناسىڭ ىشتەي.
بۇل, ءسوز جوق, وسكەندىكتىڭ, يگىلىكتىڭ نىشانى.
تۇنەۋ ءبىر جىلى سول وزگەرگەن اۋىل جايلى جازعان ولەڭىم ەسىمە ءتۇسىپ وتىر.
«وزگەرگەن جەر... وزگەرگەن...
وزگەرگەندەر...
ازايىپ كەتكەن قالاي كوزكورگەندەر؟
تانىس ءارى بەيتانىس – تۋعان اۋىل,
كورىنبەيدى قارتتارىم – ءسوز
بەرگەندەر...»
دەگەن شۋماقتار سونداي ءبىر ساتتە جازىلىپ ەدى...
سول جولى مەلس, ەلەمەس دەيتىن بالا كۇنگى ەكى دوسىمدى قاسىما ەرتىپ, اۋىل بوكتەرىندەگى قورىمعا بارىپ, ماڭگىلىك ۇيقىدا جاتقان قالىڭ ارۋاقتارعا ءتاۋ ەتتىك. قۇران باعىشتادىق. تۋعان جەردى ءبىراز ارالادىق... اۋىل ورتاسىنداعى ەسكى مەكتەپكە بارعانىمىزدا, بوتان دەيتىن مەنەن ءۇش-ءتورت جاس ۇلكەن اعامىز بەن جيەن ءىنىمىز بولات ەكەۋىنىڭ «بالالار مەكتەپكە سىيماي جاتىر, نۇرەكە, مىنا ەكى اۋىلدىڭ اراسىنا ءبىر ەڭسەلى جاڭا عيمارات كەرەك! كەزىندە ىزعاربەك باۋىرىمىز باستاعان انا ورتالىققا باراتىن تاس جول دا اياقسىز قالدى. ابدىحالىق مارقۇم گرەيدەرلەپ كەتكەن جول توزدى...», دەگەن كەيىستى كەسكىندەرى كوز الدىمدا.
اكەم, انام, اتام ءومىر, قوس اجەم ەسىمە ءتۇستى. مىنا ءۇش كەزەكپەن وقيتىن مەكتەپتىڭ تارشىلىعىن كورىپ, وزىمنەن-ءوزىم ىشتەي قينالدىم. وزگەرگەن, تۇلەگەن زاماندا ءبىزدى سىرتىمىزدان سۇيەۋ كورىپ, ماقتان تۇتىپ جۇرەتىن تۋعان اۋىلىمنىڭ «تاپسىرماسىن» ىشكە توقىپ, اۋىلدان وي قۇشاعىندا اتتاندىم.
سودان... كوپ ۇزارتپاي وبلىس باسشىسى مارقۇم زامانبەك نۇرقادىلوۆكە جولىقتىم. وبلىستىق وقۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ءشامشا بەركىمباەۆاعا, وبلىستىق قارجى ءبولىمىنىڭ باستىعى تولەۋبەك ابدىقادىروۆتارعا كەزدەسىپ, جاعدايدى ايتتىم. ماسەلەنى كۇلبىلتەلەپ, سوزىپ جاتۋدى ۇناتپايتىن زاكەڭ بىردەن شاكەڭ مەن توكەڭە تاپسىرما بەردى. «جازۋشىلار وداعىنىڭ باسشىسى ءوتىنىش ايتىپ, بىزگە ەل اماناتىن ارقالاپ كۇندە كەلىپ جاتقان جوق. الداعى جىلدىڭ جوسپارىنا كىرگىزەيىك.توقتاسىنوۆقا ايتىڭىزدار, ۇسىنىس جاساسىن» دەدى. اراعا ەكى جىل سالىپ, ءبىر كەزدەرى ىرگەلى ەكى اۋىل بولعان, بىرتە-بىرتە ارالارى قوسىلىپ كەتكەن ۇلكەن ديحان اۋىلىنىڭ تورىندە ەكى قاباتتى ادەمى مەكتەپ ءۇيىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. وسى اۋىلدا تۋىپ-وسكەنىمەن, قالا جاعالاپ كەتكەن, ءارتۇرلى جاعدايمەن جان-جاققا قونىس اۋدارعان اعايىنداردىڭ كوبى جينالدى. دۇركىرەپ جاڭا مەكتەپتىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. اتالار مەن اجەلەر رۋحى ءبىر اۋناعانداي بولدى. كەزىندە جەڭىس تۋىن جەلبىرەتىپ, اۋىلعا امان ورالعان مايدانگەرلەر: زامانبەك باتتالحانوۆ, مەنىڭ اكەم مىرقاسىم ورازاليەۆ, ءموردىن تايىپوۆ, كەرىماقىن مۇحامەدجانوۆ, ءابدۋالى قىرىقباەۆ, ۇسەين راشيدوۆتەر تاۋدان قاراعاي اعىزىپ ءجۇرىپ سالعان شاعىن مەكتەپتىڭ ورنىنا بوي كوتەرگەن ءبىلىم ورداسىنا وتكەن جىلى كۇزدە قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ شەشىمىمەن ەسىمى اۋىل, اۋدان, ايماققا عانا ەمەس, رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعىنا جاقسى تانىس اعا بۋىن وكىلى, قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى – زامانبەك باتتالحانوۆتىڭ ەسىمى بەرىلدى...
ەل قۋانىشىندا شەك بولعان جوق...
كىندىگى مەن تۇساۋىن باقاعاشتىڭ قالىڭ جۇرتى كەسكەن وسى ەلدىڭ ءبىر پەرزەنتى رەتىندە مەن دە قۋاندىم.
ويتكەنى...
كونە داۋىرلەردەن حالىق جادىندا قارادالا بولىپ جاتتالىپ, باسىنان ونسان وقيعالاردى وتكىزگەن, تاعدىرلى تاريحى بار ايماقتىڭ – مەنىڭ تۋعان جەرىمنىڭ ءار بۇتاسى, ءار تاسى, ءار سايى, سىڭسىعان قاراعايى, ءار بوكتەرى ماعان ايرىقشا قىمبات! قازىرگى الماتى وبلىسى ۇيعىر اۋدانىنا قاراستى, ءبىراز جەرى كەگەن اۋدانىندا جاتقان, كولەمدى بولىگى شەكارانىڭ ار جاعىنا جايعاسقان قارادالا تۋرالى مەن از ولەڭ جازعان جوقپىن. جازدىم. جازىپ تا كەلەمىن. ويتكەنى بۇل ايماق – كەشەگى ۇلى داۋىرلەردىڭ بىزگە امان جەتكەن كوزى! ءوزى! «قارادالادا – قالىڭ ءىز, قارادالادا – جانىمىز. قارادالادا كيەلى توگىلگەن كىندىك قانىمىز...» دەگەن جىر جولدارىندا مەن قازاق جەرىنىڭ قاسيەتتى ءبىر پۇشپاعىنا تاعزىم ەتە وتىرىپ, «بەتكەيى – ولەڭ-ءورىسىم, اسپانتاۋلاردىڭ ءتورى – شىڭ! تۇركىدەن قالعان ولكە بۇل, تۋ قىلعان انا-ءبورىسىن!» دەپ, ۇلى دالاعا, ۇلى دالانىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىنە وي جۇگىرتۋدى وزىنە پارىز ساناعان جالعاستاردىڭ جالعاسى بولعان ۇرپاقتىڭ ءبىرىمىن.
باتىس پەن شىعىستىڭ تەكەتىرەسى جەر ءۇستىن لاڭداتىپ جاتىر. ۇلى دالا – سول تەكەتىرەستىڭ قاق ورتاسىندا تۇر! «سەگىز ولشەپ ءبىر پىشەر!» كەزەڭ كەلدى. «جاۋىڭدى باسىندىرما, حالقىڭدى اشىندىرما!» دەيتىن تونىكوك بابامىزدىڭ سوناۋ كوك تۇرىكتەر داۋىرىندە ايتقان قاناتتى ءسوزى جانعا تىنىم بەرەر ەمەس. ويتكەنى تارازى باسىندا ۇلت بولاشاعى مەن ۇلت ەرتەڭى – ەل تاعدىرى تۇر!
ءبىز ءومىر سۇرگەن ءداۋىردىڭ اششى شىندىعى – وسى!
بيىلعى ناۋرىزدىڭ عانا ەمەس, سوڭعى ءۇش جىلداعى ناۋرىز شىمىلدىعىن سىپىرعان ادامزات بالاسى قاتارلى قازاق ەلى دە قابىرعاسى قايىسىپ, اۋىر جاعدايدى باسىنان وتكەرىپ وتىر. ەكى جىلىمىز ىندەت ەسەڭگىرەتكەن جىل بولدى. قانشا ارىستۇلعالى ۇلدارىمىزدى مەرزىمىنەن بۇرىن قارا جەردىڭ قوينىنا تاپسىردىق. ءۇشىنشى جىلدىڭ قاڭتارىندا قازاقتىڭ قانىن قازاق توگىپ, باۋىرىمىز ءتىلىندى. ەل ءىشى ءب ۇلىندى. تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ شاڭىراعى شايقالىپ بارىپ, ورنىنا كەلدى. ۇلى دۇنيەنى قايتا بولىسكە سالۋدى كوكسەيتىندەردىڭ ۇيقىسى قاشقان زامان ادام بالاسىنىڭ باسىنا اڭگىر تاياعىن ويناتىپ جاتىر. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سوزىمەن ايتقاندا, «تاۋەلسىزدىك تاريحىندا ءبىز العاش رەت وسىنداي اسا كۇردەلى جانە قاتەرلى كەزەڭگە تاپ بولىپ», ءوزىمىزدىڭ باعىمىزدى ءوزىمىز مەرت ەتە جازداعان كەشەگى قاڭتارداعى قاندى قىرعىن سول ىشتەگى, سىرتتاعى كۇشتەردىڭ اڭگىر تاياعىنىڭ كورىنىسى ەكەنى كۇمانسىز.
ناۋرىز مەرەكەسى – ادال ماقسات پەن تازا تىلەكتىڭ ايى. اڭگىمە توركىنى تۋعان جەر بولعاندىقتان, تىلەكتىڭ ۇلكەنى – ەل مەن جەرگە كىندىگى بايلانعان اداماتا – حاۋانا ۇرپاعىنىڭ, سول ساناتتا اۋمالى-توكپەلى ءداۋىردىڭ ءارى قيىن, ءارى كۇردەلى كوشىندە تاعدىرىن تۇمار قىپ ءتۇيىپ كەلە جاتقان قازاق ەلىنىڭ, كوپۇلتتى قازاقستاننىڭ, قازاق بالاسىنىڭ بۇتىندىگى! اماندىعى! بۇل, اسىرەسە بۇگىنگىدەي «التىن كورسە, پەرىشتە جولدان تايار» كەزەڭدە, ادام بوپ قالۋ, ادام بوپ ءومىر ءسۇرۋ سىنعا تۇسكەن زاماندا ۇرپاق ءۇشىن, ۇلت ءۇشىن اۋاداي قاجەت ۇستانىم!
ەل بىلمەس ءبىر ارالدا جاتىپ, الدەكىم تۇشكىرىپ قالسا, زاماتىندا التى قۇرلىق داۋسىن ەستىپ, قۇلاقتانىپ ۇلگەرەتىن ءححى عاسىردان جاسىرىپ-بۇگەر سىر جوق. سىردى توگىپ-شاشپاي ۇستايتىن اقىل كەرەك! اقىلدى ۇرپاق, ۇستامدى ۇلت كەرەگىن جان-جۇرەگىمىزبەن سەزىنىپ وتىرمىز.
ناۋرىزعا ايتار وي-تىلەكتىڭ ءبىرى دە, بىرەگەيى دە – وسى كەزەڭنەن ۇلتتى سۇرىندىرمەي, ۇرپاقتى جاڭىلدىرماي امان الىپ ءوتۋ!
ناۋرىز – جىل باسى!
ناۋرىز – تابيعات-انانىڭ تۇرلەنىپ, تۇلەپ, ادام بالاسىنا ءۇمىت پەن سەنىم ۇيالاتار ون ەكى ايدىڭ ىشىندەگى ەڭ سۇلۋى, ەڭ كورىكتىسى!
ناۋرىز – كۇن مەن ءتۇننىڭ عانا تەڭەلىپ قويماي, ادام ويى مەن ساناسىنىڭ, ادام ماقساتى مەن مۇراتىنىڭ دا تەڭەلگەن كۇنى!
ناۋرىز – قايعى مەن قاسىرەتتىڭ قايتالانباۋىن, ءار ءۇيدىڭ تورىنە قۋانىش پەن شاتتىقتىڭ قونۋىن سۇرايتىن ءسات, ساعات!
ناۋرىز – تىلەكتىڭ ايى!
سوندىقتان ويىمدى «ازاتتىق الاڭى. التىن ادام» دەگەن ولەڭىمنىڭ:
«...الاڭ تىنىش...
جاعىپ ويدىڭ شىراعىن,
كوكتى كەزدى مەنىڭ ولەڭ-پىراعىم...
ۇيلەسىمنىڭ بۇزىلماۋىن وسىناۋ
تۇننەن ءۇنسىز سۇرادىم,
ۇننەن ءۇنسىز سۇرادىم...
بابالاردىڭ
قابىرىنەن سۇرادىم,
جاراتقاننىڭ
امىرىنەن سۇرادىم...
وشپەسىن, دەپ شىراعىم,
تاڭىرىدەن سۇرادىم!..».
(قىركۇيەك, 2001 ج.)
– دەگەن جولدارىمەن تۇيىندەگىم كەلەدى.
ءيا...
مىنا جىراق جالعاندا تۋعان جەردەن كيەلى, قاسيەتتى ۇعىم جوق!
جۇمىرباس پەندە ومىردە ەكى نارسەنى تاڭدامايدى ەكەن.
ءبىرىنشىسى – «شىر» ەتىپ دۇنيەگە كەلۋىڭە سەبەپ بولعان اتاڭ مەن اناڭ!
ەكىنشىسى – كىندىگىڭنىڭ قانى تامعان تۋعان جەرىڭ! تۇعىرلى مەكەنىڭ – ۇلى وتانىڭ!
وتباسىمىز, وتانىمىز باردا, ءبىز بارمىز!
ناۋرىزداعى تىلەكتىڭ ۇلكەنى وسى.
تاڭىرىدەن سونى تىلەيىك!
جەر كىندىگى – التىن ۇيامىز امان بولسىن!
نۇرلان ورازالين,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى
