ادەبيەت • 20 ناۋرىز، 2022

«ادامعا ەڭ قىمباتى – جۇرت قامى، جۇرت ءىسى»

161 رەت كورسەتىلدى

بيىل – احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولىپ وتىر.
قازاق ءتىل ءبىلىمى مەن ادەبيەتتانۋ عىلىمدارىنىڭ نەگىزىن سالۋشى، ۇلتتىق جازۋدىڭ رەفورماتورى، اعارتۋشى، اقىن، قايراتكەر، رەداكتور جانە «الاش» پارتياسىن قۇرۋشىلاردىڭ ءبىرى بولعان ۇلت ۇستازى بارلىق سانالى ءومىرىن تۋعان حالقىنىڭ كەلەشەگى جارقىن بولۋىنا ارنادى. پاتشا يمپەرياسى مەن كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا ءتۇرلى ازاپ كورىپ، قۋعىنعا ۇشىراسا دا، قولىنان قالامىن تاستاماي، كەيىنگى ۇرپاققا قۇندى مۇرا قالدىردى. ءبىز بۇگىن سول ەڭبەكتەردە قامتىلعان احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ قاناتتى سوزدەرىن وقىرمانعا ۇسىنىپ وتىرمىز.

قازاقتىڭ باس ادامدارى! اۋەلى سىزدەر اداسپاڭىزدار: اداسپاس ءۇشىن اقىلداسىپ، ويلانىپ، ىنتىماقپەن ءىس ەتىڭدەر!

* * *

الاشقا اتى شىققان ادامدار! كوسەم­دىكتەرىڭدى اداسپاي ءتۇزۋ ىستەڭدەر! سەندەر اداسساڭدار – ارتتارىڭنان الاش اداسادى: ارتتارىڭنان ەرگەندەردىڭ وبال-ساۋابىنا سىزدەر قالاسىزدار.

* * *

ولجالى جەردە – ۇلەستەن قالعانى­مىز، جورالى جەردە – جولدان قاعىلعا­نىمىز: ءبارى – ناداندىق كەساپاتى.

* * *

ۇلتىن كەرەك قىلىپ، حالىققا قىزمەت قىلامىن دەگەن قازاق بالالارى قازاق جۇمى­سىنا قولىنان كەلگەنشە قاراپ تۇر­ماي كىرىسىپ ىستەي بەرسە – ۇلت جۇمىسى ۇلعايىپ، تولىقپاقشى.

* * *

ۇلت نامىسى دەگەندى قازاقتىڭ كوبى – ەكى اۋىلدىڭ، ەكى توپتىڭ يا ەكى رۋدىڭ نامىسى دەپ ۇعادى: باسقادان كەمشىلىك كورسە – نامىستانبايدى، كەكتەمەيدى; ءبىر-بىرىنەن كەمشىلىك كورسە – كەگىن جىبەرمەيدى.

* * *

وقۋسىز حالىق قانشا باي بولسا دا، ءبىراز جىلداردان كەيىن ونىڭ بايلىعى ونەرلى حالىقتاردىڭ قولىنا كوشەدى.

* * *

دۇنيەدەگى نارسەلەردىڭ ءبارى قىسىلادى، مۇزدايدى، قاتادى – ءتۇسى قاشىپ، ولىك سياقتى جاتادى. كۇن جازىلا باستاعاندا – جاز بولادى: ءبارى جادىرايدى – جازىلادى، كوگەرەدى، كوركەيەدى.

* * *

قازاق كەرەگىنىڭ كوبى اركىمگە-اق ءمالىم عوي: ءبىز كەيىن قالعان حالىق – العا باسىپ، جۇرت قاتارىنا كىرۋ كەرەكپىز!

* * *

جاقسى ءالىپبي تىلگە شاق بولۋ كەرەك. ولشەنبەي تىگىلگەن و جەر، بۇ جەر بويعا جۋىسپاي، قولبىراپ، سولبىراپ تۇرعان كەڭ كيىم سياقتى ارتىق ارىپتەرى كوپ ءالىپبي دە قولايسىز. بويىڭدى قىسىپ، ءتانىڭدى قۇرىستىرىپ، تىرىستىرىپ تۇر­عان تار كيىم سياقتى ءارپى كەم ءالىپبي قولايسىز بولادى.

* * *

حالىق ءومىرى ءبىر جىلداپ، ون جىلداپ، ءحاتتا ءجۇز جىلداپ تا ەمەس، مىڭ ­­­جىلداپ سانالادى. سونداي ۇزاق ءومىرىنىڭ ىشىندە ءھار حالىقتىڭ داعدىلى تۇتىنىپ كەلە جاتقان سوزدەرى، ول سوزدەرىنىڭ بىرىنە-ءبىرى جالعاسىپ تۇزىلەتىن داعدىلى جولى، جۇيەسى، قيسىنى بولادى. ءھار جۇرتتىڭ تۇرىندە، تۇتىنعان جولىندا، مىنەزىندە قانداي باسقالىق بولسا، تىلىندە ءھام سونداي باسقالىق بولادى.

* * *

ۇلتتىڭ ساقتالۋىنا دا، جوعالۋىنا دا سەبەپ بولاتىن نارسەنىڭ ەڭ قۋاتتىسى – ءتىل. ءسوزى جوعالعان جۇرتتىڭ ءوزى دە جوعالادى، ءوز ۇلتىنا باسقا جۇرتتى قوسامىن دەگەندەر اۋەلى سول جۇرتتىڭ ءتىلىن ازدىرۋعا تىرىسادى.

* * *

وتكەندى قۋعاندى قويىپ – وسى كۇيىڭدى جوندەۋگە ءجون ىزدەۋ كەرەك.

* * *

مەكتەپتىڭ جانى – مۇعالىم. مۇعالىم قانداي بولسا، مەكتەپ سونداي بولماقشى. ياعني مۇعالىم ءبىلىمدى بولسا، ول مەكتەپتەن بالالار كوبىرەك ءبىلىم الىپ شىقپاقشى. سولاي بولعان سوڭ ەڭ اۋەلى مەكتەپكە كەرەگى – ءبىلىمدى، پەداگوگيكا، مەتوديكادان حاباردار، جاقسى وقىتا بىلەتىن مۇعالىم.

* * *

بالانى ۇلشا تاربيەلەسەڭ – ۇل، قۇلشا تاربيەلەسەڭ – قۇل بولماقشى.

* * *

جۇرت كەرەگىن بىلەتىندەر – كوپ، ىستەيتىندەر – از.

* * *

ءتىلى جوعالعان جۇرتتىڭ ءوزى دە جوعالادى.

* * *

بالام دەگەن جۇرت بولماسا – جۇرتىم دەيتىن بالا قايدان شىقسىن.

* * *

قازىرگى قازاق ماسەلەلەرىنىڭ ەڭ زورى – جەر ماسەلەسى. جەر ماسەلەسى – قازاقتىڭ ءتىرى يا ءولى بولۋىنىڭ ماسەلەسى.

* * *

ادامعا ەڭ قىمبات نارسە – جۇرت قامى، جۇرت ءىسى.

* * *

ءبىزدىڭ زامانىمىز – وتكەن زاماننىڭ بالاسى، كەلەر زاماننىڭ اتاسى.

* * *

باسقادان كەم بولماس ءۇشىن ءبىز ءبىلىمدى، باي ءھام كۇشتى بولۋىمىز كەرەك. ءبىلىمدى بولۋعا – وقۋ كەرەك. باي بولۋعا – كاسىپ كەرەك. كۇشتى بولۋعا – بىرلىك كەرەك. وسى كەرەكتەردىڭ جولىندا جۇمىس ىستەۋ كەرەك.

* * *

قازاق جەم بولۋدان تۇبىندە دەكرەت قۋا­تىمەن قۇتىلمايدى، مادەنيەت قۋاتىمەن قۇتىلادى.

* * *

ءبىز مادەنيەتتى، ونەرلى بولۋعا تال­پىنساق، ماقساتقا سوندا جەتەمىز، سوندا دايىن نارسەگە قىزىعاتىن بولماي، باردى ۇقساتىپ، جوقتى تاباتىن بولامىز.

* * *

ءبىز اۋەلى ەلدى تۇزەتۋدى بالا وقىتۋ ءىسىن تۇزەتۋدەن باستاۋىمىز كەرەك.

* * *

گازەت – حالىقتىڭ كوزى، قۇلاعى ءھام ءتىلى.

* * *

وسى زامانداعى جان تاڭىرقارلىق نəرسەنىڭ ءبəرى عىلىممەن تابىلعان. ادام بالاسىن كوكتە قۇستاي ۇشتىرعان، سۋدا بالىقتاي جۇزدىرگەن – عىلىم. ءدۇنيانىڭ ءبىر شەتى مەن ءبىر شەتىنە شاپشاڭ حابار العىزىپ تۇرعان – عىلىم، وتاربا، وتكەمەلەردى جۇرگىزگەن – عىلىم.

* * *

تىلەۋسىز، ماقساتسىز ادام بولماعان سوڭ، تالاسسىز، تارتىسسىز دا ادام جوق. اركىم الىنە قاراي تالاسادى، تارتىسادى. تالاس، تارتىس تابيعاتتىڭ نەگىزگى زاڭىنىڭ ءبىرى.

* * *

ءبىز دە ءتىلىمىز بۇزىلماي ساقتالۋىن تىلە­سەك، وزگەلەرشە əۋەلى ءوز تىلىمىزبەن وقى­تىپ، سونان سوڭ باسقاشا وقىتۋعا ءتيىسپىز.

* * *

ءسوز جازاتىن ادام ءارى جازۋشى، ءارى سىنشى بولۋى كەرەك.

* * *

مويىنداعى بورىشتى ءبىلۋ – ءبىلىم ءىسى، بورىشتى تولەۋ – ادامشىلىق ءىسى.

* * *

حالىقتى قاڭسىلاتۋ – وبال، حالىقتى زار جىلاتۋ – مەيىرىمسىزدىك، حالىقتى تاماق ءۇشىن ساتۋ – يتتىك.

* * *

قانداي ساۋلەتتى سارايلار بولسىن، قانداي سىمباتتى، يا كەسكىندى سۋرەتتەر بولسىن، قانداي ادەمى ءان-كۇي بولسىن سوزبەن سويلەپ سۋرەتتەپ كورسەتۋگە، تانىس­تىرۋعا بولادى. بۇل وزگە ونەردىڭ قولىنان كەلمەيدى.

* * *

قايراتكەر باسىن بايگەگە تىگىپ ءىس قى­لۋىن ايىپ كورمەيدى، ادامدىق دەپ بىلەدى. باسىن قورعاپ، ماقساتىن ىزدەمەي قالۋ – وعان ءولىم.

* * *

ۇلتتىق ەزگى – ۇلتتىق سەزىم تۋعىزباي تۇرا المايدى.

* * *

ءرۋستىڭ جاڭا جىلى قىستىڭ قاق ورتاسىندا، ساقىلداپ تۇرعان سۋىقتا كەلەدى. ءبىزدىڭ جاڭا جىلىمىز قانداي سۇيكىمدى. جىلى ۋاقىتتا كەلەدى. تابيعاتتىڭ  ءوزى ەمىرەنىپ، جان-جانۋارلار تۇلەپ، دالا دا جاڭعىرىپ، تۇرلەنە باستاعان كەزدە كەلەدى.

* * *

بىلىمدىدەن نە پايدا بىلگەنىن كوپكە ايتپاسا، ۇيرەتكەننەن نە پايدا قايىرىمى قايتپاسا.

* * *

كوسەم ءسوز الەۋمەتكە باسشىلىق ەسە­بىندە ايتىلاتىن ءسوز بولعاندىقتان، جۇرت ىسىنە ءمانى زور بولادى. باسشىلىعى دۇرىس بولسا، الەۋمەتتى تۇزەيدى. تەرىس باسشىلىق قىلسا، الەۋمەتتى اداستىرادى. سولاي بولعان سوڭ كوسەم ءسوز جازىپ، الەۋمەتكە باسشىلىق قىلاتىن ادام كوپتى كورگەن كوسەم، ءبىلىمدى ادام بولارعا كەرەك.

* * *

بالالارعا كوپ ۇيرەتەم دەپ، اسىعىپ شالا-شارپى ۇيرەتۋدەن، از دا بولسا، انىقتاپ نىق ۇيرەتۋ ابزال.

* * *

بالا باستاۋىش مەكتەپتە بار ءپاندى تەك انا تىلىندە عانا وقۋى كەرەك.

* * *

ءالىپبي دەگەن – ءتىلدىڭ نەگىزگى دىبىس­تارىنا ارنالعان تاڭبالاردىڭ جۇماعى. نەعۇر­لىم ءتىل دىبىستارىنا مول جەتسە، ارناعان دىبىسقا ءدال كەلسە، وقۋعا، جازۋعا جەڭىل بولسا، ۇيرەتۋگە وڭاي بولسا، زامانىنداعى ونەر قۇرالدارىنا ورناتۋعا قولايلى بولسا، سوعۇرلىم ءالىپبي جاقسى بولماقشى.

* * *

XX عاسىرعا دەيىن تۇرىكتىڭ ءتىلىن ازدىرماي اسىل قالپىندا الىپ كەلگەن، ءتىل تۋراسىنداعى ابىروي مەن العىس قازاققا ءتيىستى.

* * *

سىرتتان بىرەن-ساران جات سوزدەر كەلسە، ونى جانشىپ، كەمىرىپ، ءوز ءتىلىنىڭ قالپىنا ءتۇسىرىپ العان – قازاق. جات­جۇرت­تىڭ شالىعى تيمەسە، كاسىبى، عۇرپى وز­گەرىلمەسە، جالعىز ءتىل وزگەرىلدى دەپ اي­تۋعا ءتىپتى جول جوق. قازاقتىڭ ءتىلى وزگەرگەن ءتىل دەپ ايتۋعا جول جوق بولسا، ەملەسىن دە قيسىق دەپ ايتۋعا جول جوق، قازاقتا ءتىلىنىڭ تابيعاتىنا حيلاف كەلەتىن ەملە جوق. ەدىلدەن باستاپ ەرتىسكە دەيىن، ورالدان باستاپ اۋعانعا دەيىن قازاقتا ءتىل دە ءبىر، ەملە دە ءبىر.

* * *

ءتىلدىڭ مىندەتى – اقىلدىڭ اڭداۋىن اڭدa­عانىنشا، قيالدىڭ مەڭزەۋىن مەڭزەگە­نىنشە، كوڭىلدىڭ ءتۇيىن تۇيگەنىنشە ايتۋعا جاراۋ.

* * *

سويلەگەندە ءسوزدىڭ جۇيەسىن، قيسىنىن كەلتىرىپ سويلەۋ قانداي كەرەك بولسا، جاز­عاندا دا ءسوزدىڭ كەستەسىن كەلتىرىپ جازۋ سونداي كەرەك.

* * *

ورىسشا وقىعاندار ورىس ءسوزىنىڭ جۇيەسىنە داعدىلانىپ ۇيرەنگەن، نوعايشا وقىعاندار نوعاي ءسوزىنىڭ جۇيەسىنە داعدى­لانىپ ۇيرەنگەن. قازاق سوزدەرىن الىپ، ورىس يا نوعاي جۇيەسىمەن تىزسە، ارينە، ول ناعىز قازاقشا بولىپ شىقپايدى. سونداي كەمشىلىك بولماس ءۇشىن ءار جۇرت بالاسىن اۋەلىندە ءوز تىلىندە وقىتىپ، ءوز تىلىندە جازۋ-سىزۋ ۇيرەتىپ، ءوز ءتىلىنىڭ جۇيەسىن ءبىلدىرىپ، جولىن تانىتىپ، بالالار ابدەن داعدىلانعاننان كەيىن باسقاشا وقىتا باستايدى. ءبىز دە ءتىلىمىز بۇزىلماي ساقتالۋىن تىلەسەك، وزگەلەرشە اۋەلى انا تىلىمىزبەن وقىتىپ، سونان سوڭ باسقاشا وقىتۋعا ءتيىسپىز.

* * *

وزگەلەر باس قوسۋىمىزعا سەنىمسىز كوز­بەن قارايتىن بولسا، ولارعا كومەكشى وزىمىز­دەن تابىلار. اعاشتى كەسەتىن بالتا، بالتانىڭ سابى اعاش. سونىڭ مىسالى باسقا نارسەلەردە دە بار. ادال كاسىپپەن كۇن كورە المايتىن يا ارام جەمەسە، باسى اۋىرا­تىن يتتەر قاي جەردە دە بولسا تابىلادى. ايتپاعاندى ايتتى دەپ، ەتپەگەندى ەتتى دەپ وتتايتىن حايۋاندار، اسىرەسە ءبىزدىڭ قازاقتا كوپ.

* * *

وتان – وتكەنىمىزدى تانىپ، باعالاي ءبىلۋ، ەڭ اۋەلى، ءوزىمىزدى قادىرلەي ءبىلۋ.

* * *

شەجىرە، زامانحات، ءومىربايان، مىنەز­دەمە – ءبارى دە تاريحتىڭ جەمى ەسەبىندەگى نارسەلەر.

* * *

اركىم ءوزى جاقسى بىلەتىن نارسەسىن سىناۋى كەرەك.

* * *

بىرەۋ – جۇمىس قىلايىن دەسەم تۇرعان جەرىم جامان دەيدى، بىرەۋ – ماڭايىمداعى ەلىم جامان دەيدى: بۇلاردىڭ ءبارى دە – بوس ءسوز!

* * *

تالاپ – جوق، ءۇمىت – مول ءبىر حالىقپىز.

* * *

اقىنعا دۇنيەنىڭ ادەمىلىگى كورىك پەن ماحاب­بات ەكەۋىندە عانا. ءومىردىڭ كورىك پەن ماحابباتقا دۇرىس كەلەتىن ىستەرى سۇيىندىرەدى، تەرىس كەلەتىن ىستەرى كۇيىندىرەدى.

* * *

مويىنداعى بورىشتى ءبىلۋ – ءبىلىمنىڭ ءىسى، بورىشتى تولەۋ – ادامشىلىق ءىسى.

* * *

ماقال – تاجىريبەدەن شىققان اقيقات تۇرىندە ايتىلاتىن ءسوز.

* * *

تولعاۋ قىسقاسىنان ايتقاندا، ءىش قازانداي قايناعان ۋاقىتتا شىعاتىن جۇرەكتىڭ لەبى، كوڭىل قۇسىنىڭ سايراۋى، جاننىڭ تارتاتىن كۇيى. اقىندىق جالعىز ءوز كوڭىلىنىڭ كۇيىن تولعاي بىلۋدە ەمەس، باسقالاردىڭ دا ءحالىن تانىپ، كۇيىنە سالىپ تولعاي الۋدا.

* * *

توي دەپ شاشىلدى، اس دەپ شاشىلدى، ار، ءبىلىم دەپ داۋلەت شاشارعا قاي قازاقتىڭ قايراتى جەتەدى؟!

* * *

كۇنەلتۋ ءۇشىن – اس كەرەك، اس ىستەۋگە – كۇش كەرەك، كۇشتى جۇمساۋعا – ەس كەرەك.

* * *

كوركەم ءسوز – كوڭىل ءتىلى، جالاڭ ءسوز – زەيىن ءتىلى.

* * *

«حۇكىمەتكە كەرەگى – مەملەكەتتەگى جۇرتتىڭ ءبəرى ءبىر تىلدە، ءبىر دىندە، ءبىر جازۋدا بولۋ، əر حالىققا كەرەگى – ءوز ءدىنى، ءتىلى، جازۋى ساقتالۋ. سولاي بولعان سوڭ باستاۋىش مەكتەپ، əۋەلى، ميسسيونەرلىك پىكىردەن، پوليتيكادان الىس بولارعا كەرەك، ياعني قازاقتىڭ ءدىنى، ءتىلى، جازۋى سۇمدىق پىكىر، سۋىق قولدان تىنىش بولارعا كەرەك.

* * *

ءبىر نارسەنى ىستەگەندە، سول ءىستى ىستەي بىلەتىن ادام ىستەسە – شاپشاڭ دا جاقسى ىستەر ەدى.

* * *

ءتان ساۋلىعى – تازالىقتان، جان ساۋلىعىنىڭ تامىرى – ءتان ساۋلىعىندا.

* * *

قازاق دىنگە ناشار كۇيدەن وتكەن، ەندى قازاقتى باسقا دىنگە اۋدارامىن دەۋ قۇر əۋرەشىلىك. قازاقتى دىنىنەن ايىرۋعا بولماسا، جازۋىنان دا ايىرۋ بولمايتىن جۇمىس.

* * *

ەرتەگى – حالىقتىڭ ەسكىدەن قالعان جۇرناقتارىنىڭ قورداسى.

* * *

ەلدە جوق رۋح اقىن سوزىندە دە بولمايدى. ەلدە بار رۋحتى اقىن ىقتيمال دارىپتەپ، كۇشەيتىپ، كوپىرتىپ، كوركەيتىپ ايتۋى، بىراق جۇرتتا جوق رۋحتى اقىن وزىنەن شىعارىپ ايتا المايدى. اقىن سوزىنە جۇرت رۋحىنىڭ ساۋلەسى تۇسپەي تۇرمايدى.

* * *

عىلىم مەن ونەر كوبەيگەن سايىن – بەينەت كەميدى.

* * *

سايلاۋ دەگەن – وزىڭە بەرگەن ىقتيار.

* * *

بۇل زاماندا قولى جەتپەگەندەردى تەڭدىككە جەتكىزەتىن، əلسىزدەرگە كۇش بەرەتىن ونەر-ءبىلىم، سول ونەر-بىلىمگە مەزگىلى وتپەي تۇرعاندا ۇيرەنسەك، تۇرمىسىمىزدى تۇزەتىپ، باسقالاردىڭ اياق استىندا جانشىلماس ەدىك، ءبىز دە ءوز الدىمىزعا ءبىر جۇرت ەكەندىگىمىزدى بىلدىرەر ەدىك.

* * *

سوزبەن ۇيرەنىپ، ءسوز جۇزىندەگى ىسكە شەبەر بولۋعا بولادى، بىراق تىرشىلىك ءىسى جالعىز ءسوز جۇزىندە ەمەس. سوزگە قاراماي­تىن تىرشىلىك ىستەرى تولىپ جاتىر. ول ىستەرگە ىستەپ، ۇيرەنىپ، شەبەر بولماسا، سوزبەن ۇيرەنىپ شەبەر بولا المايدى.

* * *

مال باعاتىندار مال باعۋىن جاقسى بىلەرگە كەرەك، ەل باعاتىندار ەل باعۋىن جاقسى بىلەرگە كەرەك. بالا وقىتاتىندار بالا وقىتۋىن جاقسى بىلەرگە كەرەك.

* * *

ءتاننىڭ كۇشتى بولۋى دا، ەلدىڭ كۇشتى بولۋى دا – ەكەۋى دە تاربيەمەن. تاربيەسىز ءتان قانداي ازسا، تاربيەسىز ەل دە سونداي ازباق.

* * *

ۇلى ىستەردىڭ ءəدىسى دە ۇلى بولادى. ۇلى ءəدىستى ۇيرەتۋ دە، ۇيرەنۋ دە قيىن بولادى. ۇساق ءىستى ىستەۋ ءمəنىسىن بىلگەنمەن، ىستەۋ ءəدىسىن بىلمەي، دۇرىستاپ ىستەۋگە بولماسا، ۇلى ءىستى دۇرىستاپ ىستەۋگە بولار ما؟

* * *

گازەت قىزمەتى – حالىققا باس، كوز، قۇلاق، ءتىل بولىپ، ۇلتىنىڭ ار-ابىرويىن كۇزەتىپ، جۇرتىن جاقسىلىققا باستاۋ، جامانشىلىقتان ساقتاندىرۋ.

* * *

اسىل ءسوزدىڭ سيپاتتارىن بىلۋمەن ادام اقىن بولمايدى، بىراق اقىن ادام ءسوزدىڭ اسىل بولاتىن سيپاتتارىن بىلسە، ءسوزىن تازا، ءمىنسىز شىعارادى.

* * *

قازاق – جوقشى، جوعىن ىزدەگەن قۋعىنشى.

 

دايىنداعان

ازامات ەسەنجول،

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار ارزاندادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 15:50

ۆاكتسينا سالدىرعاندار سانى ارتتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:17

1227 قازاقستاندىق ىندەتتەن ساۋىقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:08

وتكەن تاۋلىكتە 1169 ادام ىندەت جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:01

ۇقساس جاڭالىقتار