شىنىمەن دە ساحناعا شىقسا وت بولىپ جانىپ, مۇز بولىپ قاتىپ مىڭ قۇبىلاتىن ونەر يەسىنىڭ ءار ىزدەنىسى – جاڭالىق. ساحنا مەن ەكراندا نەبىر ارۋلار مەن انالار بەينەسىنىڭ ءساتتى گالەرەياسىن تۋدىرعان ءارتىستىڭ ومىردەگى بولمىسى دا سونداي كوركەم. ول – اياۋلى انا, ارداقتى جان, ەڭ باستىسى جاقسى ادام. حاديشا بوكەەۆاداي اڭىز ادامنىڭ ۇستازدىق ءتالىمىن كورىپ, مارتەبەلى مامبەتوۆتىڭ مەكتەبىنەن وتكەن قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «قۇرمەت» جانە «پاراسات» وردەندەرىنىڭ يەگەرى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى لەيلو بەكنازار-حانينگانىڭ قىزدىڭ قوس بۇرىمىنداي ەگىز ورىلگەن ءومىر ءھام ونەر جولى وسى ءبىر ونەگەسىمەن ورنەكتى. ونەرى عانا ەمەس, ءومىرى دە سۇلۋ جانمەن سىرلاسىپ قايتقان ەدىك.
– مەن ءار سپەكتاكل الدىندا قاتتى قوبالجيمىن. ساحناعا ءبىرىنشى جانە سوڭعى رەت شىققانداي سەزىنەمىن. جۇرەگىمنىڭ ءدۇرسىلىن ەستيمىن. مەن سپەكتاكلدەن كەيىن وڭاشا قالعاندى جاقسى كورەمىن. ءوز-وزىمە ەسەپ بەرىپ, قويىلىمعا تالداۋ جاساعان ۇنايدى. سونداي ساتتە دالاعا شىعىپ, جۇلدىزدى اسپان استىندا وڭاشا سەرۋەن قۇرۋعا جانىم قۇشتار. سەبەبى تابيعاتتان ارتىق سەنىڭ جانىڭدى ۇعاتىن تىلسىم جوق. مەن ەركىندىكتى سۇيەمىن. سۇلۋلىققا عاشىقپىن. وسى ادەمى الەم مەنىڭ جانىما شەكسىز شابىت سىيلايدى.
– ەسىمىڭىز ەرەكشە. تازا قازاقى وتباسىندا ومىرگە كەلگەن ارۋدىڭ لەيلو اتانۋىنىڭ سىرى نەدە؟
– ونىڭ اناۋ ايتقانداي ۇلكەن ءبىر تاريحى جوق. ناعاشى اعام, ياعني انامنىڭ باۋىرى قيسان اعامنىڭ ۇيىندە ءجيى بولاتىنمىن. ءتىپتى سول ۇيدە ءوستىم دەسە دە بولادى. مەن تۋعاندا اعام مەن جەڭگەم ەسىمىمدى ءلايلا نەمەسە ايگەرىم قويامىز دەسكەن كورىنەدى. ءسويتىپ, ويلانا كەلە لايلاعا توقتالىپتى. بىراق مەتىركە الۋعا بارعاندا بايقاۋسىزدا «لەيلو» بولىپ جازىلىپ كەتىپتى. سول كۇننەن باستاپ پەشەنەمە وسى ەسىم بۇيىردى. ال فاميليامداعى بەكنازار – ءوز اتامنىڭ اتى, حانينگا – جۇبايىمنىڭ تەگى. وسىلايشا, لەيلو بەكنازار-حانينگا اتاندىق. ماعان كەزىندە قويىلماي قالعان ايگەرىم دەگەن ادەمى ەسىم دە دالادا قالعان جوق. تۇڭعىش قىزىمىز ومىرگە كەلگەندە وعان ايگەرىم دەپ ات قويدىق.
– ونەر تەكپەن كەلەدى نەمەسە ەڭبەك ارقىلى قونادى دەپ جاتامىز. بۇل ءسىزدىڭ جاعدايدا قالاي؟
– مەن نەگىزى الماتىنىڭ قىزىمىن, سول جەردە تۋىپ-ءوستىم. اكەم ەرتە قايتىس بولىپ كەتتى دە, انام بەس بالاسىمەن جەسىر قالدى. ءيا, مەنىڭ ناعاشى جاعىم ونەر قونعان ادامدار. قازاق كسر حالىق ءارتىسى كامال قارمىسوۆ, ماتان مۇراتاليەۆتەر انامنىڭ جاقىن تۋىستارى. سول كىسىلەر الماتىعا قاراستى جامبىل اۋدانىندا تۇراتىن توركىنىن ۋاقىتشا تۇراق ەتكەن انامدى الماتىعا كوشىرىپ اكەلىپ, تەاترعا جۇمىسقا ورنالاستىرادى. سونىڭ ارقاسىندا مەن دە تەاتر الەمىمەن ەرتە تانىستىم. ەكى جاسىمنان باستاپ اكەم تەاتردىڭ قويىلىمدارىن تاماشالاپ, ءسابيرا مايقانوۆا, حاديشا بوكەەۆا, بيكەن ريموۆا, فاريدا ءشارىپوۆا, تورعىن تاسىبەكوۆا, گۇلجان اسپەتوۆا باستاعان ارتىستەردىڭ ويىنىنا تامسانىپ بوي جەتتىم. ءتىپتى ول كىسىلەردىڭ قاي سپەكتاكلگە قانداي كوستيۋم كيىپ شىعاتىنىنا دەيىن جاتقا بىلەتىنمىن. تەاترعا دەگەن ەڭ العاشقى ماحابباتىم سول كەزدەن باستالسا كەرەك. كەيىن الماتىداعى ساناۋلى قازاق مەكتەپتەرىنىڭ ءبىرى №4 مەكتەپ-ينتەرناتىنا قابىلدانعاندا ونەرگە دەگەن ىڭكارلىگىم مەن ماحابباتىم ايرىقشا اشىلدى دەسەم دە بولادى. سىنىپتاس قۇربىلارىمدى ماڭايىما توپتاستىرىپ الىپ, تەاتردان كورىپ كەلگەندەرىمدى ينتەرناتتاعى 47-ءشى بولمەدە قايتا قويىپ شىعاتىنمىن. ءبىزدىڭ شابىت ادەتتە ۇيقىعا بۇيرىق بەرىلەتىن تۇنگى ساعات 9-دان كەيىن باستالاتىن. تاربيەشىلەر توسەگىمىزگە جاتقىزىپ, بىزدەن كوز الا بەرە, بولمە ىشىندەگى «تەاترىمىز» باستالاتىن. توسەك جاپقىشتارىنان ءتۇرلى ۇلگىدەگى كيىم جاساپ الىپ, سپەكتاكل وينايتىنبىز. تەاتردان كورىپ كەلگەن م.اۋەزوۆتىڭ «قاراگوزىن» ءوزىم باستان-اياق قايتا جازىپ شىعىپ, قويىلىم قويعانىم ءالى ەسىمدە. وسىنداي قابىلەتىمدى سىرتتاي باقىلاپ, باعالاسا كەرەك, بىردە مۇعالىم مەكتەپىشىلىك كەشتە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتانعان قايسار قىز زويا كوسمودەميانسكايانىڭ ءرولىن وينايسىڭ دەپ تاپسىرما بەردى. ال بۇل كەيىپكەردى وينايتىن ادام جىلاماۋى كەرەك. سوندا پارتالاس قۇربىم مەنى مىقتىلىققا سىناپ كورمەك بولىپ, قالامسابىنىڭ ۇشىن قولىما ادەيى باتىراتىن. مەن بولسام, جانىم كوزىمە كورىنىپ, قولىم قانشا اۋىرىپ بارا جاتسا دا, ءمىز باقپاي وتىرا بەرەتىنمىن. وسى ارەكەتىم ارقىلى وزىمشە باتىر قىزدىڭ بەينەسىنە ءبىرتابان جاقىندايتىنداي سەزىنەتىنمىن. قازىر ويلاپ قاراسام, وزىمە ءوزىم تاڭعالامىن. سول كەزدە مەن نەبارى 7-سىنىپتا وقيدى ەكەنمىن. ونەر جولىنداعى العاشقى ىزدەنىسىم بالكىم وسى كەزدەن باستالعان شىعار...
– ءسىز تۋرالى كسرو حالىق ءارتىسى, اڭىز اكتريسا, ۇستازىڭىز حاديشا بوكەەۆا: «مەنىڭ شاكىرتىم ءلايلا – تەنتەك. ەركە. بىراق باتىر دا. ساحناداعى جۇمىستارىنا مەن كوڭىل قويامىن. قابىلدايمىن. ريزامىن. ءلايلا تراگەديانى دا ىستەپ بەرەدى. كومەديانى دا قاتىرادى. تەنتەك, جىندى دەسە – ولاردان دا تايسالمايدى. رولدەن كەتپەيدى ەشقاشان. ءلايلا – دارىندى. ول «نە بولسا دا مەن ىستەي الامىن» دەپ ءوزىن-ءوزى سەندىرگەن اكتريسا. سەنەدى. جانە ىستەيدى. ال ول – ۇلكەن قاسيەت. ماسەلەن, مەندە ونداي قاسيەت جوق» دەپ جازىپتى. تۇسىنە بىلگەن ادامعا بۇل – تەڭدەسسىز باعا. ۇستاز بەرگەن باعا مەن ارتقان وسى سەنىمنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ءسىز ءۇشىن قانشالىقتى اۋىر بولدى؟
– بۇل تۇرعىدان مەن ءوزىمدى باقىتتى اكتريسامىن دەسەم ابدەن بولادى. ويتكەنى حاديشا بوكەەۆاداي اڭىز اكتريسانىڭ ەڭ سوڭعى, ياعني كەنجە شاكىرتى اتانۋ باقىتىنا يە بولدىم. كەمەڭگەر تۇلعانىڭ كەمەلدەنگەن شاعىنداعى دانالىق دارىستەرىن تىڭداۋ نىعمەتى بۇيىردى. ءتىپتى ۇستازىم ومىردەن وتكەندە مارقۇم اشىربەك سىعاي: ء«لايلا, سەن سۇيەگىنە تۇسەسىڭ. سەن – ەڭ كەنجەسىسىڭ! تۇسەسىڭ!», دەدى. مەن ءتۇستىم. ءسويتىپ, ۇلى ۇستازىمدى اقتىق ساپارىنا اتتاندىردىم. بىلە بىلگەن ادامعا بۇل دا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. سول سەكىلدى ومىردە ەكىنشى انامداي بوپ كەتكەن بيكەن ريموۆانىڭ دا مەنىڭ جاس ومىرىمە شاشقان ساۋلەسى مەن سىڭىرگەن تاعىلىمى مول. ول كىسى مەنى «اقىلدى تەنتەك» دەپ ەرەكشە ەركەلەتەتىن. بيكەن اپامنان دا ءومىر مەن ونەر ونەگەسىن كوپ كوردىم. الماتىدان استاناعا قونىس اۋدارىپ بارا جاتقاندا بيكەن اپام: ء«لايلا, التىنىم! ەندى مەنىڭ قانشا جاسىم قالدى دەيسىڭ... ماڭگى ءومىر سۇرەر ادام جوق قوي... ءبىر كۇنى مەن دە كەتەمىن... سوندا باسىما كەلىپ جوقتاۋ ايتاتىن ءوزىڭسىڭ عوي» دەدى. بىراق مەن بارا المادىم... سول جۇرەگىمدە قالدى...
ودان كەيىن ارينە, مەنىڭ ومىرىمدە, ونەردەگى جولىمدا ەرەكشە ورنى بار تۇلعا – ول ءازىربايجان ءمادي ۇلى مامبەتوۆ. رەجيسسەردىڭ ءاربىر قويىلىمى ءارتىس ءۇشىن ناعىز شەبەرلىك مەكتەبى بولاتىن: ويناپ ءجۇرىپ وي تۇيەتىنبىز, كاسىبيلىككە شىڭدالاتىنبىز. مامبەتوۆتىڭ كەزىندە ناعىز رەجيسسەرلىك تەاتر بولدى. ءار جۇمىسى ارقىلى اكتەردىڭ بار مۇمكىندىگىن اشۋعا, سالماقتى بەينەلەر تۋدىرۋىنا سارا جول سالىپ بەرەتىن. ول جول ءاماندا تەك دانالىققا باستايتىن. وكىنىشكە قاراي, قازىر ازەكەڭنىڭ كەزىندەگىدەي ماسشتابتى قويىلىمدار جوق. سوندىقتان دا مامبەتوۆ مەكتەبى – ماڭگىلىك!
– شىعارماشىلىق جولىڭىزعا زەر سالساق, ءسىزدىڭ ۇستاز بەن رەجيسسەردەن عانا ەمەس, دراماتۋرگتەن دە جولىڭىز بولعاندىعىن بايقايمىز...
– ونىڭىز راس, شۇكىر! شىعارماشىلىعىمنىڭ تۇساۋىن كەسكەن سوفى سماتاەۆ پەن چاپاي زۇلقاشەۆتىڭ «جۇلدىزىم مەنىڭ جوعارى» قويىلىمىنان باستاپ, كۇنى كەشە كورەرمەنمەن قاۋىشقان ساحناداعى ءومىرىمنىڭ 40 جىلدىعىنا وراي دراماتۋرگ روزا مۇقانوۆانىڭ ماعان ارنايى جازعان «بوپاي حانىمعا» دەيىنگى ءاربىر ءرولىم مەن ءۇشىن قىمبات. سونىڭ ىشىندە, اسىرەسە روزا مۇقانوۆا ەكەۋمىزدىڭ شىعارماشىلىق تاندەمىمىزگە ەرەكشە قۇرمەتپەن قارايمىن. ويتكەنى وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, ءبىزدىڭ بايلانىس بوپايدان بۇرىن, سوناۋ م.اۋەزوۆ تەاترىندا قىزمەت ەتكەن جىلداردان باستالادى. رەجيسسەر بولات اتاباەۆتىڭ رەجيسسۋراسىمەن قويىلعان «ماڭگىلىك بالا بەينە» شىن مانىندە ۇلكەن ونەر تۋىندىسى بولدى. كەيىنىرەك روزانىڭ «ساراسىنان», «فاريزاسىنان» رولدەر بۇيىردى. سونىڭ ىشىندە سۇيەكتىسى, ارينە – «بوپاي حانىم». بوپاي ءبىر ويناپ قويا سالاتىن ءرول ەمەس. ءار ويناعان سايىن قىرلانىپ, جارقىراي بەرەتىن بەينەنىڭ ءبىرى وسى دەر ەدىم. پرەمەرادا ويناعانىم مەن بۇگىنگى ويناپ جۇرگەن بوپايىمنىڭ اراسى جەر مەن كوكتەي. بۇگىندە, اسىرەسە جىل باسىنداعى ەلىمىز باسىنان كەشكەن تراگەديادان كەيىن «بوپايداعى» ماسەلەلەر ءتىپتى كۇردەلەنە تۇسكەندەي. مۇمكىن ءوزىم ىشتەي تولىسقان شىعارمىن. دراماداعى ءسوز استارىنا دا باسقاشا ۇڭىلە باستادىم با, ايتەۋىر ەندى وينايتىن بوپايىمنىڭ بۇعان دەيىنگىلەرىنە ۇقسامايتىنى انىق. جالپى, مەن كەز كەلگەن ءرولىمدى ۋاقىت وتكەن سايىن سارالاپ, قايتا ساراپتاپ وتىراتىن اكتريسالاردىڭ قاتارىنانمىن. ماسەلەن, وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن قويىلعان سپەكتاكلدەردەگى كەي رولدەرىم ءۇشىن, ونداعى كەيىپكەرىمنىڭ پوزيتسياسى ءۇشىن ۇيالاتىن كەزدەر دە بولادى. ويتكەنى ونىڭ وزەكتىلىگى ءوتىپ كەتەدى. سوندىقتان دا مەن ءۇشىن ەڭ سوڭعى شىعارعان رولدەرىم ەرەكشە قىزىق. سونىڭ قىزىعى باسىلعانشا ىزدەنىسىمدى دە توقتاتپايمىن. ءار قويىلىم سايىن دامىتىپ وتىرامىن. وسى جاعىنا كەلگەندە تەاتر – تەڭدەسسىز, شەكسىز شىعارماشىلىق, ىزدەنىس الەمى. ال كينودا ولاي ەمەس, ءبىر جاساعان بەينەڭ كامەراعا تاسپالانىپ, ماڭگىلىككە قالادى. ونى كەيىن ارتىق-كەمىن ەكشەپ, وزگەرتە المايسىڭ.
– كينو دەپ قالدىڭىز. بۇل سالاداعى ەڭبەگىڭىز دە ەلەۋلى. اسىرەسە سوڭعى كەزدە كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالىپ ۇلگەرگەن «كەلىنجان» تەلەحيكاياسىنداعى ك ۇلىمحان اپا بەينەسى ءسىزدى حالىقپەن ءتىپتى ەتەنە جاقىن ەتىپ جىبەرگەندەي... قالادا تۋىپ, تاس جولدا وسكەن اكتريسادان اۋلەتتىڭ تىرەگى, اۋىلدىڭ ءاز اناسى اتانعان كۇلىمحان اجە بەينەسى قالاي تۋدى؟
– ونىڭ راس, وسى كۇنگە دەيىن قانشاما بەينە جاسادىم. بىراق ك ۇلىمحان اپا حالىقتىڭ اۋزىندا. ۇلكەن-كىشىنىڭ كوڭىلىنەن بىردەي شىققان ءساتتى وبرازدىڭ ءبىرى بولدى دەسەم, ەشكىم قارسى بولماس. ال ەندى رولگە تاڭدالۋىما كەلسەم, جوبانىڭ پروديۋسەرى گۇلنۇر ماماساريپوۆا حابارلاسىپ, وسى رولدە مەنى كورەتىنىن ايتتى. وقيعاسىن دا تەلەفون ارقىلى قىسقاشا بايانداپ بەردى. ستسەناريدى ۇناتقانىممەن, كەيىپكەرىم ەكەۋىمىزدىڭ ارامىزداعى جاس الشاقتىعىن, ءوزىمنىڭ قالادا وسكەندىگىمدى ايتىپ رولدەن باس تارتتىم. گۇلنۇردىڭ بۇعان دەيىن تۇسىرگەن «انا جۇرەگى» سەريالىندا دا باستى ءرولدى سومداعان ەدىم, سودان بولار پروديۋسەر مەنىڭ كەلتىرگەن قارسىلىقتارىمنىڭ قيسىنسىز ەكەنىن ايتىپ, اقىرى كوندىردى. ال شىندىعىنا كەلگەندە «كەلىنجانداعى» ك ۇلىمحان اپا بەينەسىنە قاراعاندا, «انا جۇرەگىندەگى» مەن سومداعان رايگۇل احمەتقىزىنىڭ تابيعاتى ماعان الدەقايدا جاقىنىراق بولاتىن. ويتكەنى مەن وسى جاسىما دەيىن ءومىرى كەمپىردىڭ بەينەسىن ويناپ كورمەپپىن. الايدا بالۋانعا وڭ مەن سول بىردەي بولۋ كەرەك ەمەس پە؟ اكتەر ادامعا دا ءدال سولاي! ءرولدى العان سوڭ: «مەن اۋىلدىڭ ۇرىسقاق كەمپىرىن وينامايمىن» دەپ بىردەن كەسىپ ايتتىم. ويتكەنى قازىر كەمپىردى وينايتىندار كوپ. بىراق اۋىلدىڭ دانا, الىستى بولجايتىن كەمەڭگەر, اقىلدى اپالارىنىڭ بەينەسى ەكراندا از جاسالادى. ءسويتىپ, ءبىر ءسات بالالىق شاعىما ساياحات جاساپ, ەسىمە اۋىلدى ءتۇسىردىم. جازعى دەمالىستا اۋىلعا قاراي ساپارلايتىن ادەمى ساتتەر كوز الدىمنان ءوتتى. انامنىڭ ءومىر بويى اۋىلدا تۇرعان ءسىڭلىسى بار ەدى. ويىما بىردەن سول كىسى ورالدى. اپامنىڭ اقىلدىلىعى, اقىرىن سويلەپ, دانا شەشىم شىعاراتىندىعى, ءجۇرىس-تۇرىسى, كوزقاراسى, ك ۇلىپ قويىپ «تۇقىمىڭ وسكىر» دەپ جۇرە بەرەتىندىگى, تاياعىنا سۇيەنىپ اۋىلدىڭ سىرتىندا مالدى كۇتىپ تۇراتىن ءساتى, بەتىنە قارسى كۇن تۇسكەندە ءبىر كوزىن سىعىرايتىپ الىسقا ويلانا كوز تىگەتىنى – مىنە وسىنىڭ بارلىعى مەنى بالا كۇندەرىمە جەتەلەپ اپاردى. ك ۇلىمحان اپا – قازاق اپالارىنىڭ, قازاق انالارىنىڭ, قازاق ەنەلەرىنىڭ جاقسى جيىنتىعى دەپ ويلايمىن. سەبەبى ونداي اپالار ومىردە شىنىمەن كوپ قوي. مەنىڭ دە ومىرىمدە ونداي جاندار كوپ كەزدەسكەن. سوندىقتان دا مەن ۇرىسقاق كەمپىردىڭ مىنەزىن ىسىرىپ قويدىم دا, اقىلدى, سابىرلى, دانا, ويلى ك ۇلىمحان اپانى شىعارۋعا تىرىستىم. ءجۇرىسىم دە, سويلەۋ مانەرىم دە ءبىر-اق ساتتە وزگەرىپ شىعا كەلدى. شىنىمدى ايتسام, مەنىڭ وبرازعا كىرىپ كەتكەنىم سونشالىق, ءتۇسىرىلىم بىتكەن سوڭ دا بايپاعىم مەن گالوشىمدى شەشپەي قويدىم عوي.
– ءومىر مەن ونەر ەگىز دەسەك, سول جولدا وكىنىشىڭىز نەمەسە «اتتەگەن-ايىڭىز» بار ما؟
– ءومىر بولعان سوڭ وكىنىشسىز بولا ما؟! ايتسە دە, ادام جاقسى ساتتەرگە, باقىتتى كۇندەرىنە شۇكىرشىلىك ەتە ءبىلۋى كەرەك. اللاعا شۇكىر, انا, جار, اجە, جالپى, ادام رەتىندە مەن ومىردە باقىتتى جانمىن. جاراتقاننىڭ قالاۋىمەن ءۇش پەرزەنت ءسۇيدىم, سولاردان وربىگەن نەمەرەلەرىم «اجە» دەپ ەركەلەيدى. جانىما دا جاقسى ادامدار توپتاسقان, ء«لايلا» دەپ الاقاندارىنا سالىپ ايالايدى. بۇدان ارتىق قانداي باقىت كەرەك؟! جالپى, باقىت ۇعىمىنىڭ اۋقىمى وتە كەڭ عوي. مەن دۇنيەگە كەلگەنىم ءۇشىن باقىتتىمىن. مەن اكەم مەن انامنىڭ كەزدەسكەنى ءۇشىن باقىتتىمىن. مەن ايەل بولىپ دۇنيەگە كەلگەنىم ءۇشىن, انا بولعانىم ءۇشىن باقىتتىمىن. ارتيست بولۋ كاسىبى پەشەنەمە بۇيىرعانى ءۇشىن باقىتتىمىن. مىنا تازا اۋانى جۇتىپ, قازاق بولىپ ومىرگە كەلىپ, ازات ەلدە ەش ۋايىمسىز ونەر تۋدىرىپ جۇرگەنىم ءۇشىن باقىتتىمىن. تەك اللا وسىنى كوپ كورمەسىن. جالپى, ادامنىڭ ءار ءساتى باقىت قوي. باقىت بىتكەن كۇنى ءومىر دە بىتەدى. سولاي! ال ەندى ونەردەگى «اتتەگەن-ايلارعا» كەلسەم, ونى وكىنىش دەۋگە كەلەر مە ەكەن؟.. بىراق ۇنەمى ويىمدا تۇرادى. قازاقتىڭ ءبىرتۋار رەجيسسەرى مارقۇم بولات اتاباەۆ كەزىندە «قارالى سۇلۋدى» ماعان ارناپ قويماق بولدى. ساحنالىق نۇسقاسىن روزا مۇقانوۆا دايىنداپ بەردى. بىراق سول كەزدە تەاتر ديرەكتورى بولىپ تۇرعان تۇڭعىشباي اعامىز ول رولدە مەنى ەمەس, باسقا اكتريسانى كورەتىنىن ايتتى. وعان كەلىسپەگەن رەجيسسەر «قارالى سۇلۋدى» م.اۋەزوۆ تەاترىنا ەمەس, ع.مۇسىرەپوۆ تەاترىنا قويدى. دايىندىعىن كورۋگە بارعانىمدا: «بۇل – سەنىڭ ءرولىڭ ەدى عوي, ءلايلا!» دەپ ايتقانى ءالى ەسىمدە. سول سەكىلدى ءازىربايجان مامبەتوۆ تە قاراگوزگە مەنى لايىق كورىپ ىزدەگەندە, قىرعىزستاندا تۇسىرىلىمدە ءجۇرىپ, ونىڭ ۇستىنە جۇكتىلىگىم بار, قويىلىمعا قاتىسا الماي قالىپ ەدىم. «بۇيىرماعان بولار» دەيمىن قازىر وزىمە. ايتسە دە, كوڭىلدە تۇرادى. ادام بولعاننان كەيىن ارمان تاۋسىلمايدى عوي. اكتريسا رەتىندە ساحنادا ۇلپان بەينەسىن تۋدىرعىم كەلەدى. بۇگىندە مەن قىزىعاتىن رولدەردىڭ ءبىرى – وسى.
– جالپى, رولگە قالاي ىزدەنەسىز؟
– وبراز جاساۋ – كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا قورعاۋ, وبراز جاساۋ – تولعاق. ءاربىر ءرول ىزدەنىس جانە ەڭبەك ارقىلى كەلەدى. مەن وبرازعا ەنەمىن. بىراق سونىمەن بىرگە ساحناداعى كەيىپكەرىم مەن شىنايى ومىردەگى بولمىسىمنىڭ اراسىنداعى شەكارانى ءبولىپ الامىن. ويتكەنى رولگە ەنەمىن دەپ ءوزىمدى, تاعدىرىمدى تەاترعا اينالدىرىپ جىبەرۋگە حاقىم جوق. تەاتر – جۇمىس, ال ءومىر – وزىمە عانا تيەسىلى كەڭىستىك. ايتسە دە, اكتريسا بولعان سوڭ كورەرمەندى سەندىرۋگە, بارىنشا شىنايى وبرازعا ەنۋگە مىندەتتىمىن. ماسەلەن, مەنىڭ ەنشىمە كاتارينا نەمەسە ەلەنا اندرەەۆنا تۇسسە, مەن ولاردىڭ ەڭ ءبىرىنشى وبرازىن كورەمىن. ونىڭ قالاي وتىراتىنىن, ءجۇرىس تۇرىسىن دەگەندەي. سودان كەيىن ول عاسىردىڭ, سول زاماننىڭ بارلىق داعدىسى مەن ءومىر ءسۇرۋ قالىبىن, ەتيكەتىن زەرتتەۋگە مىندەتتىمىن. ول ءۇشىن ءارحيۆتى, تاريحتى قوپارامىن. ستۋدەنتتەرىمنەن دە سونى تالاپ ەتەمىن. ويتكەنى ءارتىس ادامعا ءبىلىم وتە قاجەت. تاياز بولساڭ ساحنا سەنى «ساتىپ» جىبەرەدى, بىلىمسىزدىگىڭ بىردەن كورىنىپ قالادى. مىسالى, نەگە چەحوۆ شىعارماشىلىعىندا كومەديا دەگەن ءسوز مەنمۇندالاپ تۇر؟ ال ءبىز نەگە تراگەديانى وينايمىز؟! ەگەر تەرەڭنەن ءۇڭىلىپ مۇقيات قاراسا, ءسوزى مەن سويلەمىنىڭ استارىنا چەحوۆ قانشاما جۇمباق جاسىرىپ كەتكەن؟! سونىڭ شەشىمىن تابۋ – اكتەردىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگىنە بايلانىستى. وسى جولدا ىزدەنۋ قاجەت. سوندىقتان دا جاقسى ءارتىس بولۋ ءۇشىن وقۋ, وقۋ جانە وقۋ كەرەك. ساحنادا بەينە جاساۋدى كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا قورعاۋعا تەڭەپ وتىرعانىم بەكەر ەمەس. قازىر ەلورداداعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە ۇستاز بولىپ, اكتەرلىك شەبەرحانامدا ءوزىم دە شاكىرت تاربيەلەپ جاتقاندىقتان, ءتۇرلى كوڭىل تۇسىرەرلىك جايتتارعا كوپ كەزىگەمىن. وكىنىشكە قاراي, بۇگىنگى جاستارىمىزدا وسى ىزدەنىس جاعى كەمشىن. الەمدىك كلاسسيكانى ايتپاعاندا, م.اۋەزوۆ پەن ع.مۇسىرەپوۆتىڭ شىعارماشىلىعىن شاتاستىراتىندار كوپ. شەكسپيردىڭ اتىن ەستىگەنى بولماسا, شىعارمالارىنا تولىقتاي بويلاماعاندارى دا كەزدەسىپ قالادى ارا-تۇرا. ال سول جاستار تەاتردىڭ ەرتەڭى ەمەس پە؟ سونى ويلاسام قورقامىن.
– دوسىڭىز كوپ پە؟
– ومىردە كوپ, تەاتردا جوق. تەاتردا «ەدينومىشلەننيكتەر» بولۋى مۇمكىن, بىراق ونى دوسپەن شاتاستىرۋعا بولمايدى. تەاتردا دوس بولمايدى, تالانتتىڭ جولى – دارا. تالانتسىزدار عانا دوس بولا الادى.
– ساحناعا 40 جىل قالتقىسىز قىزمەت ەتكەن لەيلونىڭ سىنى كەتپەگەن سۇلۋلىعىنىڭ سىرى نەدە؟
– ەڭ اۋەلى جان الەمىمدى كىرلەتپەگەنىمدە بولار. كوڭىلى تازا, اينالاسىنا مەيىرىم توگىپ, ماحابباتپەن قاراي الاتىن ادامعا قارتتىق كەلمەيتىن كورىنەدى. جۇرەگىنە دە ءاجىم تۇسپەيدى دەيدى بىلەتىندەر. سوندىقتان دا بارىنشا تازا جۇرۋگە, اينالاما تەك جاقسىلىق جاساۋعا ۇمتىلامىن. ودان كەيىن ارينە, سىرتقى كۇتىم. وزىمە اكتريسا رەتىندە تالاپتى قاتتى قويامىن. بۇل تۇرعىدان ءوزىمدى ايامايمىن. ويتكەنى ايەلدىڭ كۇشى – سۇلۋلىعىندا. ال اكتريسا ءۇشىن ونىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ەكى-ءۇش ەسە ارتىق. ساحنادان سەنى سۇلۋ قالپىندا كورىپ تامسانعان كورەرمەننىڭ شىنايى ومىردە جۇزدەسىپ قالعاندا دا كوڭىلى قالماۋى كەرەك. ويتكەنى ساحنا سۇلۋلىقتى سۇيەدى, ال الەمدى سۇلۋلىق قۇتقارادى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
نازەركە جۇماباي,
«Egemen Qazaqstan»
