قازىنانى بايىتقان كومپانيالار

پاندەميا ءوندىرىس پەن بيز­نەستىڭ سيپاتىن وزگەرتكەنى انىق. سونىڭ سالدارىنان كەيبىر قىزمەتتەرگە دەگەن سۇ­رانىس تومەندەدى. ەندى بىرىنە دەگەن سۇرانىس مۇلدەم جو­يىلدى. قىسقاسى, بيزنەستىڭ بۇل­عاقتاۋى ۇلتتىق ءھام الەمدىك ەكونوميكاعا كەرى اسەرىن تيگىزدى. اسىرەسە, شاعىن جانە ورتا بيزنەس كوپ زارداپ شەكتى. سون­دىقتان ۇكىمەت بىلتىر ەكو­نوميكالىق ءوسۋدى قالپىنا كەل­تىرۋ ءۇشىن شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ شارالارىن جالعاستىردى. ماسەلەن, بىلتىر ولار جىل سوڭىنا دەيىن م ۇلىك سالىعىن تولەۋدەن بوساتىلدى. مۇنىڭ پايداسى كوزگە كورىنبەي قويعان جوق. ايتالىق, 2020 جىلى لوكداۋن كەزىندە جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 12,2 مىڭ­عا قىسقارسا, 2021 جىلدىڭ قو­­رى­تىندىسى بويىنشا 74,3 مىڭ­عا كوبەيگەن. قازىر ەلىمىزدە 1,4 ملن-نان استام شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىسى جۇمىس ىستەيدى.

وتكەن جىلى مەملەكەت قازى­ناسى سالىقتار ەسەبىنەن 10,7 ترلن تەڭگەگە تولىققان. اتالعان كورسەتكىش 2020 جىل­مەن سالىس­تىرعاندا 2,2 ترلن تەڭگەگە, ال 2019 جىلمەن سا­لىستىرعاندا 1,5 ترلن تەڭ­گەگە وسكەن. ياعني رەس­پۋبليكا سالىق تولەمدەرى بويىنشا داعدارىسقا دەيىنگى كەزەڭگە ورالدى. بۇل – ەكونوميكا بىر­تىندەپ قالپىنا كەلە باستادى دەگەن ءسوز.

بىلتىر تۇسكەن سالىقتىڭ جارتىسىنان كوبى, ياعني 54,9 پايىزى ءىرى 50 سالىق تولەۋشىگە تيەسىلى. ولار مەملەكەت قازى­ناسىن 5,9 ترلن تەڭگەگە با­يىت­قان. كورسەتكىش – 2020 جىل­عى دەڭ­گەيدەن 2 ترلن تەڭگەگە ار­تىق.

سالىق تولەمدەرى بويىنشا ادەتتەگىدەي مۇناي-گاز سەك­تورىنىڭ كومپانيالارى كوش باستاپ تۇر. مۇنداعى نەگىزگى ۇشتىككە «تەڭىزشەۆرويل», «قاراشىعاناق پەتروليۋم وپە­رەيتينگ ب.ۆ.» جانە «ماڭ­عىستاۋمۇنايگاز» كومپانيا­لارى جاتادى. مىسالى, «تە­ڭىز­شەۆرويل» بىلتىر بيۋدجەتكە 1,7 ترلن تەڭگە تولەگەن. بۇل 2020 جىلعى دەڭگەيدەن 41 پايىزعا جوعارى. ايتپاقشى, «تەڭىزشەۆرويل» – سالىقتىق تولەمى تريلليونمەن ولشەنەتىن جالعىز كومپانيا.

ءىرى 50 سالىق تولەۋشىنىڭ ىشىندەگى نەگىزگى سالىقتى شيكى مۇناي مەن ىلەسپە گاز وندىرەتىن كاسىپورىندار قامتاماسىز ەتكەن. 50 ورىننىڭ 19-ىن يەلەنىپ, قازىناعا 4 ترلن تەڭگە اۋدارعان. مۇناي-گاز سەكتورىنان بولەك, رەيتينگكە مەتاللۋرگيا, تەمەكى, تاۋ-كەن ءوندىرۋ جانە مۇناي وڭدەۋ سالالارىنىڭ, لوگيستيكا, تەلەكوممۋنيكاتسيا, بانك, سۋسىن ءوندىرۋ سالاسىنىڭ كومپانيالارى كىرگەن.

قازاقستانداعى ەڭ ءىرى 10 سالىق تولەۋشى كومپانيا