كوللاجداردى جاساعان امانگەلدى قياس, «EQ»
2022 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا عانا «جەتىسۋ», «اۋەجاي-استانا», «جىبەك جولى», «قازىعۇرت», «تۇركىستان-كرو-اۋەجاي», «اۋەجاي-شىمكەنت», «اۋەجاي-اقتاۋ» كەدەن بەكەتتەرىندە دەكلاراتسيالانباعان قولما-قول اقشا قاراجاتتارىن الىپ كەتۋدىڭ 48 فاكتىسى انىقتالعان. دەكلاراتسيالانباعان قولما-قول اقشا قاراجاتتارىنىڭ سوماسى
1 086 618 دوللاردى قۇراعان. ونداي زاڭ بۇزۋشىلىققا جول بەرگەن ازاماتتاردى كەدەن بەكەتتەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن بىرلەسىپ ۇستاعان.
جالپى, 2022 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا 47 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ماتەريالدار جاسالعان (تاۋارلاردى, قولما-قول اقشا قاراجاتىن, اقشا قۇرالدارىن دەكلاراتسيالاماۋ نەمەسە انىق ەمەس كەدەندىك دەكلاراتسيالاۋ, كەدەندىك قۇجاتتارداعى مالىمەتتەردى انىق ەمەس مالىمدەۋ), بۇل زاڭ بۇزۋشىلىقتار بويىنشا 1 439 610 تەڭگە ايىپپۇل سالىنعان.
الماتى قالاسىندا 2022 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا جەكە تۇلعالارعا 26 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ماتەريالدار جاسالعان, ول ازاماتتار 165 726 430 تەڭگە, ناقتى ايتقاندا 656 826 دوللاردى دەكلاراتسيالاماستان الىپ وتپەك بولعان, ايىپپ ۇلى – 796 380 تەڭگە.
ماسەلەن, 21 قاڭتاردا الماتى قالاسىنىڭ حالىقارالىق اۋەجايىندا «الماتى – ءابۋ-دابي» قاتىناسىنداعى اۋە رەيسىنە كەدەندىك باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرعاننان كەيىن قازاقستان ازاماتى توقتاتىلدى, ونىڭ جەكە تەكسەرۋ بارىسىندا 57 مىڭ دوللار مولشەرىندە قولما-قول اقشا تابىلدى, بۇل ەكۆيۆالەنتتە 24 765 360 تەڭگەنى قۇرادى. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ماتەريال جاسالىپ, 30 630 تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىندى.
31 قاڭتاردا «الماتى – دۋباي» اۋە رەيسى ارقىلى 99 مىڭ دوللار جانە 18 مىڭ تەڭگە (بۇل 42 949 170 تەڭگەنى شامالايدى) سوماسىندا اقشا قاراجاتىن الىپ وتپەك بولعان قازاقستان ازاماتى توقتاتىلدى. ماتەريال ودان ءارى تەرگەۋ ءۇشىن الماتى قالاسى بويىنشا ەكونوميكالىق تەرگەۋ دەپارتامەنتىنە بەرىلدى.
تەك ەلوردادا 2022 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا جەكە تۇلعالارعا 11 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ماتەريالدار جاسالعان, ول ازاماتتار 96 313 257 تەڭگە, ناقتى ايتقاندا 222 512 دوللاردى دەكلاراتسيالاماستان الىپ وتپەك بولعان, ايىپپ ۇلى – 336 930 تەڭگە.
ماسەلەن, «نۇرسۇلتان نازارباەۆ» حالىقارالىق اۋەجايىندا 21 قاڭتاردا «نۇر-سۇلتان – ىستانبۇل – دۋباي» حالىقارالىق اۋە رەيسىمەن ۇشىپ بارا جاتقان جولاۋشىلار كەدەندىك باقىلاۋدان وتكەننەن كەيىن «اۋەجاي-استانا» كەدەن بەكەتى قىزمەتكەرلەرى ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن بىرلەسىپ قازاقستان ازاماتىن ۇستادى. ۇستاۋ كەزىندە 40 مىڭ دوللار سوماسىنداعى دەكلاراتسيالانباعان اقشا قاراجاتى انىقتالدى. 25 قاڭتاردا 45 765 دوللار سوماسىنداعى دەكلاراتسيالانباعان اقشا قاراجاتىن الىپ وتپەك بولعان قازاقستان ازاماتتارى ۇستالعان. ال 28 قاڭتاردا 38 مىڭ دوللار سوماسىنداعى دەكلاراتسيالانباعان اقشا قاراجاتىن الىپ وتپەك بولعان تاعى ءبىر قازاقستان ازاماتى ۇستالعان.
تۇركىستان وبلىسىندا شەتەل ۆاليۋتاسىن زاڭسىز اكەتۋدىڭ 7 فاكتىسىنىڭ جولى كەسىلدى. زاڭ بۇزۋشىلار 170 750 دوللاردى الىپ وتپەك بولعانى ءۇشىن 214 410 تەڭگە مولشەرىندەگى ايىپپۇل ارقالادى.
قازاقستان-وزبەكستان باعىتىندا 5-12 قاڭتار ارالىعىندا «جىبەك جولى» كەدەن بەكەتىندە جالپى سوماسى 121 050 دوللاردى الىپ ءوتۋدىڭ 4 فاكتىسى انىقتالدى: 5 قاڭتاردا 39 500 جانە 45 400 دوللاردى الىپ وتپەك بولعان 2 ازامات ۇستالدى, 11 جانە 12 قاڭتاردا 25 800 جانە 10 350 دوللاردى الىپ وتپەك بولعان 2 ازامات ۇستالدى.
قازاقستان-وزبەكستان باعىتىندا 3-26 قاڭتار ارالىعىندا «قازىعۇرت» كەدەن بەكەتىندە جالپى سوماسى 37 200 دوللاردى الىپ ءوتۋدىڭ 2 فاكتىسى انىقتالدى, 61 260 تەڭگە ايىپپۇل سالىندى.
28 قاڭتاردا تۇركىستان – ىستانبۇل رەيسى, «تۇركىستان-كرو-اۋەجاي» كەدەن بەكەتىندە 12 500 دوللاردى الىپ وتپەك بولعان ەر ادام ۇستالعان.
«اقتاۋ» حالىقارالىق اۋەجايىندا «اۋەجاي-اقتاۋ» كەدەن بەكەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن بىرلەسىپ, 15 650 دوللار سوماسىنداعى شەتەل ۆاليۋتاسىن «اقتاۋ-كۋتايسي» رەيسى ارقىلى كونتراباندالىق جولمەن الىپ كەتۋگە تىرىسقان ەر ادامدى ۇستادى. 31 قاڭتاردا «اقتاۋ-دۋباي» رەيسى ارقىلى كەتپەكشى بولعان 1987 جىلى تۋعان ازاماتتان جاريالانباعان 10 700 دوللار تابىلدى. ەكى دەرەك بويىنشا قر اقبتك-ءنىڭ 551-بابىنىڭ 3-بولىگى بويىنشا اكىمشىلىك ءىس قوزعالدى (تاۋارلاردى, قولما-قول اقشا قاراجاتىن, اقشا قۇرالدارىن دەكلاراتسيالاماۋ نەمەسە انىق ەمەس كەدەندىك دەكلاراتسيالاۋ, كەدەندىك قۇجاتتاردا مالىمەتتەردى انىق ەمەس مالىمدەۋ) جانە 10 اەك مولشەرىندە ايىپپۇل سالىندى. اقشا يەلەرىنە قايتارىلدى.
شىمكەنتتە 18 قاڭتاردا «شىمكەنت – ىستانبۇل» باعىتىنداعى اۋە رەيسىمەن قازاقستان ازاماتى 10 180 دوللار سوماسىنداعى قولما-قول اقشا قاراجاتىن دەكلاراتسيالاماۋ فاكتىسى انىقتالىپ, 30 630 تەڭگە ايىپپۇل سالىنعان.
مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى كەدەندىك رەتتەۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى كودەكسىنىڭ 343-بابى 1-تارماعىنىڭ 7) تارماقشاسىندا قولما-قول اقشا قاراجاتى كەدەندىك دەكلاراتسيالاۋعا جاتاتىنىن ەسكە سالادى.
كەدەندىك دەكلاراتسيالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ وتكىزىلەتىن قولما-قول اقشانىڭ جانە جول چەكتەرىنىڭ شىعۋ تەگى جانە ماقساتى تۋرالى مالىمەتتەردى كورسەتە وتىرىپ, اكەلىنەتىن نەمەسە اكەتىلەتىن قولما-قول شەتەل ۆاليۋتاسىنىڭ, قولما-قول ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ جانە جول چەكتەرىنىڭ بارلىق سوماسىنا جازباشا نىساندا كەدەندىك دەكلاراتسيا بەرۋ ارقىلى جۇرگىزىلەدى.
بۇدان باسقا, تاۋارلاردى كەدەندىك دەكلاراتسيالاۋ كەزىندە جەكە تۇلعالار 10 مىڭ دوللار بالاماسىنا تەڭ نەمەسە ودان اسپايتىن جالپى سوماداعى قولما-قول شەتەل ۆاليۋتاسىن جانە (نەمەسە) قولما-قول ۇلتتىق ۆاليۋتانى (باعالى مەتالداردان جاسالعان مونەتالاردى قوسپاعاندا) جانە جول چەكتەرىن كەدەندىك دەكلاراتسياسىز قازاقستانعا اكەلۋگە نەمەسە قازاقستاننان اكەتۋگە قۇقىلى.