وكىنىشكە قاراي, ايماقتاردا اق, ادال مالىنان ايىرىلىپ قالىپ وتىرعان ادامدار سانى جىل وتكەن سايىن كوبەيىپ كەلەدى. مىسالعا, 2020 جىلدىڭ العاشقى ەكى ايىندا الماتى وبلىسى اۋماعىندا 77 قىلمىس تىركەلگەن. وسى مەرزىمدە ايماقتا ءىرى قارا مال ۇرلىعىن «كاسىپ» ەتكەن 4 قىلمىستىق توپ قولعا ءتۇسىپ, ولاردىڭ 13 وقيعاعا قاتىسى بارى دالەلدەنگەن ەدى. ال 2021 جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىندەگى قىلمىس سانى الدىڭعىعا قاراعاندا ەداۋىر كوبەيگەن. جالپى, بىلتىر وبلىس پوليتسەيلەرى مال ۇرلىعىنا قاتىستى 583 قىلمىستىق ءىستى تىركەگەن كورىنەدى. ياعني مال ۇرلىعىنا قاتىستى قىلمىستىڭ ۇلەسى وزگەنىڭ مۇلكىنە قول سالۋ بابى بويىنشا انىقتالعان قىلمىس سانىنىڭ 12 پايىزىن قۇراعان. ال وتكەن جىلى ۇرلانعان مالدىڭ جالپى سانى
2 885 باسقا جەتىپتى. ونىڭ ىشىندە 779 باس جىلقى, 570 باس ءىرى قارا جانە 1 473 باس ۋاق مال ۇرى-قارىعا جەم بولعانى جايىندا ناقتى دەرەك بار.
وبالى نەشىك, ءتارتىپ ساقشىلارى مال ۇرلىعىنا قاتىستى ارىز-شاعىمداردىڭ بارلىعىن قاراپ, ءىز كەسۋگە ءاردايىم بەيىل. بىراق قىلمىستىڭ كوبىن دەر كەزىندە انىقتاپ, اشۋ مۇمكىن ەمەس. ونىڭ ءبىر سەبەبىن مالى جوعالعان اعايىننىڭ شاعىمدانۋعا اسىقپايتىنى مەن ءتورت ت ۇلىكتى ورىسكە قاراۋسىز جىبەرۋىنەن ىزدەۋ كەرەك سياقتى. ەسەسىنە, ۇرلىقى مالدىڭ جەدەل سويىلىپ, بازارلارعا ەت كۇيىندە ساتىلىپ كەتەتىنىنەن ءبارى حاباردار. مۇنداي جاعدايدا مال ۇرلىعىنىڭ بەتىن اشۋ قيىنعا سوعادى. ونىڭ ۇستىنە ۇرىلاردىڭ ۇيىمداسىپ ارەكەت ەتەتىنى دە انىق. ياعني بۇل قىلمىسقا باراتىنداردىڭ سوڭىندا كادىمگى سىبايلاستار توبى تۇرادى. ۇرى-قارىعا سويىسقا قاجەتتى سەمىز مالدىڭ ءجونىن نۇسقايتىن ادامنان بولەك, قولدى بولعان مالدىڭ ءىزىن جاسىرۋعا قول ۇشىن سوزاتىن, ءتىپتى سويىپ, ەتكە وتكىزۋگە كومەكتەسەتىن پىسىقتار جانە دايىن تۇراتىنى بار. انىق-قانىعىن كىم ءبىلسىن, ەل ىشىندەگى الىپ-قاشپا ءسوز مال ۇرلىعىنىڭ دەر كەزىندە اشىلماۋىنا كەيبىر ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ وزدەرى دە مۇددەلى دەگەنگە سايادى...
وبلىستاعى جاعدايعا ورالايىق. بىلتىر جەتىسۋلىق پوليتسەيلەر مال ۇرلىعىنا قاتىستى 290 قىلمىستى دەر كەزىندە اشىپ, ۇرىلاردى انىقتاعان. قولدى بولعان 1 456 باس مال ءوز يەلەرىنە قايتارىلعان. ال ءتيىستى قۇجاتسىز مال ەتىن ساۋدالاۋشىلارعا قاتىستى 517 اكىمشىلىك-قۇقىق بۇزۋشىلىق بابىمەن حاتتاما تولتىرىلىپتى. سونداي-اق مال ۇستاۋ مەن باعۋ ەرەجەسىن بۇزعان
5 431 تۇلعاعا ءتۇرلى شارا قولدانىلىپ, شەكتەن شىققاندارعا سالىنعان ايىپپۇل كولەمى 4 278 387 تەڭگەنى قۇراعان.
– اتا كاسىپكە ارقا سۇيەگەن ءوڭىر ءۇشىن مال باسىنىڭ كوبەيگەنى كەرەك. بۇل تۇرىعىدان الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىندا مىڭعىرتىپ مال وسىرەتىندەي جاعداي بار. الايدا وڭىردەگى مال ۇرلىعىنىڭ سانى ازايماي وتىرعانى بۇعان كەدەرگى كەلتىرەتىنى انىق. پوليتسيا تاراپىنان قىلمىستىڭ جولىن كەسۋگە بارلىق كۇش جۇمىلدىرىلعانىمەن, مۇنداي جامان ادەتپەن قوعام بولىپ كۇرەسۋگە ءتيىسپىز. ەڭ الدىمەن, قىلمىسقا باراتىن ادام مال ۇرلىعى ءۇشىن جازانىڭ كۇشەيگەنىن ءبىلۋى كەرەك. قازىر قىلمىستىق كودەكسكە ەنگىزىلگەن وزگەرىس بويىنشا, ۇرلىقپەن ۇستالعان ادام 12 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرىلىپ, دۇنيە-مۇلكى تاركىلەنەدى. ياعني جازا اۋىر. دەمەك مۇنداي جازادان سەسكەنبەيتىن ادام كانىگى قىلمىسكەر دەگەن ءسوز. ال ۇرى تۇرمەدە وتىرۋعا ءتيىس. بۇعان تەك ءتارتىپ ساقشىسى مۇددەلى بولماۋى كەرەك. اسىرەسە مال يەلەرى ساقتىقتى كۇشەيتىپ, قولىنداعى مالدى قاراۋسىز جىبەرمەگەنى ءجون. تۇرعىندارعا وسى زامانعى تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرگە سايكەس, مال ۇستايتىن قورا ماڭىنا بەينەباقىلاۋ كامەراسىن ورناتۋ, ءىرى قارا مەن جىلقى مالىنا ارنايى «چيپ» ورناتىپ, قاشىقتان باقىلاۋ سياقتى تاسىلدەردى ۇسىنامىز. نەگىزىنەن, بۇل تاسىلدەر مال ۇرلىعىنىڭ الدىن الۋعا كومەكتەسەدى, – دەيدى وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى, گەنەرال-مايور ارىستانعاني زاپپاروۆ.
جالپى, جەتسۋداعى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن ءىرى شارۋا قوجالىقتارى جىلقى مەن ءىرى قارا مالىنا ارنايى «چيپ» قوندىرۋدى قولعا العانى راس. مىسالى, «الاكول اسىل جىلقىسى» سەرىكتەستىگى زامانعا ساي تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىمەن جابدىقتالعان. فەرمادا مال باعۋدىڭ دا جاڭاشا ءتاسىلى جۇزەگە اسىپ وتىر. ياعني جىلقىشىلار قازىر جىلقىنى بۇرىنعىداي قۇرىققا سۇيەنىپ, ىزىنەن اڭدىپ باعۋدان قۇتىلعان. بۇگىندە قامبار اتا بالاسىنىڭ ءورىسىن, جايىلىمداعى ءجۇرىسىن مونيتوردان باقىلاپ وتىرۋعا مۇمكىندىك بار. مۇنداعى اسىل تۇقىمدى ءار جىلقىعا «چيپ» ورناتىلىپ, ول ارنايى GPS قۇرىلعىسىنا قوسىلعان كورىنەدى.
الماتى وبلىسى
