سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
پروفەسسور, ادىسكەر عالىم نۇرشا ورازاحىنوۆانىڭ ءتول تەحنولوگياسىنىڭ نەگىزىندە ۇيىمداستىرىلعان ءىس-شاراعا ى.التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى عاني بەيسەمباەۆ, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى, اكادەميك ديحان قامزابەك ۇلى, ءماجىلىس دەپۋتاتى ماقپال تاجماعامبەتوۆا باستاعان ءبىر توپ ءتىل جاناشىرلارى قاتىستى. سەمينار بارىسىندا وتاندىق تەحنولوگيانىڭ زەرتحاناسىن رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە جانداندىرۋ ماسەلەسى جان-جاقتى تالقىلاندى. جيىندا ەۋرازيا گۋمانيتارلىق ينستيتۋتى قازاق جانە ورىس فيلولوگياسى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ل.داۋرەنبەكوۆا, ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى ء«تىل – قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ» قىزمەتكەرى ج.ىسقاقوۆا, «قازاق ءتىلى» جانە «قازاق ادەبيەتى» زەرتحاناسىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى گ.كەنجەباەۆا, وسى زەرتحانانىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى ءا.قۇلماعانبەت, ءبىلىم بەرۋدى جاڭعىرتۋ ورتالىعى باسشىسىنىڭ ورىنباسارلارى س.داۋەشوۆا مەن د.بايتاسوۆ ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىندەگى «ساتىلاي كەشەندى وقىتۋدىڭ» ماڭىزدىلىعى مەن قاجەتتىلىگىن ايتىپ, ناقتى ۇسىنىستارىن جەتكىزدى.
ماسەلەن, №52 مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ ديرەكتورى ۇلبوسىن بايتاسوۆا «ساتىلاي كەشەندى وقىتۋ» تەحنولوگياسى بويىنشا ءبىلىم الىپ جۇرگەن باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى عانا ەمەس, وزگە دە پاندەر بويىنشا ۇنەمى ۇزدىكتەردىڭ قاتارىندا كورىنىپ كەلە جاتقانىن ماقتانىشپەن جەتكىزدى. مۇنى سەمينار بارىسىندا ءاربىر دىبىس پەن سوزگە, سويلەمگە لەكسيكالىق, گرامماتيكالىق, سوزجاسامدىق تالداۋ جاساپ بەرگەن مەكتەپ وقۋشىلارى ناقتى دالەلدەپ بەردى.
بۇگىندە ءتول تەحنولوگيا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى عانا ەمەس, بارلىق پاندەرگە قارقىندى تۇردە ەنگىزىلىپ كەلەدى. «ساتىلاي كەشەندى تالداۋدا» بالانى ويلانتا وتىرىپ ەستە ساقتاۋ, ەستە ساقتاۋ ارقىلى قيالداتۋ جانە قيالداتۋ ارقىلى لوگيكالىق تۇراقتىلىقتى قالىپتاستىراتىن وزىندىك فورما ايقىن كورىنەدى. تەحنولوگيا اۆتورى ن.ورازاحىنوۆا الاش ارىستارىنىڭ مۇرالارىن جاڭعىرتا وتىرىپ, جاساعان ءتول تەحنولوگيانىڭ تاريحىنا قىسقاشا توقتالا كەلىپ, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى ءادىس جانە ءادىسناما جونىندەگى, پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. پروفەسسوردىڭ شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ پرورەكتورى ديحان قامزابەك ۇلى وقۋشىلاردىڭ بىلىمىنە ءتانتى بولعانىن ايتىپ: «بۇل وقۋشىلاردى فيلولوگيا فاكۋلتەتىنە ەمتيحانسىز قابىلدار ەدىم», دەگەن جۇرەكجاردى لەبىزىن ءبىلدىردى.
ل.داۋرەنبەكوۆا قازىرگى تاڭدا ءتىل ءبىلىمى سالالارى بويىنشا جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىندا گرامماتيكانى جەڭىل ۇيرەتۋ كەرەك دەگەن پىكىردىڭ كەرەعار تۇستارى بار ەكەنىن, بۇل تەحنولوگيا ارقىلى گرامماتيكانى تەرەڭ ۇيرەتۋگە بولاتىنىن ايتتى. «سەبەبى ءپان وليمپياداسىندا وقۋشىلار ءۇشىنشى تاپسىرما – گرامماتيكالىق تالداۋلاردى ورىنداۋدا كوپ قاتەلىك جىبەرەدى. سوندىقتان «ساتىلاي كەشەندى وقىتۋ» تەحنولوگياسىن ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىندە قولدانۋدى قاجەت», دەيدى ول.
ال ءماجىلىس دەپۋتاتى م.تاجماعامبەتوۆا انا ءتىلى ارقىلى تاريحىن, ادەبيەتىن تەرەڭ ۇعىنىپ, مازمۇنى مەن تىلدىك قۇرىلىمىن ەركىن تالداپ تۇرعان بالدىرعانداردىڭ بولاشاعى جارقىن بولارىنا سەنىم ءبىلدىردى. «ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى ولقىلىقتاردى ءسوز ەتكەندە, ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن زاماناۋي وقۋ-تاربيە ءۇردىسىنىڭ جوقتىعى انىق بايقالادى. ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى, وقۋلىقتار, مۇعالىم ساپاسى وزەكتى ماسەلەگە اينالعانى قاشان؟ مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋدا دايىن تۇرعان وسىنداي كەشەندى جوبالار مەملەكەت نازارىنان تىس قالماۋعا ءتيىس. بۇگىن ءبىز تىلدەرى انىق, ولەڭدى مانەرلەپ وقىپ تۇرعان بالاقايلاردىڭ بويىنان تىلگە دەگەن قۇرمەتتى, ەرىك-جىگەر مەن باتىلدىقتى كوردىك. سەبەبى ولار ءبىرىنشى سىنىپتان باستاپ الاش زيالىلارى ا.بايتۇرسىن ۇلى, ج.ايماۋىت ۇلى, م.جۇماباي ۇلى, ت.شونان ۇلىنىڭ پەداگوگيكا, پسيحولوگيا, ادىستەمە سالاسىنداعى وي-تۇجىرىمدارىن بويىنا ءسىڭىرىپ كەلەدى. بۇل رەتتە وسى تەحنولوگيانىڭ بالالار ءۇشىن تاپتىرماس قازىنا ەكەنىن سەزىنىپ, قولدانىستا يگىلىگىن كورىپ وتىرعان مەكتەپ ۇجىمى ءبىلىم ساپاسى جاعىنان الدەقايدا ۇتىپ وتىر», دەپ اتاپ ءوتتى دەپۋتات. ول ءتىل تازالىعى, بالانىڭ ويلاۋ جۇيەسى مەن رۋحاني تانىمدىق قاسيەتىن دامىتىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇعىنۋدا ءتول تەحنولوگيانى جاپپاي قولدانىسقا ەنگىزۋ ۋاقىتتىڭ سۇرانىسىنا سايكەس كەلەتىنىن ايتىپ, وسىعان قاتىستى ۇسىنىستاردى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە جولدايتىنىن جەتكىزدى.
