ەكولوگيا • 16 اقپان, 2022

لەدەبۋر بادامى «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن وسىمدىك

750 رەت
كورسەتىلدى
1 مين
وقۋ ءۇشىن

كوكتەمدە تارباعاتاي تاۋىنىڭ بوكتەرىندە قىزعىلت گۇلدەرى بار بۇتا ەندى عانا كوگەرىپ كەلە جاتقان ايماققا كەرەمەت كورىنىس بەرەدى. بۇل – لەدەبۋر بادامى. لەدەبۋر بادامى (Amygdalus ledebouriana) راۋشانگۇلدىلەر تۇقىمداسىنا جاتاتىن, ەرتە گۇلدەيتىن وسىمدىك.

لەدەبۋر بادامى «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن وسىمدىك

بيىكتىگى 2 مەترگە جەتەتىن تار­ماق­­­تال­عان جاپىراقتى بۇتا. جاپى­راق­تارى كەزەكتەسىپ ورنالاسقان, قارا­پايىم, سىزىقتى-لانتسەتتى نەمەسە كەڭ ەلليپس ءتارىزدى, قويۋ جاسىل ءتۇستى. گۇلدەرى ۇلكەن اشىق قىزعىلت ءتۇستى, حوش ءيىستى, جاپىراقتاردىڭ اشىلۋى مەن گۇلدەۋى ءبىر مەزگىلدە. جەمىسى قۇر­عاق, سۇيەكتى, سىرتى كيىزدەلگەن تۇك­تى بولادى. لەدەبۋر بادامى قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «قىزىل كىتا­بى­نىڭ» تىزىمىنە ەنگەن وسىمدىك.

لەدەبۋر بادامى «تارباعاتاي» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پارك اۋما­عىندا دالالى جانە بۇتالى بەل­دەۋلەردە كەڭ تارالىپ, توعايلار قاۋىمداستىعىن قۇرايدى. بۇل توعاي­لار ءارتۇرلى: توبىلعى-بادامدى, قا­راعان-بادامدى, مايقاراعان-بادام­دى, بادامدى فورماتسيالارمەن ورنا­لاس­قان.

حيميالىق قۇرامى بويىنشا جەمىستەرى 65,97% قابىقتان جانە 34,04% وزەكتەن تۇرادى. قۇرامىندا بەنزالدەگيدكە, تسيان قىشقىلىنا جانە گليۋكوزاعا ىدىرايتىن اميگدالين گليۋكوزيدى بار. تۇقىمنىڭ قۇرامىندا مەديتسينادا جانە تاعام رەتىندە قولدانىلاتىن حوش ءيىستى بادام مايى بار. بادامىنىڭ ەرتە كوكتەمگى گۇلدەۋى وزدەرىنە بالشىرىن جينايتىن ارالاردى تارتادى.

وسى اسەم تابيعاتتىڭ تۋىندىسىن بولاشاق ۇرپاققا ساقتاپ قالۋ –بارلىعىمىزدىڭ مىندەتىمىز!

 

بايان ساداقوۆا,

«تارباعاتاي» مۇتپ رمم-ءنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى

 

شىعىس قازاقستان وبلىسى,

ءۇرجار اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار