وبلىستىق اۋىر شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, وتكەن جىلعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا ءىرى قارا 800 باسقا, ال جىلقى 4 مىڭعا كەمىپ كەتكەن. وسى ورايدا نەگىزگى سەبەپ مال ازىعىنىڭ تاپشىلىعىندا دەگەن جەلەۋ تۋرالى ايتا كەتەلىك. قوڭىر كۇزدە وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى وڭىردە ءتورت ت ۇلىككە قاجەتتى جەمشوپ قورى جەتكىلىكتى دەگەن مالىمەت تاراتقان بولاتىن. وندا مال ازىعىنىڭ بارلىق ءتۇرى 100 پايىز جينالدى دەلىنگەن. وعان قوسا بۇرناعى جىلدان قالعان جەمشوپ قورى كوڭىلگە دەمەۋ ەدى. ايتسە دە, بيىل قىس ورتاسىندا مال باسى كەمىپ, اسىرەسە جىلقى كۇننەن-كۇنگە ازايىپ بارا جاتقانىن ايتىپ, دابىل قاقپاسقا شارا جوق.
– مال باسىنىڭ ازايۋى مالساق قاۋىمنىڭ قىس قالاي بولار ەكەن دەگەن قوبالجۋىنان ورىن الىپ وتىر. قۇرعاقشىلىقتان جۇت بولا ما دەپ قورىققان حالىق قولدارىنداعى مالدى كۇزدە, كۇيلى كەزىندە ساتا باستادى. انالىق مال امان, كەمىگەنى – پىشاق كوتەرەتىن جاس ت ۇلىك. ونىڭ ۇستىنە مال ازىعى قىمباتتاپ كەتتى. ماسەلەن, بۇرناعى جىلى ارپانىڭ ءبىر تونناسى 60 مىڭ تەڭگە بولاتىن بولسا, بيىل 90 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ءوستى. سۇرلەم مەن ءشوپتىڭ قورى دا وسى دەڭگەيدە, – دەيدى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى قاسىم يتقۇسوۆ.
مالدىڭ ازايۋىنىڭ ءبىر سەبەبى – مال اۋرۋىنىڭ جيىلەۋى. ماسەلەن, بيىل ەسىل جانە ءبىرجان سال اۋداندارىندا مال اۋرۋىنىڭ ەتەك الۋى سالدارىنان تۇرعىندار باعىمداعى ت ۇلىكتەرىن امالسىز ەتكە تاپسىرعان. قانشاما شىعىن. ەندى ونىڭ باسىن ورنىنا كەلتىرۋ ءۇشىن تاعى ءبىراز ۋاقىت قاجەت بولادى. وسى ورايدا بۇل تاراپتاعى ماسەلەنى ايتا كەتكەنىمىز ورىندى.
– ەل ىشىندە مال اۋرۋىنىڭ الدىن الۋ وتە قيىن. اۋەلى مال تۋرالى ەمەس, مامان تۋرالى ايتايىقشى. الاتىن جالاقىمىز – نەبارى 70 مىڭ تەڭگە. مۇنداي ەڭبەكاقى ءۇشىن جۇمىس ىستەۋدىڭ ءوزى اقىلعا سىيمايتىن دۇنيە. ال جۇمىس اۋقىمىن كوز الدىڭىزعا ەلەستەتىپ كورىڭىز. ماسەلەن, ءبىز وبلىس ورتالىعىنا قوسا كراسنويار, ستاتسيوننىي, زاستانتسيوننىي كەنتتەرىنىڭ مالىن قارايمىز. اتالعان اۋماق تۇرعىندارىندا 4 مىڭ قارا مال, 10 مىڭ قوي باعىلۋدا, ەكى-ءۇش ءۇيىر جىلقى بار, – دەيدى كوكشەتاۋ قالالىق ۆەتەرينارلىق ستانسا قىزمەتكەرى سىرىمبەت قانافين.
مال دارىگەرىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ناۋرىز بەن ماۋسىم, تامىز بەن قاراشا ايلارىندا برۋتسەللەز, تۋبەركۋلەز, قاراسان, قۇتىرۋ, ساپ, ساقاۋ, تەرى اۋرۋلارىن انىقتاۋ ءۇشىن مالدان قان الىپ, ەكپە سالادى ەكەن. قاشان مال ورىستەن ورالعانشا سارىلىپ كۇتپەك. مال يەلەرى ۆەتەرينارلارعا كومەك كورسەتۋدەن قاشقاقتايدى. امال جوق, اساۋ مالمەن الىسىپ, بار شارۋانى وزدەرى ىستەۋگە ءماجبۇر. قاۋىپ تە از ەمەس. تاياۋدا زەرەندى اۋدانىنىڭ ەكى مال دارىگەرى برۋتسەللەز جۇقتىرىپ, اۋىرىپ قالعان. سالادا سالماقتى ماسەلە تۇنىپ تۇر. مال باسىنىڭ كەمۋىنىڭ ءبىر سەبەبى وسىندا جاتىر.
ءتورت ت ۇلىكتى تەگىس ءوسىرۋ تاقىرىبىن قاۋزاپ, ەرەيمەنتاۋدىڭ ەتەگىندە قوي شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن قوجالىق باسشىلارىمەن تىلدەستىك. بارلىعى كۇنى بۇرىن ۋادەلەسىپ قويعانىنداي, قولبايلاۋ بولىپ وتىرعان دۇنيە – جايىلىم مەن شابىندىقتىڭ ازدىعىن ايتادى. دەمەك, الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك ورنىعۋ ءۇشىن ءۇيدىڭ تابالدىرىعىنا دەيىن رەتسىز جىرتىلعان جەردى قايتا قاراپ, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ مۇددەسىن ەسكەرۋ كەرەك شىعار. ويتكەنى ولار ازىن-اۋلاق مالىنىڭ سۇمەسىمەن كۇن كورىپ وتىر عوي. «مال اشۋى – جان اشۋى» دەمەكشى, وكپە-نازدىڭ ورىستەيتىن تۇسى دا وسى.
جىل سايىن ميللياردتاعان تەڭگە سۋبسيديا بولىنەدى, بىراق سونىڭ قايتارىمى بار ما؟ مال باسى ءوسۋدىڭ ورنىنا كەمىپ بارا جاتىر ەمەس پە؟ وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى وسى جىلى 22 باعدارلاماعا 30 ملرد تەڭگەدەن اسا قاراجات جوسپارلاپ وتىر. مەملەكەتتىڭ قولداۋى ارقىلى وڭىردە قارا مالدىڭ باسىن كوبەيتىپ, ەت-ءسۇت ءوندىرۋدى مولايتامىز دەگەن ءۇمىت مول. مال باسى ازاياتىن بولسا, ويعا العان شارۋانىڭ قۇرعاق قيالعا اينالاتىن ءتۇرى بار.
اقمولا وبلىسى
