جەتىم كۋرسانت ءجۇر ءالى جۇدەپ-جاداپ...

ەڭ باستىسى دۇرىس جانە ءادىل شەشىم شىعارۋ قاجەت» دەگەن بولاتىن. بۇل باعىتتا ەلىمىزدە پرەزيدەنت تاپسىرمالارىنا سايكەس بىرقاتار يگى ءىس قولعا الىنعانىمەن, مەملەكەتتىك ورگانداردا تامىرى تەرەڭدەپ كەتكەن بيۋروكراتيانىڭ جانى سىرىلىگى ءالى دە بايقالىپ قالادى.

بۇعان مىسال رەتىندە زاپاس­تاعى پوليتسيا گەنەرال-مايورى ميرلان قىزىلوۆتىڭ «Ege­men Qazaqstan» گازەتىندە جاريا­لانعان (11 ناۋرىز, 2021 جىل) «جە­­تىم كۋرسانتتىڭ جازىعى نە؟» ما­­قا­لاسىندا كوتەرىلگەن الەۋمەت­تىك ادىلدىك ماسەلەسى سوزبالاڭعا سالىنىپ, ءالى كۇنگە تولىق شەشىمىن تاپپاعانىن ايتۋعا بولادى.

ەسكە سالا كەتەيىك: قوستاناي قالاسىنداعى بالالار ۇيىندە وس­كەن تۇلدىر جەتىم تاتيانا ۆودو­لاز­كينا ورتا مەكتەپتى 2017 جى­لى تامامداعان سوڭ وسى شا­ھاردا ورنالاسقان ىشكى ىستەر مي­نيس­ترلىگىنىڭ شىراقبەك قابىلباەۆ اتىنداعى قوستاناي اكادەمياسىنا وقۋعا تۇسۋگە قۇجات تاپسىرادى.

بىراق ونىڭ ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستى­لەۋدەن جانە قوسىمشا سىناقتاردان جي­ناعان بالل كورسەتكىشىنىڭ جوعارى بولۋىنا وراي, اكادەميانىڭ قابىلداۋ كوميسسياسى تاتياناعا ۇجىمدىق قاۋىپسىز­دىك تۋرالى شارت ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى كەلىسىم نەگىزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر مي­نيسترلىگى بولگەن كۆوتا بويىنشا رەسەي فەدەراتسياسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى­نىڭ كراسنودار ۋنيۆەرسيتەتىندە وقۋدى ۇسىنعان. ءاۋ باستا بۇعان قۋانا كەلى­سىپ, ءىىم-مەن كەلىسىمشارتقا قول قوي­عان كۋرسانت قىز كەيىن وزىنە جەتىم رەتىن­دە تۋعان ەلى – قازاقستاننىڭ قولدانىس­تا­عى زاڭناماسىندا كوزدەلگەن الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەردەن ايىرىلىپ, تۇرمىستىق قيىندىقتارعا تاپ بولاتىنىن سەزبەگەن دە ەدى. اتاپ ايتقاندا, ول نىساندى كيىممەن, تەگىن تاماقپەن جانە ماردىمسىز لاۋازىمدىق جالاقىمەن (ستيپەنديا) قامتاماسىز ەتىلگەنىمەن, ساباقتان تىس ۋاقىتتا جانە كانيكۋل كەزىندە كيە­تىن ازاماتتىق كيىم-كەشەك الۋعا جانە باسقا دا قاجەتتىلىكتەرگە جۇمساۋعا بەرى­لەتىن ماتەريالدىق جاردەمنەن قاعىل­دى. ال ونىڭ ەلورداداعى «استانا» ۋني­ۆەرسيتەتىنە وقۋعا تۇسكەن ءسىڭلىسى ەكا­تەرينا مۇنداي جەڭىلدىكتەردىڭ ءبارىن ۋاق­تىلى الىپ تۇرادى ەكەن.

مىنە, وسىنداي ادىلەتسىزدىككە كۇيىن­گەن تاتيانا ادۆوكات ن. ەرەجەپوۆ ارقى­لى ­2020 جىلى نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ الما­تى اۋداندىق سوتىنا ءوزىن وقۋعا جى­بەرگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ۇستىنەن تا­لاپ-ارىز تۇسىرەدى. الايدا ازاماتتىق ءىستى قاراعان سۋديا ل.راحمەتۋلينا كۋرسانت قىزدىڭ وزىنە ءىىم-نەن 2017 جىل­دان باستاپ اقشالاي وتەماقى ءوندىرىپ الۋ جونىندەگى ءوتىنىشىن 26 قاراشاداعى شەشىمىمەن مۇلدەم قاناعاتتاندىرماي تاستايدى. ول سوت وتىرىسىنا قاتىسقان پروكۋرور ب.راشيتوۆانىڭ تالاپكەردىڭ تالاپ-ارىزىن ءىشىنارا قاناعاتتاندىرىپ, اقشالاي وتەماقىنى 2017 جىلدان ەمەس, 2018 جىل­دان باستاپ تولەتۋ قاجەتتىگى تۋ­رالى قو­رىتىندىسىنا قۇلاق اسپايدى.

ادىلدىك ىزدەگەن ت.ۆودولازكينا مەن ونىڭ ادۆوكاتى ن.ەرەجەپوۆ 2021 جىلى الماتى اۋداندىق سوتىنىڭ شەشىمىنە اپپەلياتسيالىق شاعىم ءبىلدىرىپ, نۇر-سۇلتان قالالىق سوتىنا جۇگىنگەن. بىراق ءىستى قاراعان ازاماتتىق ىستەر بويىنشا سوت القاسى 2 اقپانداعى شەشىمىمەن الماتى اۋداندىق سوتىنىڭ شەشىمىن كۇشىندە قالدىرعان.

سودان كەيىن تاتيانا قايتادان ال­ما­تى اۋداندىق سوتىنا جۇگىنەدى. بۇل جولى 2021 جىلى 27 ساۋىردە ازاماتتىق ءىستى قاراعان سۋديا د.بايمەنوۆ كۋرسانت قىزدىڭ ءىىم-گە قاتىستى تالاپ-ارى­زىن ءىشىنارا قاناعاتتاندىرادى. ناق­تى ايتقاندا, اتالعان مينيسترلىكتىڭ تا­­تياناعا وتەماقى تولەۋدەن باس تارتۋ جو­نىندەگى شەشىمىن زاڭسىز دەپ تابادى جانە ونىڭ ءوتىنىشىن قايتا قاراپ, بۇزىلعان قۇقىعىن تولىق قالپىنا كەلتىرۋگە مىن­دەت­تەيدى. الايدا سوت ءىىم-ءدى كۋرسانت تالاپ ەتكەن اقشالاي وتەماقىنى تو­لەۋگە ماجبۇرلەۋدەن باس تارتىپ, بۇل جاۋاپ­كەردىڭ ايرىقشا قۇزىرەتى دەپ ساناعان. بۇل شەشىممەن كەلىسپەگەن ءىىم-ءنىڭ اپپەلياتسيالىق شاعىمىن قاراعان نۇر-سۇلتان قالالىق سوتىنىڭ ازاماتتىق ىس­تەر جونىندەگى سوت القاسى 2021 جىلى 7 شىلدەدەگى شەشىمىمەن الماتى اۋداندىق سوتى د.بايمەنوۆتىڭ شىعارعان شەشىمىن دۇرىس دەپ ساناپ, ەش وزگەرىسسىز قالدىرعان.

سوتتىڭ وسىنداي سولقىلداق شەشىمىن­دە ىشكى ىستەر مينيسترلىگىن ت.ۆودولازكينا­عا قاتىستى زاڭدىلىقتى قالپىنا كەلتىرۋ­گە مىندەتتەۋ بولعانىمەن, ماجبۇرلەۋ شاراسى قاراستىرىلماعاندىقتان, وندا­عى شەنەۋنىكتەر كۋرسانت قىزدىڭ تالابىن ورىنداۋعا اسا قۇلشىنا قويماعان سياقتى. سونىڭ سالدارىنان قازىر رف كراسنودار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ سوڭعى كۋرسىندا وقىپ جۇرگەن تاتيانا بۇگىنگە دەيىن ءوزى ازاماتى بولىپ سانالاتىن قازاقستاننان ۇمىتتەنگەن الەۋمەتتىك كومەگىن الا الماي, جۇدەپ-جاداپ ءجۇر. ال ونىڭ مۇقتاجدى­عىن شەشۋ ءۇشىن ۇكىمەتتىڭ «الەۋمەتتىك كو­مەك كورسەتىلەتىن ازاماتتارعا الەۋمەت­تىك كومەكتىڭ مولشەرىن, كوزدەرىن, تۇرلەرىن جانە ونى بەرۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» 2012 جىلعى 12 ناۋرىزداعى №320 قاۋلىسىنا وزگەرىس ەنگىزۋ قاجەت بولىپ شىقتى. وسى قۇجاتتا ءوز ەلىمىزدەگى جو­عارى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا (تۇرىنە جانە ۆەدومستۆولىق باعىنىستىلىعىنا قاراماستان) تاربيەلەنەتىن جانە وقيتىن جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قام­قورلىعىنسىز قالعان بالالارعا الەۋ­مەتتىك كومەك كورسەتۋ كوزدەلگەنىمەن, ول مەم­لەكەتارالىق كەلىسىمدەرگە سايكەس شەتەلدەردەگى جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقيتىن جەتىمدەرگە قاراستىرىلماعان ەكەن. بىراق ءىس جۇزىندە مۇنداي الەۋمەتتىك كومەك ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى­نە قاراستى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا وقيتىن جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالارعا عانا بەرىلىپ كەلگەن, ال ولاردىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە قاراستى جوعارى وقۋ ورىن­دارىندا وقيتىن تاعدىرلاستارى مەم­لەكەتتىڭ مۇنداي قامقورلىعىنان مۇلدەم شەت قالدىرىلعانى انىقتالىپ وتىر.

– ءوزىم دە جاس كەزىمدە جەتىمدىكتىڭ كەرمەك ءدامىن تاتىپ وسكەندىكتەن, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ شىراقبەك قابىلباەۆ اتىنداعى قوستاناي اكادەمياسىن باس­قارعان كەزىمدە جەتىم كۋرسانتتاردىڭ جاع­دايىن ءبىلىپ, حال-قادەرىمشە كومەك بەرۋگە تىرىستىم. ولاردىڭ ۇكىمەتتىڭ №320 قاۋلىسىندا كوزدەلگەن الەۋمەتتىك كومەكتى المايتىنىن انىقتاپ بىلگەن سوڭ 2017 جىلدان بەرى وسى كوكەيكەستى ماسەلەنى كوتەرىپ, حات جازباعان ينستانتسيام قالمادى. «سەن سالار دا مەن سالار, اتقا جەمدى كىم سالار؟» دەمەكشى, مەملەكەتتىك ورگاندار ءبىر-بىرىنە سىلتەپ, جەتىم كۋرسانتتار تاعدىرىنا ءجۇردىم-باردىم قارادى. تەك Egemen Qazaqstan رەسپۋبليكالىق گازەتىندە جاريالانعان ماقالاما مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ نازار اۋدارىپ, بىلتىرعى 15 ناۋرىزدا «وزەكتى ماسەلە, جۇيەلى تۇردە شەشۋ كەرەك» دەگەن نۇسقاۋ جازىپ, بىر­قاتار مەملەكەتتىك ورگان باسشىلارىنا تاپسىرما بەرگەنىنىڭ ارقاسىندا عانا سەڭ قوزعالدى.

ناقتى ايتساق, ىشكى ىستەر مينيسترلىگى 2021 جىلدىڭ 8 ساۋىرىندە وزىنە قاراستى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارىنا سول ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا وقىپ جۇرگەن 25 جەتىم كۋرسانتقا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ ماسەلەسىن شەشۋ قاجەتتىگى تۋرالى نۇسقاۋ حات جولدادى. الايدا بۇل نۇسقاۋ وسى كۇنگە دەيىن ىسكە اسقان جوق. بۇعان قوسا مۇددەلى ىشكى ىستەر, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىكتەرى رەسەيدە وقىپ جاتقان جالعىز كۋرسانت تاتيانا ۆودولازكينانىڭ ماسەلەسىن شەشۋدى دە تىم سوزىپ جىبەردى. ۇكىمەتتىڭ №320 قاۋلىسىنا ەنگىزەلەتىن وزگەرىستەر جوباسى كەلىسۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگاندارعا ءبىر ەمەس, ەكى رەت جولدانىپ, بيۋروكراتيالىق بوگەسىنگە تاپ بولىپ تۇر. ال تاتيانا وقۋىن اياقتاۋعا جاقىن. بەس جىل بويى الا الماعان اقشالاي وتەماقىسى قولىنا قاشان تيەتىنى بەلگىسىز. ابدەن ۇيات بولدى... – دەيدى زاپاستاعى پوليتسيا گەنەرال-مايورى ميرلان قىزىلوۆ.

شىنتۋايتىندا, مەملەكەت باسشى­سىنىڭ وسىدان ءبىر جىل بۇرىن بەرگەن تاپسىرماسىن ءالى تولىق ورىنداماي, جىراقتا جۇرگەن جەتىم كۋرسانت قىز­دىڭ جانە ءوز ەلىندە ءجۇرىپ كونستيتۋتسيا ار­قىلى كەپىلدىك بەرىلگەن الەۋمەتتىك كو­مەككە قولدارى جەتپەي, مۇقتاجدىق كور­گەن ۇل-قىزدارىمىزدىڭ كوز جاسىنا قالىپ وتىرعان ىشكى ىستەر, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىكتەرى باسشىلارىنىڭ جانى اشىماستىعىنا قاراپ, جاعاڭدى ۇستايسىڭ...