شىندىعىندا, بۇقارا مەن بيلىكتىڭ اراسىنا باستى دانەكەر بولاتىن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ بولمىسى مەن بىتىمىنەن وسى ءۇش قاسيەت تابىلىپ جاتسا, الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك پەن ارازدىققا جول بەرىلمەس ەدى. الايدا بۇقارا تاپتىڭ ساناسىندا بيلىكتى جەردەن الىپ, جەرگە سالارداي وشپەندىلىك سەزىمى قالاي بۇرشىك جاردى؟ مۇنىڭ ءتۇپ-توركىنى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ اۋىلىنا ات شالدىرعاننىڭ ءبارى بىردەي بولماعانمەن, كەيبىرىنىڭ الەۋمەتتىڭ مۇڭىنا قۇلاق تۇرمەۋىنەن تۋىنداعان جوق پا؟ ويتكەنى قالىڭ بۇقارامەن جۇرە سويلەسەتىن, الەۋمەتتىڭ ماسەلەسىنە كوڭىل اۋدارۋدى ەمەس, جىلى ورىنتاعىنان «اۋناپ» قالماۋدىڭ قامىمەن جۇرەتىندەرى ءالى دە بار.
مۇنى اسىرەسە مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىندا سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىسىنىڭ ءجيى بوي كورسەتۋىنە بايلانىستى ايتىپ وتىرمىز. ماسەلەن, اتىراۋ وبلىسىندا 2020 جىلدىڭ 9 ايىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى 95 قۇقىق بۇزۋشىلىق, ال بىلتىرعى 9 ايدا 58 دەرەك تىركەلگەن. ونىڭ ىشىندە 41 پاراقورلىق, 15 ۇرلاۋ مەن الاياقتىق دەرەگى بار. قۋ قۇلقىننىڭ قامى ءۇشىن جەمساۋى بۇلكىلدەپ, سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىسى بار قۇقىق بۇزۋشىلىقتى جاساۋعا بەيىم تۇراتىن ۇشتىك قۇرىلىمدى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى, اكىمدىكتەر مەن سالىق سالاسى قۇراپ وتىر. ءتىپتى اتىراۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ءۇش ورىنباسارى مەن وبلىستىق ەكى باسقارمانىڭ باسشىسى جەمقورلىق كۇدىگىنە ءىلىندى.
مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باستى ماقساتى – الەۋمەتتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋ. بىراق جەمقورلىق كۇدىگىنە ىلىنگەندەر ەلدىڭ, ۇلتتىڭ ەمەس, ءوز قالتاسىن تولتىراتىن ماتەريالدىق مۇددەنى ويلايتىنى وكىنىشتى-اق. ءتىپتى وندايلار اكەنىڭ قانىمەن, انانىڭ سۇتىمەن داريتىن ۇلتجاندىلىق مىنەزدى جەمقورلىققا اۋەستىكپەن الماستىرىپ العانداي اسەر قالدىرادى. زاماننىڭ, الدە ادامنىڭ وزگەرگەنىنىڭ كورىنىسى مە, بۇگىنگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ مىنەزىنىڭ قالىپتاسۋىنا وتباسىنداعى تاربيەدەن گورى, ارالاساتىن ورتاسى مەن اتقاراتىن لاۋازىمدىق قىزمەتى ەرەكشە اسەر ەتەتىنى انىق بايقالىپ وتىر. مىنەزگە بايلانىستى ۇلىلارىمىز نە دەپ ەدى؟ «تەگىندە ادام بالاسى ادام بالاسىنان اقىل, عىلىم, ار, مىنەز دەگەن نارسەلەرمەن وزادى. ودان باسقا نارسەمەن وزدىم عوي دەمەكتىڭ ءبارى دە اقىماقشىلىق...», دەيدى ۇلى اباي. ال الاش قايراتكەرى ءاليحان بوكەيحاننىڭ ۇستانىمى – «ۇلتقا قىزمەت – بىلىمنەن ەمەس, مىنەزدەن».
ەستىلەردەن قالعان وسىنداي ەستى ءسوزدى ەسكەرمەي, ۇلتقا قىزمەت ەتۋدى ەمەس, قالتا قامىن كوكسەيتىندەردىڭ دەنى – ءوز قازاعىمىز. ولاردىڭ مىنەزى مەملەكەتتىك قىزمەتكە ورنالاسقاننان كەيىن كۇرت وزگەرەتىنى-اي. باسىبايلى باسپاناعا قولى جەتپەي, پاتەر جالداپ جۇرگەن قازاققا جاناشىر بولۋدىڭ ورنىنا مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى مانسابىن قازىنانىڭ قارجىسىنان قارپىپ قالۋدىڭ ۇرىمتال ءساتى دەپ تۇسىنەتىن سەكىلدى.
وسىندايدا تاعى دا دانا ابايدىڭ: «ساۋلەڭ بولسا كەۋدەڭدە, مىنا سوزگە كوڭىل ءبول. «ەگەر ساۋلەڭ بولماسا, مەيلىڭ ءتىرىل, مەيلىڭ ءول, تانىماسسىڭ, كورمەسسىڭ, قاپتاعان سوڭ كوزدى شەل» دەيتىن ناقىلعا بەرگىسىز ولەڭ جولدارى – بۇگىنگى قازاق قوعامىنىڭ ايقىن بولمىسى. مانساپتىڭ بۋىنا ماستانعان شەنەۋنىكتەردە ۇلكەنگە – قۇرمەت, كىشىگە ىزەت تانىتاتىن قاراپايىمدىلىق, كىشىپەيىلدىلىك, ۇستامدىلىق قاسيەتتەر جەتىسە بەرمەيتىنى داۋسىز. ولاردىڭ تاراپىنان كوبىنەسە داڭعويلىق, جالتارما جاۋاپ باسىم ءتۇسىپ جاتادى. الدەبىر شارۋاسىمەن الدىنا كەلگەن جاسى ۇلكەن ادامنىڭ «پالەنشە تۇگەنشە ۇلى» دەپ جارامساقتانا امانداسىپ, جاعىمپازدانعانىن مارتەبە ساناپ تۇرادى. بۇل قولىنداعى مانسابىن شوقپار ەتىپ كورسەتۋگە, قارا اسپاندى توندىرە اكىرەڭدەۋگە بەيىم شەنەۋنىكتەر قاراپايىمدىلىقتى قارابايىرلىق دەپ قابىلداۋىنىڭ دالەلى ەمەس پە؟ بالكىم, وزدەرى ەرسى قىلىعىن پاش ەتەتىن اپەرباقاندىعىن بايقامايتىن شىعار. دارا دانىشپان «پايدا ويلاما, ار ويلا» دەپ وسيەت ەتكەندەي, شەنەۋنىكتەر اتقارىپ وتىرعان قىزمەتىنەن جەكە مۇددەسى ءۇشىن كولدەنەڭ تابىس تابۋدى ەمەس, الدىمەن ابىرويىنىڭ توگىلمەگەنىن, ادامدىق ايناسىنا داق تۇسپەگەنىن كوزدەگەنى قاجەت-اق.
ارينە جاڭا قازاقستاننىڭ كەلەشەگىنە قىزمەت ەتەتىن بار قازاقتىڭ تاسى ورگە دومالاپ, پاراساتتى, ابىرويلى بولعانىن قالايمىز. وسى ورايدا بيلىكتى بۇقارامەن جاقىنداتاتىن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر مانساپتىڭ بۋىنا ماستانباي, ءبىر ءسات ابايدىڭ: «تالاپ, ەڭبەك, تەرەڭ وي, قاناعات, راقىم ويلاپ قوي…» دەيتىن دانالىعىن ەستە ۇستاي الا ما؟ اسىرەسە لاۋازىمدى قىزمەتكە قولى جەتكەن جاستار وسىناۋ بەس اسىل ءىستىڭ استارىنا ءۇڭىلىپ, ماعىناسىن جادىنا تۇيسە, اسپانداعان ارىنىن تەجەۋ ءۇشىن «ساپ, ساپ, كوڭىلىم, ساپ, كوڭىلىم!» دەر مە ەدى؟!
اتىراۋ وبلىسى
