قوعام • 26 قاڭتار، 2022

«ساۋلەڭ بولسا كەۋدەڭدە...»

3907 رەت كورسەتىلدى

قازاقتىڭ اياۋلى اقىن قىزدارىنىڭ ءبىرى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى كۇلاش احمەتوۆانىڭ «قازاقتى جامانداما، قازاق بالا، حالىق قوي، قازاق دەگەن از-اق قانا. ماڭگىلىك اي استىندا، جەر ۇستىندە، قازاقتىڭ جاناشىرى – قازاق قانا...» دەگەن ولەڭ شۋماعى ەسكە ءتۇسىپ وتىر. ءدال قازىر بارشا قازاققا الەۋمەتتىك جەلىدە ءبىر-بىرىنە عايبات ءسوز ايتۋدان گورى ۇلت دانىشپانى ابايدىڭ ء«ۇش-اق نارسە – ادامنىڭ قاسيەتى: ىستىق قايرات، نۇرلى اقىل، جىلى جۇرەك» دەگەن ءتامسىلى جەتپەي تۇرعانداي.

شىندىعىندا، بۇقارا مەن بيلىكتىڭ اراسىنا باستى دانە­كەر بولاتىن مەملەكەتتىك قىزمەت­شى­لەر­دىڭ بولمىسى مەن بىتىمىنەن وسى ءۇش قاسيەت تابىلىپ جاتسا، الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك پەن ارازدىققا جول بەرىلمەس ەدى. الايدا بۇقارا تاپتىڭ ساناسىندا بيلىكتى جەردەن الىپ، جەرگە سالارداي وشپەندىلىك سەزىمى قالاي بۇرشىك جاردى؟ مۇنىڭ ءتۇپ-توركىنى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ اۋىلىنا ات شالدىرعاننىڭ ءبارى بىردەي بولماعانمەن، كەيبىرىنىڭ الەۋمەتتىڭ مۇڭىنا قۇلاق تۇر­مەۋىنەن تۋىنداعان جوق پا؟ ويت­كەنى قالىڭ بۇقارامەن جۇرە سوي­لەسەتىن، الەۋمەتتىڭ ماسەلەسىنە كو­ڭىل اۋدارۋدى ەمەس، جىلى ورىن­تا­عىنان «اۋناپ» قالماۋدىڭ قامى­مەن جۇرەتىندەرى ءالى دە بار.

مۇنى اسىرەسە مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىندا سىبايلاس جەم­قور­لىق قىلمىسىنىڭ ءجيى بوي كور­سەتۋىنە بايلانىستى ايتىپ وتىر­مىز. ماسەلەن، اتىراۋ وبلىسىندا 2020 جىلدىڭ 9 ايىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى 95 قۇقىق بۇزۋشىلىق، ال بىلتىرعى 9 ايدا 58 دەرەك تىركەلگەن. ونىڭ ىشىندە 41 پاراقورلىق، 15 ۇرلاۋ مەن الاياقتىق دەرەگى بار. قۋ قۇل­قىننىڭ قامى ءۇشىن جەمساۋى بۇلكىلدەپ، سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىسى بار قۇقىق بۇزۋشىلىقتى جاساۋعا بەيىم تۇراتىن ۇشتىك قۇرى­لىمدى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى، اكىمدىكتەر مەن سالىق سالاسى قۇراپ وتىر. ءتىپتى اتىراۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ءۇش ورىنباسارى مەن وبلىستىق ەكى باسقارمانىڭ باسشىسى جەمقورلىق كۇدىگىنە ءىلىندى.

مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باستى ماقساتى – الەۋمەتتىڭ تۇرمىسىن جاق­سارتۋ. بىراق جەمقورلىق كۇ­دىگىنە ىلىنگەندەر ەلدىڭ، ۇلتتىڭ ەمەس، ءوز قالتاسىن تولتىراتىن ماتەريالدىق مۇددەنى ويلايتىنى وكىنىشتى-اق. ءتىپتى وندايلار اكەنىڭ قانىمەن، انانىڭ سۇتىمەن داريتىن ۇلتجاندىلىق مىنەزدى جەمقورلىققا اۋەستىكپەن الماس­تىرىپ العانداي اسەر قالدىرادى. زامان­نىڭ، الدە ادامنىڭ وزگەر­گەنىنىڭ كورىنىسى مە، بۇگىنگى مەملە­كەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ مىنەزىنىڭ قالىپ­تاسۋىنا وتباسىنداعى تاربيەدەن گورى، ارالاساتىن ورتاسى مەن اتقاراتىن لاۋازىمدىق قىزمەتى ەرەكشە اسەر ەتەتىنى انىق بايقالىپ وتىر. مىنەزگە بايلانىستى ۇلىلارىمىز نە دەپ ەدى؟ «تەگىندە ادام بالاسى ادام بالاسىنان اقىل، عىلىم، ار، مىنەز دەگەن نارسەلەرمەن وزادى. ودان باسقا نارسەمەن وزدىم عوي دەمەكتىڭ ءبارى دە اقىماقشىلىق...»، دەيدى ۇلى اباي. ال الاش قايراتكەرى ءاليحان بوكەيحاننىڭ ۇستانىمى – «ۇلتقا قىزمەت – بىلىمنەن ەمەس، مىنەزدەن».

ەستىلەردەن قالعان وسىنداي ەستى ءسوزدى ەسكەرمەي، ۇلتقا قىزمەت ەتۋدى ەمەس، قالتا قامىن كوكسەيتىندەردىڭ دەنى – ءوز قازاعىمىز. ولاردىڭ مىنەزى مەملەكەتتىك قىزمەتكە ورنا­لاس­قاننان كەيىن كۇرت وزگەرە­تىنى-اي. باسىبايلى باسپا­ناعا قولى جەتپەي، پاتەر جالداپ جۇرگەن قازاققا جاناشىر بولۋدىڭ ورنىنا مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى مانسابىن قازىنانىڭ قارجىسىنان قارپىپ قالۋدىڭ ۇرىمتال ءساتى دەپ تۇسىنەتىن سەكىلدى.

وسىندايدا تاعى دا دانا اباي­دىڭ: «ساۋلەڭ بولسا كەۋدەڭدە، مىنا سوزگە كوڭىل ءبول. «ەگەر ساۋ­لەڭ بولماسا، مەيلىڭ ءتىرىل، مەي­لىڭ ءول، تانىماسسىڭ، كورمەسسىڭ، قاپ­تاعان سوڭ كوزدى شەل» دەيتىن ناقىلعا بەرگىسىز ولەڭ جولدارى – بۇگىنگى قازاق قوعامىنىڭ اي­قىن بولمىسى. مانساپتىڭ بۋى­نا ماستانعان شەنەۋنىكتەردە ۇلكەنگە – قۇرمەت، كىشىگە ىزەت تانىتاتىن قاراپايىمدىلىق، كىشى­پەيىل­دىلىك، ۇستامدىلىق قاسيەت­­تەر جەتىسە بەر­مەيتىنى داۋسىز. ولار­دىڭ تا­را­­پىنان كوبىنەسە داڭ­عوي­لىق، جالتارما جاۋاپ باسىم ءتۇسىپ جا­تا­دى. الدەبىر شارۋا­سى­مەن الدىنا كەلگەن جاسى ۇلكەن ادام­نىڭ «پالەنشە تۇگەنشە ۇلى» دەپ جارامساقتانا امانداسىپ، جا­عىم­­پازدانعانىن مارتەبە ساناپ تۇرادى. بۇل قولىنداعى مانسابىن شوقپار ەتىپ كورسەتۋگە، قارا اسپاندى توندىرە اكىرەڭدەۋگە بەيىم شەنەۋنىكتەر قاراپايىمدىلىقتى قارابايىرلىق دەپ قابىلداۋىنىڭ دالەلى ەمەس پە؟ بالكىم، وزدەرى ەرسى قىلىعىن پاش ەتەتىن اپەر­باقاندىعىن بايقامايتىن شىعار. دارا دانىشپان «پايدا ويلاما، ار ويلا» دەپ وسيەت ەتكەندەي، شەنەۋنىكتەر اتقارىپ وتىرعان قىزمەتىنەن جەكە مۇددەسى ءۇشىن كول­دەنەڭ تابىس تابۋدى ەمەس، الدىمەن ابىرويىنىڭ توگىلمەگەنىن، ادامدىق ايناسىنا داق تۇسپەگەنىن كوزدەگەنى قاجەت-اق.

ارينە جاڭا قازاقستاننىڭ كەلە­شەگىنە قىزمەت ەتەتىن بار قازاق­­تىڭ تاسى ورگە دومالاپ، پا­را­­ساتتى، ابىرويلى بولعانىن قا­­لايمىز. وسى ورايدا بيلىكتى بۇ­قا­رامەن جاقىنداتاتىن مەملە­كەت­تىك قىزمەتشىلەر مانساپتىڭ بۋى­نا ماس­تانباي، ءبىر ءسات ابايدىڭ: «تالاپ، ەڭبەك، تەرەڭ وي، قاناعات، راقىم ويلاپ قوي…» دەيتىن دانا­لى­عىن ەستە ۇستاي الا ما؟ اسىرەسە لاۋازىمدى قىزمەتكە قولى جەتكەن جاس­تار وسىناۋ بەس اسىل ءىستىڭ استارىنا ءۇڭىلىپ، ماعىناسىن جادىنا تۇيسە، اسپانداعان ارىنىن تەجەۋ ءۇشىن «ساپ، ساپ، كوڭىلىم، ساپ، كوڭىلىم!» دەر مە ەدى؟!

 

اتىراۋ وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

كيىز باسۋ ونەرى دارىپتەلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:59

بلوگەرلەر باسەكەسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:57

ەلى ەسكەندىرىن ەسكە الدى

ونەر • بۇگىن، 08:55

ورەندەر شىقتى سايىسقا

ايماقتار • بۇگىن، 08:37

احۋال ءالى كۇردەلى

الەم • بۇگىن، 08:35

تاڭداۋ جاساۋ – تاماشا مۇمكىندىك

رەفەرەندۋم-2022 • بۇگىن، 08:32

جاستار ءوز ۇلەسىن قوسادى

رەفەرەندۋم-2022 • بۇگىن، 08:30

جەزقازعاندىقتارمەن جۇزدەستى

رەفەرەندۋم-2022 • بۇگىن، 08:28

حالىق تىلەگىنەن تۋعان باستاما

رەفەرەندۋم-2022 • بۇگىن، 08:26

جۇمىلعان جۇدىرىقتاي قاتىسۋىمىز كەرەك

رەفەرەندۋم-2022 • بۇگىن، 08:24

جاڭارۋ جولىنداعى قۇلشىنىس

رەفەرەندۋم-2022 • بۇگىن، 08:20

سەمەيگە سەرپىلىس بەرەتىن باستاما

رەفەرەندۋم-2022 • بۇگىن، 08:17

ۇقساس جاڭالىقتار