مىسالى, 20 قاڭتاردا قوستانايداعى بىرنەشە سۋپەرماركەتتەر مەن قالا اكىمدىگى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار 19 ءتۇرلى ازىق-ت ۇلىك تاۋارىن ارزانداتۋ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى. قۇجاتتا بەكىتىلگەن تىزىمگە ەنگەن ونىمدەردىڭ ۇستەمە باعاسى 3%-دان اسپاۋعا ءتيىس. الايدا بيزنەس وكىلدەرى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-تۇلىك ساۋداسىنان تۇسەتىن تابىستىڭ ماردىمسىز ەكەنىن ايتادى.
– بۇل ونىمدەر ءبىزدىڭ دۇكەندەرگە ەشقاشان تابىس اكەلگەن ەمەس, ءتىپتى پايداسىنان گورى شىعىنى باسىم دەسەم بولادى. مىسالى, ءبىز الەۋمەتتىك نان مەن سۇيىق مايعا 1-3% ۇستەمە قوسىپ ساتامىز. جۇمىرتقا مەن قانتتىڭ وزىندىك باعاسىنا 3-5 پايىزدىڭ اراسىندا ۇستەمە قوسىلادى. تاۋاردى دۇكەنگە جەتكىزۋ جانە ساۋدا قىزمەتكەرلەرىنە ەڭبەكاقى تولەۋ دەگەندى ەسكەرسەك, ءبىز قوسقان ۇستەمە جوققا ءتان. سوعان قاراماستان, بۇل ونىمدەر ساۋدا سورەلەرىنەن الىنىپ تاستالعان جوق, ءبىز الەۋمەتتىك تاۋارلاردىڭ تۇرعىندار ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن جاقسى تۇسىنەمىز, – دەدى بىرنەشە ءىرى ساۋدا ورىندارىنا يەلىك ەتىپ وتىرعان «كۆارت لتد» سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى ناتاليا لاپشينا.
ازىق-ت ۇلىكتىڭ ساۋداداعى نارقى ونىڭ وزىندىك قۇنىنا تاۋەلدى ەكەنىن ايتقان ساۋدا ورىندارىنىڭ باسشىلارى قالا اكىمىنە اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن ءوندىرۋشى كاسىپورىندارعا دا نازار اۋدارىپ, ولارمەن دە باعانى ارزانداتۋ باعىتىندا جۇمىس جۇرگىزۋدى سۇرادى.
– تۇرعىندار سورەدەگى باعانى كورەدى دە, مۇنى دۇكەننىڭ ءوزى قويعان ەكەن دەپ ويلايدى. قازىر وڭاي دۇنيە جوق. مىسالى, ءبىز كوكونىس ونىمدەرىن جەرگىلىكتى شارۋا قوجالىقتارىنان ساتىپ الامىز. شارۋا قوجالىقتارى قوسىمشا قۇن سالىعىن تولەمەيتىندەردىڭ ساناتىندا جوق. سوندىقتان ققس-نى دۇكەندەر تولەيدى, ياعني ءبىز شارۋاشىلىقتان ساتىپ العان ءونىمنىڭ ۇستىنە الدىمەن 12% ققس قوسىپ, ودان كەيىن عانا ءوزىمىزدىڭ 3 پايىزدىق ۇستەمەمىزدى قوسامىز. 1% ۇستەمە قوساتىن, ءتىپتى كەيدە مۇلدەم ۇستەمە قوسپاي, قۇن سالىعىن عانا ۇستەپ ساتاتىن كەزدەرىمىز بولادى, – دەيدى «استىقجان قوستاناي» جشس ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى نۇرلان جانباتىروۆ.
5 قاڭتاردا پرەزيدەنت الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلاردى مەملەكەتتىك رەتتەۋ ماسەلەسىن شەشۋدى تاپسىرعاننان كەيىن, 16 قاڭتاردا قوستاناي قالاسىنىڭ اكىمدىگى تاۋىق ەتىنىڭ شەكتى باعاسىن 890 تەڭگەدەن اسىرماۋ تۋرالى قاۋلى شىعارعان. ال 25 قاڭتاردان باستاپ كوكونىس ونىمدەرى مەن قانت جانە سۇيىق ماي ارزاندايدى.
– قازىرگى باستى ماسەلە, قوستانايدا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىكتىڭ قىمباتتاۋىنا جول بەرمەي باعانى ۇستاپ تۇرۋ بولىپ تۇر. بۇل ماسەلەنى ەرەكشە باقىلاۋعا الىپ وتىرمىز. بىرىنشىدەن, تاۋار وندىرۋشىلەرمەن ءونىمدى ساۋدا جەلىلەرىنە ەشبىر دەلدالسىز تىكەلەي جەتكىزۋ تۋرالى شارتقا وتىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدىك. ساۋدا ورىندارى سورەگە قويىلعان تاۋارعا مەيلىنشە تومەن ۇستەمە قوساتىن بولادى. بۇگىنگە دەيىن جەرگىلىكتى كاسىپورىندارمەن وسىنداي مازمۇنداعى 160 شارتقا وتىردىق. سونىمەن قاتار ساۋدا جەلىلەرى مەن شاعىن دۇكەندەردە ءبىرىنشى سۇرىپتى الەۋمەتتىك ناننىڭ باعاسىن 88-89 تەڭگەدەن ساتۋعا اتسالىسۋ جونىندە ءىرى ناۋبايحانالارمەن دە كەلىسىپ, بۇل ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشتىك. قازىر ناۋبايحانالار الەۋمەتتىك نان پىسىرەتىن ۇننىڭ كيلوسىن 100 تەڭگەدەن تۇراقتاندىرۋ قورىنان ساتىپ الىپ جاتىر. سونداي-اق «سەۆەر پتيتسا» قۇس فابريكاسى الەۋمەتتىك جۇمىرتقانىڭ بىرەۋىن 38 تەڭگەدەن ساتۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. قۇس فابريكاسى كۇنىنە 10 800 جۇمىرتقا شىعارادى. بىراق بۇل قالا تۇرعىندارىنىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرا المايدى. مۇنىڭ سىرتىندا, اكىمدىكتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «پرومبازا 7» سەرىكتەستىگى قالاداعى ساۋدا ورىندارىنا سۇيىق مايدىڭ ءليترىن 720 تەڭگەدەن جەتكىزىپ بەرۋگە ۋادە ەتىپ وتىر. «ميبەكو» سەرىكتەستىگى شىعاراتىن قاراقۇمىق جارماسىنىڭ شەكتى باعاسى 480 تەڭگەدەن ءارى اسپايدى, – دەدى قالا اكىمدىگىنە قارايتىن كاسىپكەرلىك ءبولىمىنىڭ باستىعى يلونا تيموشەنكو.
13 قاڭتاردا وبلىس اكىمدىگى ارنايى قاۋلى شىعارىپ, وڭىردەگى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تۇرلەرىنىڭ شەكتى باعاسىن بەكىتكەن. 25 قاڭتاردان باستاپ زاڭدى كۇشىنە ەنەتىن بۇل قاۋلىدا قىرىققاباتتىڭ كيلوسى – 104 تەڭگە, كارتوفەل – 140, ءسابىز – 148, پياز – 86 تەڭگە, قانتتىڭ باعاسى – 289 تەڭگە, ال سۇيىق مايدىڭ ءبىر ءليترى 767 تەڭگە بولىپ بەلگىلەندى.
الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ جاڭادان بەكىتىلگەن باعاسى الداعى ءۇش ايعا دەيىن ساقتالادى. وعان دەيىن كۇن سايىن ارنايى مونيتورينگتىك توپتار ساۋدا نۇكتەلەرىن ارالاپ, ازىق-ت ۇلىكتىڭ قىمباتتاماۋىن باقىلاۋعا الاتىن بولادى.
قوستاناي وبلىسى
