وزگەرىسكە باستاعان قۇجات: جولداۋ جۇكتەگەن مىندەتتەر قالاي ورىندالۋدا؟

قوعامدا پرەزيدەنتتىڭ 2020 جىلعى «جاڭا جاعدايداعى قازاق­ستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جول­داۋىندا ايقىندالعان ماقسات-مىندەت­تەردىڭ ورىندالۋىنا قاتىس­تى وڭ كوزقاراس قالىپتاسىپ وتىر.

پاندەميا كوپ ماسەلەنىڭ باسىن اشقانىن, تۇيتكىلدى ماسە­لەلەردى «سۋ بەتىنە» شىعار­عانى راس. وسى رەتتە مەملەكەت باسشى­سىنىڭ 2020 جىلعى جول­داۋىن­دا قاشىقتان وقىتۋ ءىسىن ۇيىم­داس­تىرۋدا ۇكىمەتتىڭ جىبەر­گەن قاتەلىكتەرىن جاقسى بىلە­تىنىن ەسكەرت­كەنىن ايتا كەتە­يىك. «اشى­عىن ايتقاندا, ءالى كۇن­گە دەيىن ناقتى ءبىر ونلاين-پلات­فورما جوق. مۇعالىمدەر, وقۋ­شىلار جانە اتا-انالار كۇندىز-ءتۇنى WhatsApp-تان باس كوتەرمەيتىن بولدى. تولىق­قاندى وقۋ ۇدەرىسى ءۇشىن قاجەتتى بارلىق فۋنكتسيا­سى بار بىرىڭعاي ونلاين ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسىن شۇعىل ازىر­لەۋ قاجەت», دەگەن ەدى پرەزيدەنت.

اتالعان ۆەدومستۆو كەشەن­دى جۇمىس ناتيجەسىندە 1-11 سىنىپتار­عا ارنالعان بارلىق ەلەكت­روندى وقۋلىقتار جا­ريا­لاندى. وعان قوسا وتاندىق باسپالارمەن وقۋلىقتاردىڭ ەلەكتروندى نۇسقالارىن اقىسىز پايدالانۋ كەلىسىلدى. 21 مىڭنان اس­تام تسيفرلى رەسۋرستاردى قام­تي­تىن كاتالوگ قۇرىلدى. 12 368 بەي­نەساباق, 3 848 ەلەكتروندى وقۋ­لىق, 5 771 قوسىمشا ماتەريال بۇ­گىندە ەلەكترون­دى نۇسقاعا كوشىرى­لىپ, كوپشىلىككە قول­جەتىمدى بولدى.

«2021 جىلدىڭ وزىندە بىرىڭ­عاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى­نىڭ 700 مىڭ سالىمشىسى ءوز جي­ناعىنىڭ ءبىر بولىگىن تۇرعىن ءۇي الۋعا, ەمدەلۋگە جۇمساي الادى نەمەسە باسقارۋشى كومپانيالاردىڭ يەلى­گىنە بەرەدى. ۇكىمەتكە ۇلت­تىق بانكپەن بىرلەسىپ, وسى جىل­دىڭ سوڭىنا دەيىن بارلىق قاجەت­تى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتى­لەردى قابىلداپ, دايىندىق جۇمىس­تارىن جۇرگىزۋدى تاپسىرامىن», دەلىنگەن 2020 جىلعى جولداۋدا.

2021 جىلعى 6 جەلتوقسانداعى بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەت­اقى قورى ۇسىنعان اقپاراتقا نازار اۋدارساق, 527 236 ازامات تۇرعىن ءۇي جايىن جاقسارتۋ ماقساتىندا زەي­نەت­اقى قورىنان 2, 06 ترلن تەڭ­گە كولەمىندە جيناعىن مەرزى­مى­نەن بۇرىن شەشىپ العان. 75 691 سالىمشى ەمدەلۋگە 68,1 ملرد تەڭگە كولە­مىندە قاراجات الىپ­تى. باس­قارۋشى كومپانيالار يەلىگىنە بەرگەن سالىمشىلار قاتارى سالىستىرمالى تۇردە از. 3 230 ادام زەينەتاقى قورىنان 5,9 ملرد تەڭگە سالىمىن العان.

مەملەكەت باسشىسى 2020 جىل­عى جولداۋىندا «كولەڭكەلى ەكو­نوميكا» ماسەلەسىنە دە نازار اۋداردى. «سالىق جانە كەدەن سالاسىن تسيفرلاندىرۋ «كولەڭ­كەلى ەكونوميكانىڭ» كەز كەلگەن كورىنىستەرىمەن كۇرەسۋگە اي­تار­لىقتاي كومەكتەسەدى. ءتىپتى «كولەڭكەلى ەكونوميكا» سىباي­لاس جەمقورلىققا جول اشىپ وتىرعانى جاسىرىن ەمەس. سون­دىقتان قارجى مينيسترلىگىنە قاراس­تى ەكونوميكالىق تەرگەۋ قىز­مەتىنىڭ جۇمىسى نەگىزىنەن «كو­لەڭكەلى ەكونوميكامەن» كۇرە­سۋگە بەيىمدەۋدى تاپسىرامىن», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قارجىلىق مونيتورينگ اگەنت­تىگىنىڭ توراعاسى جانات ەليمانوۆ بيىلعى قىركۇيەكتە وتكەن پرە­زي­دەنتپەن كەز­دەسۋىن­دە جىل باسىنان بەرى 1 508 ەكونو­ميكالىق قۇقىق بۇزۋ­شىلىق انىقتالعانى, ونىڭ 803-ءى اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىستار ساناتىنا جاتاتىنى جونىندە بايان­دادى. الكوگول ونىمدەرىن شى­عاراتىن 26 جاسىرىن تسەح پەن 224 زاڭسىز ويىنحانا جابىلعان, 36 ۇيىم­داسقان قىلمىستىق توپ­تىڭ ارەكەتتەرىنە توسقاۋىل قويىلعان.

اگەنتتىك توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار باعىتتار بويىنشا دا بىرقاتار جۇمىس جۇرگىزىلدى. اتاپ ايتقاندا, ازىق-ت ۇلىك باعا­­لارىنىڭ كوتەرىل­مەۋىن قامتا­ماسىز ەتۋگە ءتيىس تۇراقتان­دىرۋ قورلارىن قۇرۋ ءۇشىن بولىن­گەن بيۋدجەت قاراجا­تىن جىم­قىرۋدىڭ 5 دەرەگى انىق­تالعان. تاراز قالاسىندا جىلۋ بەرۋ, قىزىلوردا قالاسىندا گاز تاسىمالى تاريفتەرىنىڭ نەگىز­سىز كوتەرىلۋىنە جول بەرىل­مەدى. با­لالارعا ارنالعان مامان­دان­دىرىلعان جانە مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمەلەردىڭ لاۋا­زىمدى تۇلعالارىنا قاتىستى 36 سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ءىسى باستالدى. ولار 376 ميلليون تەڭگە كولەمىندە زالال كەلتىرگەن.

ودان بولەك, 2021 جىلعى قازاندا باس پروكۋرور عيزات نۇرداۋلەتوۆ قارجى پيراميدالارىن انىقتاۋ جانە جولىن كەسۋ, ماتەريالدارىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بەرۋ ءۇشىن باس پروكۋراتۋرانىڭ باستاماسىمەن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى جانىنان (ۇلتتىق بانك, افم, قار­جى مي­نيسترلىگى, اقدم, ءىىم-مەن بىر­لەسىپ) ۆەدومستۆوارالىق جۇمىس توبى قۇرىلعانىن حابارلادى.

ەلدەگى تسيفرلاندىرۋ ماسەلە­سىنە باسا نازار اۋدارعان پرە­زي­دەنت «حالىققا ەلەكتروندى سەرۆيستەردى قولدانۋدى ىڭعايلى ەتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەت كور­سەتۋ ىسىندە دە, بيزنەستە دە بيومەتريانى كەڭىنەن پايدا­لانعان ءجون» دەگەن بولاتىن.

وسى رەتتە ادامنىڭ بەت-الپەتىن بيومەتريالىق ساي­كەستەندىرۋ ارقىلى قاشىقتان ەتسق الۋدىڭ پيلوتتىق جوباسى ازىر­لەنىپ, ىسكە قوسىلدى. قىزمەت­تىڭ بۇل ءتۇرى ىسكە قوسىلعالى بەرى جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن 2,3 ميلليوننان استام ەتسق قاشىقتان جاسالىپ شىعارىلدى.

وسى سالاداعى بىرقاتار ەن­گىزۋ­لەردەن كەيىن قازىرگى تاڭدا بىرجولعى حابارلاما تۇرىندەگى قۇپيا ءسوز ارقىلى قول قويىپ, 120-دان استام مەملەكەتتىك قىزمەت ءتۇرى مەن سەرۆيس الۋعا بولادى. سونىمەن قاتار eGov پورتالىندا QR-كود ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتتەرگە قول قويۋ قىزمەتى ىسكە قوسىلدى.

مەكەمەارالىق بايلانىستا دا, ازاماتتارمەن قارىم-قاتىناس كەزىندە دە قاعازباستىلىقتان بارىنشا باس تارتقان ءجون ەكەنىنە توقتالعان پرەزيدەنت «جىل سوڭىنا دەيىن ەڭ قاجەتتى انىقتامالاردىڭ قاعاز تۇرىندە تالاپ ەتىلۋىن توقتاتىپ (47-دەن 30-ى), مالىمەتتى تسيفرلى تۇردە راستاۋ ءتاسىلىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرامىن. بىزدە مەكەنجاي, م ۇلىكتىك جانە وزگە دە انىقتامالار بويىنشا وڭ تاجىريبە بار. مەملەكەتتىك ورگاندار جەكە كۋالىكتى, ديپ­لومدى, جۇرگىزۋشى كۋالىگىن ەلەكتروندى تۇردە قابىلداۋعا ءتيىس», دەدى.

ەندى eGov mobile قوسىم­شاسىندا جەكە, تۋ تۋرالى, نەكە قيۋ تۋرالى, اتى-ءجونىن, اكەسىنىڭ اتىن وزگەرتۋ, نەكە بۇزۋ تۋرالى, جۇرگىزۋشى كۋالىكتەرىمەن قاتار ەلەكتروندى تەحنيكالىق تولقۇجات, پتر تالداماسىنىڭ ناتيجەلەرى, ستۋدەنت بيلەتى, ءبىلىم العانى تۋرالى ديپلوم سياقتى قۇجاتتاردىڭ تسيفرلى نۇسقاسى قولجەتىمدى.

بۇدان باسقا دا بىرقاتار جاعىمدى وزگەرىستەر قولعا الىن­دى. «ەكونوميكا حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىت­تالۋى كەرەك» دەگەن پرەزيدەنت سوزىنەن كەيىن ۇلتتىق تابىستىڭ وسىمىنەن تۇسەتىن يگىلىكتەردى ءادىل ءبولۋ, ءتيىمدى الەۋمەتتىك «ليفتىلەردى» ورنىقتىرۋ سىندى جۇمىستار قولعا الىندى. ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەلەرىن ىلگەرىلەتۋ دە باستى ماقساتتاردىڭ بىرىنە اينالدى. الداعى ۋاقىتتا وزگەرىسكە باستاعان قۇجاتتىڭ جاعىمدى ناتيجەلەرى حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعادى دەپ ۇمىتتەنەمىز.

بيىلعى «حالىق بىرلىگى جانە جۇيەلى رەفورمالار – ەل وركەندەۋىنىڭ بەرىك نەگىزى» جولداۋىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ ورتالىق ازياداعى ەكونوميكاسى ەڭ اۋقىمدى ەل سانالاتىن قازاقستان دا قازىر پاندەميانىڭ زاردابىن تارتىپ جاتقانىن ءسوز ەتتى. وسى رەتتە ء«بىز ورتا مەرزىمدى ەكونو­مي­كالىق ساياساتىمىزدى اي­قىن­داپ, مەملەكەتتىك باستاما­لار­دى رەتتەۋ ءۇشىن 2025 جىلعا دە­يىن­گى دامۋدىڭ ۇلتتىق جوس­پارىن جانە مەملەكەتتىك جوس­­پار­لاۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن قا­بىل­دادىق. ۇلتتىق جوبالار بەكى­تىلەتىن بولادى» دەگەن بولاتىن.

پرەزيدەنت جارلىعىمەن بەكىتىلگەن 10 ۇلتتىق جوبانىڭ ارقايسىنىڭ قوعامىمىز ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن باسا ايتقىمىز كەلەدى. ولار: «دەنى ساۋ ۇلت» ءاربىر ازامات ءۇشىن ساپالى جانە قولجەتىمدى دەنساۋلىق ساق­تاۋ», ء«بىلىمدى ۇلت» ساپالى ءبىلىم بەرۋ», «ۇلتتىق رۋحاني جاڭ­عىرۋ», «تسيفرلاندىرۋ, عى­لىم جانە يننوۆاتسيالار ەسەبىنەن تەحنولوگيالىق سەر­پى­لىس», «كاسىپ­كەرلىكتى دامىتۋ», «قۋاتتى وڭىرلەر – ەل دا­مۋى­­نىڭ درايۆەرى», «قازاق­ستان­دىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارت­تىرۋعا باعىتتالعان ورنىقتى ەكونوميكالىق ءوسۋ», «جاسىل قازاقستان», «اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ», «قاۋىپسىز ەل» ۇلتتىق جوبالارى. بۇل جوبالارعا جاۋاپتى ۆەدومستۆولار تاپسىرمالاردى ورىنداۋ بويىنشا ءىس-قيمىل جوسپارى دايىن ەكەنىن, جۇمىستار باستالىپ كەتكەنىن حابارلادى.

جالپى, 2021 جىلعى جول­داۋدا ايتىلعان مىندەتتەردىڭ جانە ۇلتتىق جوبالاردىڭ قان­داي دەڭگەيدە ىسكە اسىرىلاتىنىن ۋاقىت كورسەتەدى. دەسەك تە, بيىلعى جولداۋ بويىن­شا قىركۇيەك, قازان, قارا­شا, جەل­توقسان ايلارىندا ات­قارىل­عان شارالاردىڭ اۋقىمى مەن ساپاسى كوڭىلگە سەنىم ۇيالاتادى.