مۇراتىمىز – ماڭگىلىك ەل

بۇكىل قازاقتىڭ مۇددەسىن ويلاعان

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋلارىندا مەملەكەتىمىزدىڭ الداعى ۋاقىتتاعى دامۋىنىڭ نەگىزگى باعىت-باعدارلارى جان-جاقتى ايقىندالىپ, جەدەل تۇردە جۇزەگە اسىرىلاتىن ماقسات-مىندەتتەر, ءىس-شارالار ناقتى بەلگىلەنەدى. سونىمەن بىرگە, بۇل مىندەت-ماقساتتاردىڭ قانداي جولمەن قولعا الىنىپ, كىمدەردىڭ اتقاراتىنى دا تايعا تاڭبا باسقانداي انىق كورسەتىلەدى. قازاق ەلىنىڭ بۇگىنگىدەي جوعارى قارقىنمەن ءوسىپ-وركەندەۋىنە, بۇكىل الەم تانىپ, مويىنداعان تاۋەلسىز ەلگە اينالۋىنا ەلباسىنىڭ وسى جولداۋلارىنىڭ ىقپال-اسەرى ايرىقشا زور بولعاندىعى داۋسىز.

ەلباسىنىڭ بيىلعى جىلدىڭ باسىندا جاريالانعان «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر ءمۇد­دە, ءبىر بولاشاق» اتتى جول­داۋى دا وسى جاقسى ءداستۇردىڭ جاڭا ءبىرى كورىنىسى, زاڭدى جالعاسى. وسىعان وراي, بۇل جولداۋدىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرىن دە اتاپ ايتا كەتكەن ءجون. بارشاعا ءما­لىم, ەلباسىنىڭ وتكەن جىلى جاريالانعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا قازاقستاندى الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملە­كەتىنىڭ قاتارىنا قوسۋ مىندەتى العا قويىلعان بولاتىن. سودان بەرگى ءبىر جىل ىشىندە قازاقستاندا ەلباسىنىڭ وسى ستراتەگياسىندا بەلگىلەنگەن ماقسات-مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى ايتارلىقتاي كوپ ءىس تىندىرىلدى. ال بيىلعى جولداۋ وسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋدى ودان ءارى جەدەلدەتۋ مەن كوزدەگەن ماقساتقا بارىنشا تەزدەتىپ جەتۋدىڭ جولدارى مەن مۇمكىندىكتەرىن جان-جاقتى قامتىپ, ناقتىلاۋعا ارنالعان.

بۇل رەتتە, قازىرگى زاماندا قوعام دامۋى بۇرىن-سوڭدى باي­قالماعان زور قارقىنمەن, ەرەكشە جىلدامدىقپەن العا باسىپ بارا جاتقانىن ايتا كەتۋ كەرەك. ياعني, وتكەن ءبىر جىلدا بۇكىلالەمدىك قوعامداستىقتىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق تىنىس-تىرشىلىگىندە تولىپ جاتقان وزگەرىستەر بولدى, جەر ءجۇزىنىڭ ۇلكەندى-كىشىلى مەملەكەتتەرىندە كوپتەگەن جاڭالىقتار ورىن الدى. بۇل وزگەرىستەر مەن جاڭالىقتار قازاقستاننىڭ دا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىنا بەلگىلى ءبىر دارەجەدە ءوز ىقپالىن تيگىزگەنى انىق. الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ن.نازارباەۆ وسى وزگەرىستەر مەن جاڭالىقتاردى ۇنەمى ءجىتى قاداعالاپ, ولاردىڭ ناتيجەلەرىن وي تارازىسىنا سالىپ, تالداپ, باعالاپ وتىر. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنان ەلباسىنىڭ اسقان قايراتكەرلىگى, ەلدىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭگى ءوسىپ-وركەندەۋىن بۇكىل الەمنىڭ دامۋ باعىتىنا دەر كەزىندە بەيىمدەي بىلەتىن كوشباسشىلىق ەرەكشىلىگى ايقىن اڭعارىلادى. سوعان وراي, قازاقستان پرە­زيدەنتى بيىلعى جولداۋىندا دا بۇدان بۇرىن جارىق كورگەن ستراتەگياسىندا بەلگىلەنگەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزگى باعىت-باعدارىن جان-جاقتى تالداپ, تەرەڭ ناقتىلاپ, سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىنگى زامان تالابى مەن ۋاقىت اعىمىنا بايلانىستى ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە قولعا الىنۋعا ءتيىس ماسەلەلەردى ايقىن كورسەتىپ بەرگەن. بۇل ورايدا ەلباسىنىڭ ماڭگىلىك ەل بولۋدى كوزدەيتىن ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيانى جۇزەگە اسىرۋ جونىندە ناقتى باعدارلاما ۇسىنعانىن ەرەكشە اتاپ ايتا كەتكەن ءجون. ياعني, جولداۋدا ەلىمىزدى ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسۋدىڭ بۇكىل مۇمكىندىكتەرى مەن العىشارتتارى جان-جاقتى قامتىلعان. ماڭگىلىك ەل يدەيا­سى قازاق حالقىنىڭ سان عا­سىر­لار بويى اڭساعان ارمانى ەكەندىگى بارشاعا ءمالىم. اتا-بابالارىمىزدىڭ وسى اسىل ارمانى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك الىپ, مەملەكەت تىزگىنىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇستاعاننان كەيىن تۇپكىلىكتى جانە جان-جاقتى جۇزەگە اسا باستادى. وسى كەزەڭدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇقىقتىق تۇرعىدان رەسىمدەلگەن جانە الەمدىك قوعامداستىق ءبىراۋىزدان مويىنداعان مەم­لەكەتتىك شەك­اراعا قول جەت­كىزگەن ەدى. بۇگىنگى كۇنى تاريحي شىن­دىققا اينالعان ماڭگىلىك ەل يدەياسىنىڭ شەكارا ءبىرجولاتا انىقتالىپ, بەلگىلەنگەن ءدال وسى كەزەڭىنەن باستاۋ الاتىنى داۋسىز. ياعني, وسى كۇننەن باس­تاپ ەلىمىز تۇڭعىش پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ماڭگىلىك ەل يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋعا نىق قادام باستى. جانە وسى جىلداردا قازاقستان ءومىردىڭ بارلىق سالاسىندا بۇكىل الەم مويىنداعان ايتۋلى تابىستارعا قول جەتكىزدى. ەلباسىنىڭ جولداۋىنا شەتەلدەگى قازاق دياسپوراسى دا ايرىقشا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. ويتكەنى, شەتەلدەگى قازاقتار – قاي ەلدە تۇرسا دا قازاق ۇلتىنىڭ قۇرامداس ءبىر بولىگى. سوعان وراي, قازاق حالقىنىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعىنا بايلانىستى قولعا الىنعان كەز كەلگەن ءىس-شارا جەر جۇزىندەگى بۇكىل اعايىنعا ورتاق. سوندىقتان دا ولار قازاقستاننىڭ اتاق-ابىرويىنىڭ اسقاقتاپ, ەكونوميكاسىنىڭ دامي بەرۋىنە تىلەكتەس. ونىڭ ۇستىنە, شەتەلدەگى قازاقتار نۇرسۇلتان نازارباەۆتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى عانا ەمەس, جەر جۇزىندەگى بۇكىل قازاقتىڭ باسشىسى رەتىندە قادىر تۇتادى, ەلباسى قولعا العان ءاربىر باستاماعا وزدەرى دە ۇلەس قوسۋدى ارماندايدى. دەمەك, ەلباسىنىڭ جولدا­ۋىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى يگىلىكتى ىستەردەن دۇنيەجۇزى قازاقتا­رى­­نىڭ قاۋىمداستىعى دا شەت قالمايدى. ويتكەنى, قاۋىمداستىقتىڭ ءتور­اعاسى – ەلباسى. سوعان وراي, ەلباسىنىڭ قازاق حالقىنىڭ بولاشاعىنا قاتىستى قولعا العان ءىس-شارالارىنا قاۋىمداستىق ءوز ۇلەسىن قوسۋعا ءتيىس. بۇل رەتتە, قاۋىمداستىق شەتەلدەردەگى قازاق دياسپوراسى مەن قازاقستاننىڭ اراسىن بايلانىستىراتىن «التىن كوپىر» مىندەتىن اتقارادى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان­نان­ سىرت جەرلەردە 5 ميلليون­نان­ اس­تام قازاق دياسپوراسى تۇ­­را­­تىنىن ايتا كەتكەن ءجون. بۇل – ءبىر مەملەكەت­تىڭ تۇرعىن­دا­رىنا پارا-پار بولاتىنداي ادام. انا ءتىلىمىزدىڭ, ۇلتتىق بول­مى­سى­مىزدىڭ قايتا جاڭعى­رۋى­نا دا شەتەلدەن كەلگەن ورال­مان اعايىنداردىڭ قوسقان ۇلەسى وتە مول. دەمو­گرا­فيالىق جاعدا­يى­مىزدىڭ جاقسارىپ, حالقىمىز سا­نىنىڭ وسۋىنە دە ورالمان اعا­­يىندار ەرەكشە ىقپال ەتتى. الداعى ۋاقىتتا شەتەل قازاق­تا­رى­نىڭ قازاقستاننىڭ ءوسىپ-وركەن­دەۋىنە ۇلەس قوسۋىن بۇدان دا جاق­سارتىپ, جاڭا دەڭگەيگە كوتە­رۋ كەرەك. بۇعان قازىر ۇلكەن مۇمكىن­دىك تۋىپ وتىر. بۇل مۇمكىندىك ەلباسى­نىڭ بيىلعى جول­داۋىنان تۋىنداي­دى. وسىعان وراي, جولداۋدى جۇزەگە اسىرۋعا شەت­ەلدىك قازاقتاردى دا كەڭىنەن قاتىس­تىرۋ ناقتى قولعا الىنۋى قا­جەت. شەتەل قازاقتارى جولداۋدى جۇزەگە اسىرۋعا قازاقستانعا ءبىر­جولاتا قونىس اۋدارىپ, ورالمان رەتىندە, اتامەكەندە ءبىرجولاتا تۇراقتاپ قالۋ ارقىلى قاتىسا الادى. سونداي-اق, ولاردىڭ قازاق­ستانعا ۋاقىتشا كەلىپ, تۇراقتى تىركەلىپ, ىقتيار حات الىپ, ءتۇرلى سالادا جۇمىس ىستەپ, نە وقۋ وقىپ ءجۇرىپ تە ەلى­مىزدىڭ ءوسىپ-وركەن­دەۋىنە اتسا­لىسۋعا مۇمكىن­دىك­تەرى بار. قازاق دياسپوراسى وكىل­دە­رىنىڭ شەتەلدەردە تۇرىپ تا, قازاق­ستانمەن مادەني-رۋحاني, وقۋ-ءبىلىم سالاسىندا بايلانىس جاساۋ جولىمەن دە بۇكىل قازاق حال­قىنىڭ ءبىرتۇتاس ۇلت رەتىندە ءوسىپ-ءور­كەندەۋىنە ۇلەس قوسۋىنا بولادى. بۇل رەتتە, شەتەلدىك قازاق­تاردىڭ قازاقستانعا تۇراقتى قونىس اۋدارۋىنىڭ, ياعني كوشى-قون ماسەلەسىنىڭ ماڭىزى ايرىق­شا. جاسىراتىنى جوق, قازىر ورالماندار كوشى ءبىراز باسەڭدەدى. بىراق ونى قايتا جانداندىرىپ, تۇراقتى جۇرگىزۋگە تولىق ءمۇم­كىندىك بار. بۇگىنگى تاڭدا كوشى-قون ماسەلەسىمەن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ, ىشكى ىستەر, ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ مينيسترلىكتەرى اينالىسادى. بۇل قازاقستان پرە­زيدەنتىنىڭ 2013 جىلعى 16 قاڭ­تارداعى №466 قاۋلىسىندا اتاپ كورسەتىلگەن. سونداي-اق, كوشى-قون جانە ورالماندار ماسەلەسىنە سىرتقى ىستەر, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىكتەرىنىڭ دە, جەرگىلىكتى اكىمدىكتەردىڭ دە تىكەلەي قاتىسى بار. مىنە, وسى مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەر ەتنوستىق كوشى-قون جۇمىستارىن بەلگىلى ءبىر باعىت-باعدارلامامەن بىرلەسە وتىرىپ ۇيىمداستىرا بىلسە, شەتەل قازاقتارىن ماڭگىلىك ەل يدەيا­سىن جۇزەگە اسىرۋعا جان-جاقتى قاتىستىرۋعا ناقتى مۇمكىندىكتەر تۋار ەدى. ەلباسىنىڭ جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋعا شەتەلدىك قازاقتاردى بارىنشا ناتيجەلى قاتىستىرۋ ءۇشىن ولارمەن تۇراقتى بايلانىس جاساپ, اتاجۇرتتىڭ جاقسى جاڭالىقتارى مەن ماڭىزدى باس­تامالارىن دەر كەزىندە جەتكىزىپ, تانىستىرىپ وتىرۋ قاجەت. بۇل جۇمىستاردى قازىر, نەگىزىنەن, دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قا­ۋىم­داستىعى اتقارىپ كەلەدى. مى­سالى, قاۋىمداستىق جىل سايىن ەلباسىنىڭ جولداۋىن تۇرىك, موڭعول جانە باسقا دا تىلدەرگە اۋدارىپ, شەتەلدەگى قازاقتارعا دەر كەزىندە ناسيحاتتاپ, جەتكىزىپ وتىرادى. قازاقستاندا عانا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەلدەردە دە ءتۇرلى كونفەرەنتسيالار, دوڭگەلەك ۇستەل جيىندارى مەن وزگە دە مادەني شارالار ۇيىمداستىرادى. بۇل ءۇردىس بيىل دا ءوز جالعاسىن تاۋىپ, شەتەلدەردەگى قازاقتارعا ۇعىنىقتى بولۋ ءۇشىن ەلباسىنىڭ جولداۋىنىڭ كيريلليتسادان بولەك, لاتىن جانە توتە جازۋمەن شىعارىلعان نۇسقالارى جەكە كىتاپشا بولىپ باسىلىپ, تاراتىلاتىن بولادى.  قاۋىمداستىقتىڭ مۇنداي ءىس-شارالارىنا مادەنيەت مينيسترلىگى مەن بايلانىس جانە اقپارات اگەنتتىگى جانە «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى ۇنەمى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. مۇنداي ءىس-شارالار مەن ءتۇرلى باسقوسۋلاردا شەتەلدەردەگى قازاق دياسپوراسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن ءبىر جۇيەگە ءتۇسىرىپ, زەردەلەۋگە ايرىقشا كوڭىل بولىنەدى. جانە ول ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەلەرى قاۋىمداستىقتىڭ «التىن بەسىك» جۋرنالى مەن «تۋعان ءتىل» الماناعىندا, باسقا دا رەسپۋبليكالىق باسىلىمداردا ۇنەمى جاريالانىپ تۇرادى. شەتەلدەگى قازاق جاستارىن قازاقستانعا اكەلىپ دايىندىق بولىمدەرىندە وقىتۋ مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنا قابىلداۋ ءجو­نىندە دە ايتارلىقتاي جاقسى ىستەر جۇزەگە اسۋدا. مىسالى, جوعا­رى وقۋ ورىندارىنا ارنالعان مەملەكەتتىك گرانتتىڭ 2 پايى­زى شەتەلدەردەگى ۇلتى قازاق جاس­تارعا بەرىلىپ كەلەدى. قاۋىمداستىقتىڭ جانىندا شەتەل قازاقتارىنىڭ كەشەگى تاريحى مەن بۇگىنگى جاعدايىن زەرتتەۋمەن اينالىساتىن ارنايى تالداۋ ورتالىعى بار. بۇل ورتالىق شەتەلدەردەگى قازاقتار تىعىز ورنالاسقان ءوڭىر­لەرگە ۇنەمى ارنايى ەكسپەديتسيالار ۇيىمداستىرىپ تۇرادى. تالداۋ ورتالىعى سوڭ­­عى ۋاقىتتا قازاق دياسپوراسى ماسەلەلەرىنە ارنالعان ءتۇرلى عى­لىمي-تاجىريبەلىك كون­فەرەن­تسيالار وتكىزۋدى دە جاقس­ى ءداس­تۇرگە اينالدىردى. شەت­ەل­دەگى اعايىندارمەن بايلانىس جاساۋدا قاۋىمداستىقتىڭ جانىنداعى www.qazaq-aIemi.kz ۆەب-سايتى دا ويداعىداي جۇمىس ىستەۋدە. ءسوزىمىزدى قورىتىندىلاي كەلە ايتارىمىز, ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋى – جەر جۇزىندەگى بۇكىل قازاققا تىكەلەي قاتىسى بار ماڭىزدى قۇجات. سوعان وراي, جولداۋدى جۇزەگە اسىرۋعا الىس-جاقىنداعى اعايىندار بەلسەنە اتسالىساتىن بولادى. تالعات ماماشەۆ, دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى توراعاسىنىڭ  ءبىرىنشى ورىنباسارى. الماتى.  

ارمانىمىز دا, تىلەگىمىز دە ءبىر

رەسەيدەگى 1 ميلليونعا جۋىق قازاقتىڭ جۇرەگى دە قازاقستان دەپ سوعادى. ولاردىڭ ارمانى دا, تىلەگى دە قازاقستاندىقتارمەن بىردەي. سوندىقتان قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋگە باعىتتالعان 2050 جىلعا دەيىنگى قازاقستاننىڭ دامۋ ستراتەگياسىنىڭ جوسپارىن ايقىنداعان بيىلعى جولداۋىن ءبىز دە ۇلكەن قۋانىشپەن قابىلدادىق. وندا ەلباسى قازاقتىڭ ۇلتتىق يدەياسى تۋرالى كوپتەن بەرى جۇرتشىلىق اراسىندا قىزۋ تالقىلانىپ كەلە جاتقان پىكىرسايىسقا نۇكتە قويدى. «قازاق ەلىنىڭ ۇلتتىق يدەياسى – ماڭگىلىك ەل. ءبىز وزگەنىڭ قاتەلىگىنەن, وتكەننىڭ تاعىلىمىنان ساباق الا بىلۋگە ءتيىسپىز. ول ساباقتىڭ ءتۇيىنى بىرەۋ عانا – ماڭگىلىك ەل بولۋ ءبىزدىڭ ءوز قولىمىزدا. بۇل ءۇشىن ءوزىمىزدى ۇنەمى قامشىلاپ, ۇدايى العا ۇمتىلۋىمىز كەرەك», دەگەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ءسوزى الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە جۇرگەن 5 ميلليون قازاقتىڭ ءبارىنىڭ دە كوڭىلىنەن شىقتى دەپ ويلايمىن. وسى ارادا كوڭىلدە جۇرگەن مىنا ءبىر جاعدايدى ايتا كەتسەم دەيمىن. ءالى كۇنگە دەيىن قازاقستانداعى ءباسپاسوز قۇرالدارىنان دا, ۇكىمەتتىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىنىڭ سويلەگەن سوزدەرىنەن دە رەسەيدەگى قازاق دياسپوراسى دەگەندى ءجيى ەستيمىز. جالپى, شەتەلدەگى قازاقتار نەگىزىنەن تاعدىر تاۋقىمەتىمەن ءبىر كەزدەرى اتاجۇرتتان ەرىكسىز جات جەرگە كەتۋگە ءماجبۇر بولعاندار دەيتىن بولساق, رەسەي قازاقتارىنىڭ جاعدايى ولاردان وزگەشەلەۋ. ويتكەنى, ولار دياسپورا ەمەس. اتا-بابالارىنىڭ سوناۋ ەرتە زامان­­داردان بەرى كىر جۋىپ, كىندىك قا­نى تامعان تۋ­عان جەرىندە تۇ­رىپ كەلە جاتىر. سوندىقتان دا ولار شەكارا ءبو­لىسى كەزىندە سىرت جاقتا قالىپ قوي­سا دا ءالى كۇنگە دەي­ىن قازاقستانعا قو­نىس اۋدارۋعا اسا قۇلشىنىپ جاتقان جوق. بۇل – «ءولى رازى بولماي, ءتىرى بايىمايدى» دەپ ساناي­تىن جانە تۋعان جەردى ەرەكشە قاستەرلەيتىن قازاقتىڭ قانىنا سىڭگەن اسىل قاسيەتىنىڭ ءبىر كورىنىسى. ونى ساۋداعا سالۋ ەشبىر قيسىنعا كەلمەيدى. ءبىز قازىر رەسەي دەپ اتالاتىن ەلدىڭ ازاماتى بولعانىمىزبەن, قازاقتىقتان قور بولىپ جۇرگەن جوقپىز. قايتا ارقامىزدا قازاقستان دەگەن تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ بارىن ماقتان تۇتامىز, قازاقتى ماڭگىلىك ەلگە باس­تايتىن, ەڭ مارتەبەلى جول بولىپ وتىرعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ جۇزەگە اسۋىنا ءبىز دە ءوز ۇلەسىمىزدى قوسا الامىز. ەل مەن ەلدىڭ اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىق پەن بارىس-كەلىس قاتىناستا رەسەي قازاقتارىنىڭ ءرولىن ەشكىم ەشقاشان جوققا شىعارا المايدى. ماسەلەن, ومبى وبلىسىنداعى تۇڭعىش ۇلتتىق مادەني ورتالىق سانالاتىن «ءمولدىر» قازاق مادەني ورتالىعىنىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا ومبىدا 12 اقپاندا «مادەنيەت عارىش سياقتى. كيىز ءۇي – كوشپەندىلەر عارىشى» دەپ اتالاتىن كورمە اشتى. ماۋسىم ايىنا دەيىن ونى ۇلتى مەن دىنىنە قاراماستان, وڭىردەگى بارلىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ وقۋشىلارى كەلىپ تاماشالاماق. بۇدان بولەك, 12-13 اقپان كۇندەرى رەسەيدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى امانگەلدى شاكەنوۆتىڭ «تۋىپ-وسكەن كەڭىستىك» دەگەن تاقىرىپتاعى جەكە كورمەسى, توعىزقۇمالاق ءتۋرنيرىن, «ءمولدىر ساز» دەپ اتالاتىن كونتسەرت قويدىق. ەندى مامىر ايىندا «ەۋرازيالىق كەڭىستىكتەگى قازاقتار: تاريحى, مادەنيەتى جانە الەۋمەتتىك-مادەني ۇدەرىستەرى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتكىزگەلى وتىرمىز. ال ماۋسىمدا ەر جانىبەك باتىردىڭ 300 جىلدىعىنا وراي ءداس­تۇرلى «توي دۋمان» مادەنيەت جانە سپورت مەرە­كەسى وتپەك. مۇنداي شارالاردى رەسەي قازاق­تارىنىڭ فەدەرالدىق ۇلتتىق-مادەني اۆتونومياسىنا قاراستى ۇيىمدار قازاقتار تۇراتىن بارلىق جەردە ۇيىمداستىراتىن بولادى. التىناي ءجۇنىسوۆا, ومبى قالاسىنداعى «ءمولدىر» قازاق مادەني ورتالىعىنىڭ ءسىبىر ايماقتىق ورتالىعى كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى. رەسەي فەدەراتسياسى.  

ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىرادى

قازاقستان پرە­­زي­دەنتى, دۇنيەجۇزى قا­­زاقتارى قاۋىم­داس­­­­­­­­تىعىنىڭ ءتور­­اعاسى نۇر­سۇلتان نا­­زار­باەۆ­تىڭ «قا­­­زاق­ستان جو­لى – 2050:­ ءبىر ماق­سات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» جول­­­­داۋىن شەتەلدەردەگى قازاقتار دا قازىر ءوز ورتاسىندا قىزۋ­ تالقىلاۋدا. سو­­­­­­­لار­­­دىڭ قاتارىندا تۇركيا­­­داعى قانداستار دا بار. جال­پى, ەل­­با­سىنىڭ بيىلعى جول­­­داۋى تۇركيانىڭ 50-دەن استام بۇ­قا­­را­لىق اقپارات قۇرال­دا­رىن­دا جارىق كورىپ, كەيبىر با­سى­لىم­­دار, ءتىپتى, وعان ءبىر ەمەس, ءبىر­­­­نە­شە ءنومىرىن ارنادى. سو­­­نىڭ ار­قا­­سىندا تۋىسقان تۇرىك حال­­قى دا قازاقستاننىڭ 2050 جىل­­عا دە­يىن­گى دامۋ جوسپارىمەن كەڭىنەن تانىسۋعا مۇمكىندىك الدى. ءبىزدىڭ پىكىرىمىزشە, ەلدىك مۇ­رات­تى كوزدەيتىن جولداۋ ەڭ الدى­مەن ۇلت پەن ۇلىستى ورتاق ءمۇد­­­دەگە جۇمىلدىرادى. ەكىنشى, قا­زاق حالقى مەن قازاقستاننىڭ الەم­نىڭ وزىق ەلدەرى قاتارىنان ورىن الۋىنىڭ جولدارىن قا­راس­تىرادى. باسقا سوزبەن ايت­قان­دا, پرەزيدەنتتىڭ كوزدەگەنى قازاقستان مەن قازاقتاردىڭ برەند­كە اينالۋى. ويتكەنى, جول­داۋ­دىڭ مازمۇنىنا كوز جۇگىر­تەر بولساق, وندا نانوتەحنولو­­­­گيالار جايلى ايتىلعان. مەدي­تسي­نا عىلىمىنىڭ دامۋى, ەكو­­نوميكا, اۋىل شا­رۋاشىلىعى سا­­­لا­­لارىنىڭ ساپاسىن وزىق تەحنولوگيامەن كوتەرۋ جانە ەڭ ماڭىزدىسى, تۋريزم سالاسىندا قازاقستان قاۋىپسىز ەلگە جانە ادامدار ءۇشىن جايلى ورىنعا اينالسىن دەگەن يدەيالار ور­تا­عا سالىنىپ جاتىر. ناتيجەسىندە قا­زاقستاننىڭ باس­تى نىساناسى – الەم­دەگى وزىق 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ. مۇنىڭ بارلىعى, قورى­تىن­دىلاپ ايتقاندا, قازاق حال­قى­­­نىڭ برەندكە اينالۋى دەپ بىلە­مىن. ەلباسىنىڭ «انا ءتىلى­مىز ماڭگىلىك ەلىمىزبەن بىرگە ءماڭ­گىلىك ءتىل بولدى» دەگە­نىن­دەي, تۇركيا قازاقتارى ۇلتتىڭ ۇلى قۇندىلىعى سانالاتىن انا ءتىلى­مىزدى ۇلتتىڭ ۇيىتقىسىنا اينال­دىرۋدى تولىق قولدايدى. دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قاۋىم­داستىعى جىل سايىنعى جولداۋ­لاردى دا بىرنەشە تىلگە اۋدارىپ, ونى كىتاپ ەتىپ شىعارىپ, تارا­­تىپ كەلەدى. تۇركياداعى جاس جەتكىنشەكتەر ءوز انا ءتىلىن بىلمەي­دى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. سولار ءۇشىن تۇرىك تىلىندەگى نۇس­قاسى وتە قاجەت. ءارى قاراي دا ناسي­حات جۇمىستارى جۇرگىزىلە بەرمەك. ابدۋاقاپ قارا, تۇركيانىڭ ميمار سينان كوركەمونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى. ىستامبۇل.  

قازاقستاننىڭ ابىرويىن اسقاقتاتقان

«بايلىعىمىز دا, باقىتىمىز دا بول­­­­عان ماڭگىلىك تاۋەل­­­سىز­­­دىگىمىزدى كوزدىڭ قا­­­­راشىعىنداي ساق­­­­­تاي ءبىلۋمىز كەرەك. «قا­زاق­ستان-2050» – ءماڭ­گى­لىك ەلگە باستايتىن ەڭ ابىرويلى, ەڭ ءمار­تەبەلى جول», دە­گەن ەل­باسىنىڭ ءسوزى­نەن ءوز باسىم ۇلكەن اسەر الدىم. ويتكەنى, قازاقستاننىڭ تاۋەل­سىزدىگى مەن دامۋىنىڭ باياندى بولۋى, الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋى شەتەلدەردە تۇراتىن قازاقتار ءۇشىن دە وتە ماڭىزدى. شەتەلدەردەگى قازاقتار مۇنى ءار ۋاقىت قولداپ-قۋاتتايدى. جولداۋدا اتاپ وتىلگەندەي, «ماڭگىلىك ەلىمىزبەن بىرگە ماڭگىلىك ءتىل بولعان» انا ءتىلىمىزدىڭ دە كوركەيە بەرەتىندىگىنە, مارتەبەسىنىڭ وسە بەرەتىندىگىنە تولىق سەنەمىز. وسى ورايدا, قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىلۋ اياسىنىڭ جىل وتكەن سايىن كەڭەيۋى, قازاق ءتىلىن ۇيرەنگەن باسقا ۇلت وكىلدەرى سانىنىڭ ءوسىپ كەلە جاتۋى, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ دامۋىنا ارنايى قارجى ءبولىنۋى سياقتى قادامدار قۋانتادى. ەندىگى ماسەلە قازاق ازاماتتارىنىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ نەگىزگى تىرەگى – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ودان ءارى كوتەرىپ, قاس­­­­تەرلەپ, قولدانىلۋ اياسىن كەڭەيتۋگە مەيلىنشە كۇش سالىپ, كوڭىل بولۋلەرىنە قاتىستى بولىپ وتىر. بۇل تۋرالى جولداۋدا ەلباسى مەملەكەتتىك ءتىلدى « ...داۋدىڭ تاقىرىبى ەمەس, ۇلتتىڭ ۇيىتقىسى ەتە بىلگەنىمىز ءجون», دەپ تاماشا بايانداعان. قازاقتىڭ ماڭگىلىك عۇمىرى ۇرپاقتىڭ ماڭگىلىك بولاشاعىن باياندى ەتۋگە ارنالاتىنىن, ەندىگى ۇرپاق – ماڭگىلىك قازاقتىڭ پەرزەنتى. ال قازاق ەلىنىڭ ۇلتتىق يدەياسى – ماڭگىلىك ەل ەكەنىن جۇرەككە جەتكىزگەن. بۇل الەمدىك قوعام­داستىق پەن ونداعى كۇللى جۇرت­­شى­لىق تاراپىنان وڭ باعاسىن الۋدا. ونى ءبىز كۇندە كوزبەن كورىپ, قۇلاقپەن ەستىپ جۇرگەندىكتەن, قازاقتىعىمىزدى كوڭىلىمىزگە دەمەۋ قىلىپ, مەرەيىمىز تاسىپ, ءاردايىم قۋانىشتان جۇرەگىمىز جارىلارداي ءبىر مارقايىپ قالامىز. ەندى الداعى شىلدە ايىن­­­دا بەرليندە وتەتىن ەۋروپا قازاق­تارىنىڭ قۇرىلتايىندا ماڭگىلىك ەل بولۋدى ماقسات تۇتقان قازاق­­­­ستاننىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىنىڭ ءىس-جوسپارىنا ءبىزدىڭ دە اتسالىساتىن تۇستارىمىز جان-جاقتى ءسوز بولاتىن بولادى. اسىرەسە, الەمنىڭ وزىق 30 ەلىنىڭ قاتارىنا كىرۋگە ۇمتىلعان قازاقستان ءۇشىن ەۋروپاداعى جەتەكشى مەملەكەتتەردە تۇرىپ جاتقان جانە وندا ءتۇرلى سالادا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن قازاقتاردىڭ قوسار ۇلەسى از بولماسى كۇمانسىز. ابدۋلكايىم كەسيجي, ساياساتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ەۋروپا قازاق قوعامدارى فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى. ميۋنحەن.