الماتىدا 7-16 جاس ارالىعىنداعى 4 460 مۇگەدەك بالا بار, ونىڭ ىشىندە
4,5 مىڭداي تاعدىر تالكەگىنە تۇسكەن بالانىڭ اۋىرتپالىعى اتا-اناسىنىڭ عانا موينىنا ءتۇسىپ وتىرعان جوق, بۇل جەردە مەملەكەتتىڭ دە جاۋاپكەرشىلىگى بار. الماتى قالالىق ەڭبەك, الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە كوشى-قون دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى مۇرات مۇراتبەكوۆ جاردەماقىنىڭ جاڭا ءتۇرىن ەنگىزۋ تۋرالى باياندادى. دەپارتامەنت جەتەكشىسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىن الەۋمەتتىك قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا سايكەس ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالانى كۇتۋ كەزەڭىن 18 جاسقا دەيىن ۇزارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعانىن حابارلادى. بۇل جاسىنا بايلانىستى زەينەتاقى مەن بازالىق زەينەتاقى تاعايىنداۋعا دا يگى اسەر ەتەدى.
زاڭدا مۇگەدەكتىگى جانە اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان جاعدايدا جاردەماقىلاردى ءبىر مەزگىلدە الۋ قۇقىعىن بەرۋ كوزدەلەدى. بۇل اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان جانە ۇيىندە مۇگەدەك بالالارى بار وتباسىلاردىڭ تابىس دەڭگەيىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
– بۇرىن مۇگەدەكتىگى بار بالالار اتا-انالارى اجىراسقان كەزدە ءبىر مەزگىلدە اليمەنت جانە مۇگەدەكتىگىنە بايلانىستى جاردەماقى الا الاتىن. الايدا ءبىر نەمەسە اتا-اناسىنان قاتار ايىرىلعان جاعدايدا, بالا مۇگەدەكتىگى بويىنشا جاردەماقى نەمەسە اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ جاردەماقىسىن عانا الاتىن. ەكى جاردەماقىنى ءبىر مەزگىلدە الۋ قاراستىرىلعان زاڭدى قۇقىق بولعان جوق. وسى نورمانىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى الماتىدا ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار 290 بالا اسىراۋشىسىنان ايىرىلىپ قالعاندىقتان, قوسىمشا 12 063 تەڭگەدەن 29 500 تەڭگەگە دەيىن جاردەماقى الۋ قۇقىعىنا يە بولدى, – دەيدى م.مۇراتباەۆ.
سونداي-اق مەملەكەت مۇگەدەك بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلاردىڭ بالا كامەلەت جاسىنا تولعاننان كەيىن تۇرعىن ۇيگە كەزەكتە تۇرۋ قۇقىعىن ساقتاۋعا قاتىستى قامقورلىق جاساپ وتىر. سپيكەر اتاپ وتكەندەي, ءىس جۇزىندە وتباسىلار 10 جىلعا دەيىن تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇر. بۇرىن كامەلەتكە تولعان بالالار كەزەككە قايتا تۇرۋعا ءماجبۇر بولدى. بۇل نورما ەلدەگى 20 مىڭنان استام وتباسىنا باسپانا كەزەگىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ بولجانعان.
7 جاستان 16 جاسقا دەيىنگى ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن بالالار قانداي جاردەماقىلاردى الا الادى؟ م.مۇراتبەكوۆ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىن الەۋمەتتىك قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭى 24 قازاندا كۇشىنە ەنگەنىن جەتكىزدى.
– ەندى زاڭناما مەملەكەت كورسەتەتىن الەۋمەتتىك كومەكتى, ونىڭ ىشىندە بالانىڭ دەنساۋلىق جاعدايىنا, تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ شەكتەلۋ دارەجەسىنە جانە دىمكاستىگىنە بايلانىستى, مۇگەدەكتىگى بويىنشا جاردەماقىلاردىڭ مولشەرىن سارالاۋدى كوزدەيدى. سونىمەن قاتار 7 جاستان 16 جاسقا دەيىنگى بالالارعا مۇگەدەكتىك توپتارى كوميسسيانىڭ سىرتتاي شەشىمى نەگىزىندە, ياعني اۆتوماتتاندىرىلعان رەجىمدە ورناتىلاتىن بولادى, – دەدى م.مۇراتبەكوۆ.
ەگەر بۇرىن مۇگەدەكتىكتى توپتار بويىنشا ءبولۋ تەك 16-18 جاس ارالىعىنداعى بالالار اراسىندا بولسا, تۇزەتۋلەردەن كەيىن 7-16 جاس ارالىعىنداعى بالالار اراسىندا مۇگەدەكتىك توپتارى پايدا بولدى. جاڭا شارا وسى بالالار دەرتىنىڭ اۋىرلىعىنا بايلانىستى جاردەماقى مولشەرىن بەلگىلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ناقتى ايتقاندا, ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەك بالا تيىسىنشە 1,92 تكد جانە 1,49 اەك الادى. ەكىنشى توپتاعى مۇگەدەك بالالارعا – تيىسىنشە 1,59 تكد جانە 1,49 اەك تيەسىلى. ءۇشىنشى توپتاعى مۇگەدەك بالالارعا 1,4 تكد جانە 0,96 اەك بەرىلەدى.
مۇگەدەك بالالاردىڭ بارلىق توپتارى ءۇشىن جاردەماقى مولشەرى 16,7%-دان 37%-عا دەيىن ۇلعايتىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا ەڭبەك, الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە كوشى-قون دەپارتامەنتىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, الماتىدا 7 جاستان 16 جاسقا دەيىنگى 4 460 مۇگەدەك بالا تۇرادى, ونىڭ ىشىندە بىرىنشىسىنە 848 بالا, ەكىنشىسىنە 1 327 بالا جانە ءۇشىنشى توپقا
2 285 بالا جاتادى.
مۇگەدەكتىك توپتاردى مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك ساراپتاما بولىمدەرى ءبىر رەت اۆتوماتتاندىرىلعان رەجىمدە بەلگىلەيتىنى وتە ماڭىزدى. بۇل ءماس-تە بار دەرەكتەر نەگىزىندە سىرتتاي شىعارىلعان ساراپتامالىق قورىتىندى بولادى. ەندى بالالاردىڭ اتا-انالارى مەن زاڭدى وكىلدەرىنە مۇگەدەكتىك توبىن انىقتاۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگاندارعا بارۋدىڭ قاجەتى جوق.
